Nông dân Pháp lo nguy cơ khủng hoảng mùa vụ 2027 do giá phân bón tăng mạnh

Nông dân Pháp đang ngày càng lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và chi phí sản xuất tăng cao cho mùa vụ năm 2027, trong bối cảnh giá phân bón nitơ tăng mạnh sau căng thẳng tại Trung Đông và việc gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Mặc dù khoảng 90% nhu cầu phân bón cho mùa vụ năm 2026 đã được các trang trại tại Pháp đảm bảo thông qua các hợp đồng mua từ cuối năm ngoái và trong mùa Đông, song việc chuẩn bị cho vụ mùa năm 2027 đang trở nên đặc biệt khó khăn. Các đơn đặt hàng cho niên vụ mới dự kiến bắt đầu từ tháng tới, nhưng nhiều nông dân hiện vẫn do dự do giá phân bón tiếp tục leo thang.

Theo các chuyên gia thị trường nông nghiệp của Argus Media, kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát hồi cuối tháng 2 vừa qua, giá urê tại châu Âu đã tăng từ khoảng 500 euro lên 735 euro/tấn, tương đương mức tăng 47%. Trong khi đó, giá amoni nitrat cũng tăng hơn 20%, còn loại phân bón nitrat 33,5% phổ biến trong canh tác ngũ cốc tăng khoảng 10% chỉ trong chưa đầy ba tháng.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc khoảng 30% lượng phân bón nitơ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược hiện chịu tác động lớn từ khủng hoảng khu vực Trung Đông. Bên cạnh đó, giá năng lượng và nhiên liệu nông nghiệp cũng tăng mạnh, làm chi phí sản xuất của các trang trại tiếp tục bị đẩy lên cao.

Liên đoàn Nông dân Quốc gia Pháp (FNSEA) cảnh báo nguy cơ xảy ra một “tai nạn công nghiệp” đối với nông nghiệp nếu tình trạng chậm mua và thiếu hụt nguồn cung kéo dài tới cuối năm. Chủ tịch FNSEA Arnaud Rousseau cho rằng nếu nhiều nông dân cùng lúc chờ giá giảm rồi đồng loạt mua phân bón vào cuối năm, thị trường có thể rơi vào tình trạng thiếu hàng nghiêm trọng do các dòng chảy phân bón toàn cầu đang được điều hướng sang những thị trường có giá cao hơn.

Giới nông nghiệp Pháp lo ngại việc thiếu phân bón sẽ trực tiếp ảnh hưởng tới năng suất cây trồng và nguồn thu của các trang trại trong niên vụ tới. Theo FNSEA, “không có phân bón thì không có sản xuất”, trong khi khu vực nông nghiệp Pháp vốn đã chịu áp lực lớn do chi phí tăng và giá nông sản biến động trong thời gian gần đây.

Trước nguy cơ này, Bộ Nông nghiệp Pháp đã thành lập một ủy ban khủng hoảng đặc biệt từ giữa tháng 5 nhằm theo dõi sát tình hình giá cả, nguồn dự trữ và lưu thông phân bón trên thị trường. Ủy ban quy tụ các nhà sản xuất, nhà phân phối và đại diện các ngành nông nghiệp lớn như ngũ cốc, củ cải đường, rau quả và cây công nghiệp.

Trên thực tế, nhiều trang trại tại Pháp đã bắt đầu điều chỉnh kế hoạch sản xuất để giảm phụ thuộc vào phân bón nitơ. Theo các chuyên gia Argus Media, diện tích trồng ngô tại Pháp năm nay đã giảm khoảng 10-12%, do đây là loại cây tiêu thụ nhiều phân bón. Một số nông dân chuyển sang trồng hướng dương hoặc cây họ đậu, vốn cần ít nitơ hơn đáng kể.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo việc chuyển đổi ồ ạt sang các loại cây thay thế có thể dẫn tới mất cân đối thị trường nông sản trong tương lai, làm giá các loại cây trồng này giảm mạnh nếu nguồn cung tăng quá nhanh. Ngoài ra, một số trang trại có thể buộc phải tăng diện tích đất bỏ hoang hoặc chỉ trồng cây che phủ tạm thời để chờ diễn biến thị trường, tạo thêm áp lực đối với mục tiêu đảm bảo chủ quyền lương thực của Pháp và châu Âu.

Giới chuyên gia nông nghiệp nhận định cuộc khủng hoảng hiện nay đang bộc lộ rõ sự phụ thuộc lớn của châu Âu vào nguồn cung nguyên liệu và phân bón từ bên ngoài, trong khi năng lực tự chủ chiến lược của lĩnh vực nông nghiệp vẫn còn hạn chế. Điều này có thể buộc Pháp và Liên minh châu Âu phải xem xét lại chiến lược dài hạn về an ninh nguồn cung vật tư nông nghiệp trong bối cảnh các rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng.