Nông dân Cần Thơ thu hoạch lúa Hè Thu sớm đối mặt với thua lỗ

Những trà lúa vụ Hè Thu sớm tại thành phố Cần Thơ đang bước vào giai đoạn thu hoạch. Ghi nhận thực tế cho thấy, do ảnh hưởng tiêu cực của thời tiết nắng nóng gay gắt, dịch bệnh và áp lực chi phí vật tư tăng cao, năng suất lúa đạt thấp khiến nhiều hộ nông dân thua lỗ hoặc có lợi nhuận không đáng kể.

Theo khảo sát tại một số cánh đồng thu hoạch sớm trên địa bàn các xã Thới Lai, Đông Thuận, Trường Xuân, Trường Thành… năng suất lúa vụ này dao động ở mức khá thấp, chỉ từ 300 kg đến 700 kg/công tầm lớn (khoảng 1.300 m²).

Tại xã Thới Lai, vụ Hè Thu này, gia đình anh Huỳnh Thanh Tú canh tác hơn 1ha giống lúa OM 18. Hiện, thương lái đang cho máy cắt thu hoạch trà lúa của anh Tú với giá chốt bán 6.150 đồng/kg, cao hơn vụ Đông Xuân trước đó khoảng 100 đồng/kg.

Theo anh Tú, do thời tiết nắng nóng khiến việc bơm và duy trì mực nước trên ruộng gặp trở ngại lớn, tạo điều kiện cho cỏ dại phát triển mạnh và cạnh tranh dinh dưỡng với cây lúa. Hệ quả là năng suất lúa vụ này sụt giảm, chỉ còn khoảng 400 - 500 kg/công tầm lớn (giảm khoảng 100 kg/công so với năm ngoái) và kém xa năng suất từ 1,2 đến 1,3 tấn/công của vụ Đông Xuân vừa rồi.

Với mức năng suất đạt được, doanh thu thu về chưa đến 3 triệu đồng/công, khiến anh Tú phải chịu thua lỗ vài trăm nghìn đồng trên mỗi công lúa dù không phải mất chi phí thuê đất. Trước áp lực thua lỗ cùng sự tăng cao của giá cả phân thuốc, anh Tú đang cân nhắc việc bỏ và không tiếp tục xuống giống cho vụ Thu Đông sắp tới.

Tương tự, tại xã Đông Thuận, anh Dương Văn Siêu vừa thu hoạch xong 5 ha giống lúa OM5451 cách đây 2 tuần với năng suất chỉ đạt 450 kg/công.

Anh Siêu chia sẻ, nắng nóng gay gắt ở giai đoạn đầu đã khiến lúa non bị chết mầm hàng loạt. Bên cạnh đó, đồng ruộng còn bị rầy nâu di trú và chuột phá hoại mạnh.

Không chỉ tổn thất về sản lượng, người nông dân còn phải gánh chịu áp lực lớn từ chi phí vật tư nông nghiệp leo thang. Theo tính toán của các hộ dân, tổng chi phí đầu tư cho một công lúa vụ này đã bị đội lên từ 2,3 triệu đến 3 triệu đồng.

Anh Dương Văn Siêu cho biết, nếu như những năm trước thời tiết thuận lợi, nông dân chỉ cần bón khoảng 40 kg phân/công thì năm nay do nắng nóng, lượng phân bón phải tăng lên từ 50 - 80 kg/công. Chi phí tiền phân bón vì thế bị đẩy lên tới 1 triệu đồng/công, cộng thêm tiền thuốc bảo vệ thực vật, thuốc dưỡng, diệt cỏ từ 800.000 đồng - 1 triệu đồng/công. Sau khi cộng các khoản chi phí cố định như máy cắt (350.000 đồng/công) và máy xới (130.000 đồng/công), tổng chi phí sản xuất của anh lên tới 2,3 - 2,5 triệu đồng/công. Với doanh thu khoảng 2,7 triệu đồng cho 450 kg lúa, anh Siêu chỉ lãi được khoảng 300.000 đồng/công.

"Mức này chưa tính tiền công phun thuốc của gia đình. Nếu nông dân nào phải thuê đất sản xuất thì với năng suất và chi phí hiện tại chắc chắn sẽ rơi vào cảnh thua lỗ nặng", anh Siêu bộc bạch.

Ở chiều ngược lại, một số ít hộ dân nhờ đầu tư chăm sóc kỹ lưỡng vẫn đạt mức lợi nhuận khá tốt nhưng vẫn chưa bằng kỳ vọng do thời điểm thu hoạch giá lúa thấp. Ông Trần Văn Đời (xã Trường Xuân) canh tác 7 ha lúa OM18. Nhờ đầu tư phân bón hợp lý, ruộng lúa của ông đạt năng suất 700 kg/công. Bán cho thương lái với giá 6.300 đồng/kg cách đây 20 ngày, ông Đời thu về khoản lợi nhuận khoảng 80 - 90 triệu đồng. Dù vậy, ông Đời vẫn tiếc nuối vì thu hoạch sớm nên không bán được mức giá cao hơn (hiện tại giá lúa đã tăng lên khoảng 6.700 đồng/kg).

Thị trường lúa gạo hiện ghi nhận xu hướng tăng giá từ 300 - 1.000 đồng/kg so tháng 6. Tuy nhiên, thực tế có sự chênh lệch lớn về mức thu nhập giữa các hộ dân do phương thức nhận tiền cọc trước đó.

Nhiều hộ dân đã nhận tiền cọc thỏa thuận từ sớm buộc phải bán lúa tươi tại ruộng với giá thấp, cụ thể là 6.100 - 6.300 đồng/kg đối với lúa thơm (OM18, Đài thơm 8, Jasmine 85) và 5.500 - 6.000 đồng/kg đối với giống IR50404, OM5451. Trong khi đó, các hộ mới chốt giá gần đây có thể bán giống OM18 từ 6.400 - 6.800 đồng/kg; giống IR50404 và OM5451 dao động từ 6.100 - 6.500 đồng/kg trở lên.

Điển hình như trường hợp của anh Nguyễn Văn Trung (ấp E2, xã Thạnh Quới), gia đình anh dự kiến thu hoạch 7,5 ha lúa OM 18 vào ngày 23/7 tới. Do đã nhận tiền cọc của thương lái từ trước nên giá lúa của anh được chốt ở mức 6.200 đồng/kg, trong khi giá thị trường hiện tại đã lên tới 7.100 đồng/kg. Anh Trung cho biết khi thu hoạch sẽ thương lượng lại để yêu cầu thương lái nâng giá mua, nếu không được chấp thuận anh sẽ chấp nhận bỏ cọc để bán cho thương lái khác với giá cao hơn nhằm bù đắp chi phí.

Theo báo cáo từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố Cần Thơ, tính đến vụ Hè Thu 2026, toàn thành phố đã xuống giống 284.022 ha (đạt 104% kế hoạch); trong đó, diện tích lúa ở giai đoạn đòng là 154.788 ha, trổ 67.570 ha và chín là 61.664 ha, chủ lực là các giống chất lượng cao như ST25, ST24, RVT, Đài thơm 8, các dòng OM....

Do phần lớn diện tích lúa vụ Hè Thu của địa phương vẫn chưa thu hoạch, bà con đang rất kỳ vọng giá lúa tiếp tục duy trì đà tăng mạnh và bình ổn ở mức cao trong thời gian tới để bù đắp thiệt hại gánh chịu đầu vụ, tạo động lực tái sản xuất cho các vụ tiếp theo.