Nữ pháo binh Thủ Dầu Một: Bản lĩnh từ chiến trường đến đời sống hôm nay

Những đóng góp của họ qua hai cuộc kháng chiến không chỉ làm nên những trang sử hào hùng, mà còn góp phần bồi đắp, lan tỏa giá trị truyền thống trong đời sống hôm nay.

Kiên cường giữa chiến trường ác liệt

Trong giai đoạn chiến tranh, Thủ Dầu Một giữ vị trí chiến lược quan trọng, vừa là cửa ngõ tiếp giáp Sài Gòn, vừa là địa bàn trọng điểm trong kế hoạch quân sự của đối phương. Từ sau năm 1964, khi đế quốc Mỹ và quân đồng minh ồ ạt đổ quân vào miền Nam Việt Nam, thực hiện chiến lược “chiến tranh cục bộ”, khu vực này trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất.

Năm 1965, lần đầu tiên, đế quốc Mỹ sử dụng máy bay B-52 ném bom xuống khu vực ấp Trảng Lớn (nay là phường Long Nguyên, Thành phố Hồ Chí Minh), nơi đặt căn cứ của Bộ Chỉ huy Quân sự địa phương. Từ đó, bom đạn liên tiếp trút xuống, biến miền Đông Nam Bộ thành vùng chiến sự khốc liệt. Trong bối cảnh đó, từ giữa năm 1967 nhằm thực hiện chủ trương của Trung ương chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, các đội nữ pháo binh tại Bến Cát, Tân Uyên, Lái Thiêu, Dầu Tiếng và Châu Thành (các huyện thuộc tỉnh Thủ Dầu Một xưa) đã lần lượt thành lập.

Bà Nguyễn Thị Hạnh, Đội trưởng Đội nữ pháo binh Bến Cát, tham gia chiến đấu từ đầu năm 1968 đến Ngày Giải phóng miền Nam 30/4/1975. Nhớ lại ký ức chiến trường, bà Hạnh cho biết, năm 1970, trong một trận bám địch sau đợt đổ quân, đơn vị chỉ có một tổ nhỏ nhưng vẫn chủ động nổ súng bằng các loại vũ khí như B40, M79. Trước hỏa lực bất ngờ, đối phương hoang mang, phải rút xuống khu vực ruộng, mương nước; thậm chí có chỉ huy giơ tay đầu hàng do nhầm tưởng gặp lực lượng chủ lực.

Bà Phan Thị Diệu, Đội trưởng Đội nữ pháo binh Tân Uyên tâm sự: Đội nữ pháo binh Tân Uyên hoạt động trong khoảng 4 năm (1968–1972), với quân số ban đầu 13 người, sau tăng lên 15 người. Hầu hết chiến sĩ đều rất trẻ, chủ yếu từ 17 đến dưới 20 tuổi. Nhiệm vụ chính của đơn vị là tấn công Chi khu Tân Uyên định kỳ mỗi tháng một lần, đồng thời tham gia các trận chống càn phục vụ yêu cầu địa phương. Trong trận đánh đầu tiên, dù chưa được huấn luyện bài bản, các chiến sĩ vẫn được hướng dẫn trực tiếp ngay tại trận địa về cách đào hố, lắp đặt và sử dụng súng cối. Kỹ thuật “bọt nước” – yếu tố quan trọng để xác định tầm và hướng bắn được phân công cụ thể, bảo đảm độ chính xác. Kết quả, đơn vị đã tiêu diệt và làm bị thương 22 đối phương, tạo đà cho các trận đánh tiếp theo.

Trong 4 năm hoạt động, đơn vị tham gia 20 trận đánh, trong đó có 18 trận độc lập và 2 trận phối hợp, gây tổn thất lớn cho đối phương và phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ vận chuyển đạn, đơn vị đã có 5 nữ chiến sĩ hy sinh, dẫn đến việc giải thể sau đó.

Không chỉ đối mặt với chiến đấu ác liệt, các nữ chiến sĩ còn phải vượt qua muôn vàn khó khăn trong sinh hoạt. Lương thực khan hiếm, nhiều thời điểm phải sống bằng rau rừng, củ quả tự nhiên. Giai đoạn 1968–1972, nhiều khu rừng bị rải chất độc hóa học, môi trường sống bị tàn phá nghiêm trọng; điều kiện sinh hoạt cá nhân hết sức thiếu thốn, các vật dụng thiết yếu phải dùng chung trong toàn đội.

Dù đối mặt với muôn vàn khó khăn, các đội nữ pháo binh vẫn kiên cường chiến đấu, lập nhiều chiến công xuất sắc và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Lan tỏa truyền thống, tiếp nối “chất lửa” anh hùng

Hiện nay, dù đã bước sang tuổi ngoài 70, nhiều nữ cựu chiến binh vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, đặc biệt là truyền lửa cho thế hệ trẻ thông qua những câu chuyện thực tế về cuộc sống và chiến đấu trong chiến tranh. Các hồi ký, tài liệu lịch sử như “Sáng ngời chất ngọc” được sử dụng làm tư liệu tuyên truyền, góp phần lan tỏa giá trị truyền thống.

Sinh viên Trần Thanh Ân, Trường Đại học Thủ Dầu Một bày tỏ, việc tìm hiểu về các nữ pháo binh giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về chiến tranh và trân trọng giá trị của hòa bình. Theo Ân, tinh thần “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh” không chỉ là khẩu hiệu thời chiến mà còn là bài học về ý chí và trách nhiệm trong thời đại mới.

Bà Nguyễn Thị Nhung, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nữ kháng chiến Bình Dương, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, bên cạnh các buổi họp mặt truyền thống, công tác chăm lo đời sống hội viên luôn được duy trì thường xuyên. Những trường hợp khó khăn, đau ốm hoặc gia đình có việc hiếu hỉ đều được tổ chức thăm hỏi, hỗ trợ trên tinh thần đồng đội. Trong thời gian tới, Hội tiếp tục đẩy mạnh giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, đồng thời tăng cường hỗ trợ các hội viên có hoàn cảnh khó khăn. Các hoạt động như vận động xây dựng, sửa chữa nhà ở, hỗ trợ hoàn thiện giấy tờ pháp lý cho cựu chiến sĩ vẫn được triển khai tùy theo điều kiện thực tế.

Song song với công tác giáo dục truyền thống, hoạt động tri ân cựu chiến binh luôn được địa phương quan tâm. Bà Nguyễn Thu Cúc, Bí thư Đảng ủy phường Thủ Dầu Một, cho biết việc chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người có công là nhiệm vụ trọng tâm. Các chính sách an sinh xã hội và chế độ ưu đãi được triển khai đầy đủ, đồng thời huy động nguồn lực xã hội để hỗ trợ những trường hợp còn khó khăn.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng những ký ức và giá trị mà các nữ pháo binh để lại vẫn vẹn nguyên ý nghĩa. Đó không chỉ là biểu tượng của lòng dũng cảm mà còn là nền tảng tinh thần để các thế hệ hôm nay tiếp tục kế thừa, xây dựng đất nước ngày càng phát triển, giàu mạnh và văn minh.