Nỗ lực gỡ "thẻ vàng" IUU - Bài 2: Mô hình hay, cách làm sáng tạo

Các chiến sĩ Đồn Biên phòng Long Vĩnh tuyên truyền các quy định chống khai thác IUU đến ngư dân tại Cảng cá Định An (xã Đại An). Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Bên cạnh công tác tuyên truyền để thay đổi nhận thức của ngư dân trong chống khai thác IUU, tỉnh Vĩnh Long, tỉnh Đồng Tháp và tỉnh Tây Ninh đã có nhiều cách hay trong tổ chức thực hiện hoạt động khai thác hải sản theo hướng tập trung, hướng đến phát triển bền vững, góp phần gỡ thẻ vàng IUU. 

* Phát huy vai trò của đảng viên 

Tại tỉnh Vĩnh Long, nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã góp phần giúp ngư dân hiểu rõ các quy định của pháp luật, nhận thức đầy đủ hậu quả của hành vi khai thác IUU, cũng như thấy được tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ gìn chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Trên cơ sở đó, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ, đồng hành cùng ngư dân trong quá trình thực hiện các quy định về chống khai thác IUU, thông qua các mô hình dân vận khéo như: “Thông tin nhanh, đồng hành cùng ngư dân”, “Tổ tàu, thuyền an toàn”, “Tổ tư vấn hỗ trợ thuyền viên”, “Tổ hợp tác khai thác thủy sản không vi phạm chủ quyền vùng biển nước ngoài”, “Phân công cán bộ, đảng viên trực tiếp kèm cặp, theo dõi, hỗ trợ ngư dân”.

Đơn cử như mô hình “Thông tin nhanh, đồng hành cùng ngư dân” đã phát huy rõ nét vai trò, trở thành kênh hỗ trợ thiết thực, giúp ngư dân kịp thời nắm bắt thông tin, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật khi khai thác thủy sản trên biển. 

Trung tá Kim Minh Đức, Chính trị viên Đồn Biên phòng Long Vĩnh (tỉnh Vĩnh Long)  cho biết, mô hình “Thông tin nhanh, đồng hành cùng ngư dân” do Đồn Biên phòng Long Vĩnh xây dựng và triển khai từ đầu năm 2024 đã phát huy hiệu quả rõ rệt, trở thành kênh hỗ trợ thiết thực giúp ngư dân nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật trên biển. 

Cảng cá Định An (xã Đại An) là một trong những điểm kiểm soát trọng yếu, góp phần đưa hoạt động khai thác hải sản của ngư dân vào nền nếp, phù hợp quy định pháp luật và thông lệ quốc tế. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Thực hiện mô hình này, Đảng ủy Đồn Biên phòng Long Vĩnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, thành lập Tổ thực hiện, quy định cơ chế hoạt động cụ thể… Mỗi một trạm kiểm soát biên phòng, Tổ công tác Định An thành lập một nhóm zalo kết nối giữa cán bộ biên phòng và các chủ tàu, thuyền trưởng, phân công cụ thể cán bộ trực tiếp theo dõi, chỉ đạo, cán bộ phụ trách liên hệ, cập nhật thông tin và các thành viên triển khai. 

Đến nay, Tổ đã thành lập 3 nhóm zalo với hơn 200 thành viên. Qua các nhóm này, Đồn đã trích yếu hơn 150 nội dung, gồm các chủ trương, quy định pháp luật về chống khai thác IUU; dự báo bão, áp thấp nhiệt đới, tình hình thời tiết trên biển; cảnh báo vi phạm; thông tin cứu hộ, cứu nạn và hoạt động trên vùng biển Việt Nam… đến ngư dân kịp thời. 

Theo ông Dương Hiệp Trung, xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long, chủ tàu cá TV94094, từ khi được Đồn Biên phòng Long Vĩnh tuyên truyền, vận động tham gia mô hình “Thông tin nhanh, đồng hành cùng ngư dân”, nhận thức của của ngư dân địa phương thay đổi rất rõ. Qua các nhóm zalo, ngư dân được cập nhật kịp thời các quy định mới về chống khai thác IUU, cảnh báo ranh giới biển, dự báo thời tiết, áp thấp nhiệt đới và nhắc nhở duy trì tín hiệu VMS. Nhờ có thông tin chính xác, kịp thời, bà con chủ động điều chỉnh hoạt động khai thác, tránh vi phạm do thiếu hiểu biết hoặc chậm cập nhật quy định. 

* Liên kết, nâng cao hiệu quả khai thác hải sản 

Mô hình tổ hợp tác, hợp tác xã khai thác hải sản ở tỉnh Đồng Tháp không những giúp ngư dân tăng lợi nhuận cho hoạt động khai thác xa bờ cũng như tạo điều kiện để các phương tiện đánh bắt vươn khơi, bám biển lâu hơn còn góp phần tích cực trong việc gỡ thẻ vàng IUU. Từ năm 2014, đến nay, tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng, phát triển được 31 tổ hợp tác, 1 hợp tác xã và 3 nghiệp đoàn khai thác hải sản. 

