Opexit: Hệ quả tất yếu và thách thức phía trước

Quyết định rời khỏi Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) – được gọi không chính thức là Opexit - được đánh giá là bước đi tất yếu nhằm tối ưu hóa lợi ích kinh tế của Abu Dhabi, đồng thời đặt ra thách thức đối với vai trò điều tiết thị trường của tổ chức này trong bối cảnh cấu trúc năng lượng toàn cầu đang thay đổi.

Phóng viên TTXVN tại Trung Đông và Bắc Phi dẫn nguồn AGBI – trang tin chuyên phân tích tình hình kinh doanh tại khu vực Vùng Vịnh, cho biết việc UAE rút khỏi OPEC phản ánh những hạn chế trong cơ chế điều phối sản lượng của tổ chức này.

Trong nhiều năm, do tuân thủ hạn ngạch sản lượng, UAE không thể khai thác hết công suất của mình, dù đã đầu tư lớn để nâng năng lực khai thác lên khoảng 4,85 triệu thùng/ngày. Theo ước tính, nước này có thể thất thu khoảng 50 tỷ USD mỗi năm do không xuất khẩu hết sản lượng. Khoảng 2 triệu thùng/ngày công suất chưa được khai thác đứng trước nguy cơ trở thành “tài sản mắc kẹt” nếu nhu cầu dầu mỏ toàn cầu suy giảm trong dài hạn.

Đáng chú ý, trong khi UAE tuân thủ hạn ngạch, một số thành viên khác bị cho là không thực hiện nghiêm các cam kết, làm suy giảm hiệu quả điều phối chung của tổ chức. Điều này càng thúc đẩy Abu Dhabi theo đuổi chiến lược năng lượng mang tính tự chủ, linh hoạt hơn.

Trong khi đó, theo tờ The National, quyết định của UAE không chỉ xuất phát từ yếu tố kinh tế mà còn phản ánh những thay đổi sâu sắc trong cách các quốc gia sản xuất dầu định hình lại chiến lược phát triển và vị thế địa chính trị của mình.

Trong nhiều thập kỷ, OPEC đóng vai trò trung tâm trong điều tiết thị trường dầu mỏ, khi kiểm soát khoảng 30–40% nguồn cung toàn cầu và phần lớn trữ lượng đã được chứng minh. Tuy nhiên, mức độ đồng thuận giữa các thành viên đang suy giảm khi mỗi quốc gia ưu tiên các mục tiêu riêng. Một số nước cần tăng sản lượng để phục vụ ngân sách và chương trình chuyển đổi kinh tế, trong khi các nước khác ưu tiên duy trì giá dầu thông qua cắt giảm nguồn cung. Sự khác biệt này khiến việc phối hợp chính sách trong nội bộ OPEC ngày càng khó khăn.

Bên cạnh đó, yếu tố địa chính trị tiếp tục tác động mạnh đến thị trường năng lượng. Các điểm nghẽn chiến lược như eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu – khiến giá dầu dễ biến động trước rủi ro an ninh, đồng thời đặt ra yêu cầu về khả năng phản ứng linh hoạt của các quốc gia sản xuất.

Trong bối cảnh đó, vai trò của OPEC được dự báo sẽ tiếp tục thay đổi. Các chuyên gia cho rằng tổ chức này khó có thể tan rã trong ngắn hạn, song khả năng áp đặt kỷ luật sản lượng và ảnh hưởng tới giá dầu toàn cầu sẽ suy giảm. OPEC nhiều khả năng sẽ tiếp tục tồn tại như một diễn đàn hợp tác, nơi các nước thành viên duy trì trao đổi và điều phối ở mức độ nhất định, thay vì giữ vai trò chi phối thị trường như trước.

Ngoài ra, sự gia tăng nguồn cung từ các nước ngoài OPEC, cùng với xu hướng chuyển dịch năng lượng và đa dạng hóa nền kinh tế, đang làm thay đổi cán cân trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Nhìn chung, quyết định rời OPEC của UAE không chỉ là bước đi nhằm tối đa hóa lợi ích kinh tế, mà còn phản ánh xu hướng tái cấu trúc thị trường năng lượng, trong đó lợi thế ngày càng thuộc về các quốc gia có khả năng thích ứng nhanh và linh hoạt trước biến động.