Lao động làm việc tại Cảng cá Định An (xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long), điểm kiểm soát quan trọng trong thực hiện các giải pháp gỡ “thẻ vàng” IUU. Ảnh: Thanh Hòa- TTXVN

Bà Trần Thị Bé Bảy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp đánh giá: Mô hình các tổ hợp tác, hợp tác xã khai thác hải sản có các tàu tham gia làm dịch vụ hậu cần nghề cá làm nhiệm vụ chủ yếu thu mua sản phẩm của các tàu cá khai thác trên biển, cung ứng nhiên liệu cho các tàu khai thác góp phần tạo điều kiện cho các tàu khai thác bám biển dài ngày, nâng cao sản lượng khai thác. 

Bên cạnh hoạt động hợp tác, hỗ trợ trong khai thác, vận chuyển, thành viên các tổ hợp tác, hợp tác xã khai thác hải sản còn được tập trung tuyên truyền, phổ biến những quy định về khai thác thủy sản trên biển nhằm tránh các vi phạm về khai thác IUU, góp phần tích cực trong việc gỡ “thẻ vàng” IUU trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nói riêng và toàn quốc nói chung. 

Đặc biệt, để nâng cao ý thức chấp hành các quy định về khai thác hải sản hợp pháp, báo cáo theo quy định, thành viên các tổ hợp tác, hợp tác xã khai thác thác thủy sản thường xuyên được Ủy ban nhân dân xã tập trung tuyên truyền cho ngư dân trong các buổi họp dân, trong lễ hội Nghinh Ông, trên các phương tiện thông tin đại chúng… nhằm góp phần tích cực trong việc gỡ “thẻ vàng” IUU. 

Ông Lý Văn Liểng, Tổ trưởng tổ hợp tác khai thác thủy sản Trường Duy, khu phố 2, xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp cho biết, trong quá trình đánh bắt trên biển, các tàu trong tổ hợp tác sẽ cùng nhau chia sẻ thông tin về đàn cá để tham gia đánh bắt cũng như hỗ trợ dịch vụ hậu cần cho nhau từ việc vận chuyển sản phẩm vào bờ vận chuyển nhiên liệu cùng nhu yếu phẩm từ bờ ra cung ứng cho các thuyền đang bám biển... Qua đó, đã góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm khai thác, giảm tổn thất sau thu hoạch, tiết kiệm nhiều chi phí, nhất là nhiên liệu. 

Các thuyền trưởng thường xuyên trao đổi với các chủ phương tiện trong tổ hợp tác về các thông tin vùng đánh bắt, tình hình hoạt động của thiết bị giám sát hành trình phải đảm bảo, trong trường hợp thiết bị mất tín hiệu tạm thời, phải báo ngay cho công ty cung cấp thiết bị để kiểm tra và khắc phục, đảm bảo kết nối liên tục trong quá trình đánh bắt trên biển, tránh vi phạm các quy định về khai thác IUU. 

Ông Lê Văn Muồi, Giám đốc Hợp tác xã khai thác hải sản Vàm Láng ở khu phố Lăng 3, xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, tổ hợp tác hiện có 10 tàu đánh bắt xa bờ đã giúp các tàu cá tiết kiệm chi phí cũng như nâng cao hiệu quả cho các chuyến đánh bắt hải sản trên biển. Tổ hợp tác sẽ có các tàu vận chuyển hải sản sau khi đánh bắt vào bờ với tần suất vào bờ thường xuyên hơn so với trước đây là vào bờ sau chuyến đánh bắt kết thúc (từ 2-3 tháng).

Trước khi xuất bến, các thành viên Tổ hợp tác thường họp mặt, trao đổi và nhắc nhở các thuyền viên chấp hành nghiêm các quy định về đánh bắt, khai thai thác hải sản trên biển theo quy định của pháp luật, tránh vi phạm các quy định về khai thác IUU, khai thác đúng ngành nghề, đúng vùng, đúng tuyến đăng ký khai thác. 

Bà Hà Trần Phương Thùy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp, trao đổi: “Điều đáng ghi nhận là qua công tác tuyên truyền về tránh vi phạm khai thác IUU, thành viên các tổ hợp tác, hợp tác xã khai thác thủy sản trên địa bàn xã đã chấp hành nghiêm các quy định về khai thác thủy sản. Từ năm 2024 đến nay, trên địa bàn xã không có phương tiện nào quy định khai thác IUU”. 

Bài cuối: Hướng tới phát triển ngành thủy sản có trách nhiệm