Phát triển chuỗi khoai tây bền vững, nâng thu nhập nông dân

Hội thảo “Phát triển chuỗi giá trị khoai tây bền vững”. Ảnh: Hoa Mai - TTXVN

Chiều 20/10, tại Thanh Hóa, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Sở Nông nghiệp - Môi trường Thanh Hóa phối hợp tổ chức hội thảo "Phát triển chuỗi giá trị khoai tây bền vững" và khởi động Dự án "Mùa vụ mới - Sáng kiến nông nghiệp bền vững" giai đoạn 2.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng vụ hợp tác Quốc tế - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Giám đốc đối tác nông nghiệp phát triển bền vững Việt Nam (PSAV) cho biết: Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, từ phát triển dựa chủ yếu vào tài nguyên và kinh nghiệm sang phát triển dựa trên tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, từ sản xuất riêng lẻ sang tố chức chuỗi giá trị gắn với nhu cầu thị trường.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nông nghiệp không thể chỉ đóng vai trò bảo đảm an ninh lương thực và tạo sinh kế cho hàng triệu người dân, nông nghiệp còn phải trở thành một động lực tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho đất nước. 

Việc phát triển nông nghiệp bền vững cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, các tổ chức nghiên cứu, hệ thống khuyến nông, doanh nghiệp và người nông dân cùng sự đồng hành của các đối tác quốc tế. Trong đó, hợp tác công - tư (PPP) góp phần kết nối nguồn lực, chia sẻ trách nhiệm, cùng tạo ra giá trị và bảo đảm lợi ích hài hòa giữa các bên.

Tại hội nghị, các đại biểu đã trao đổi về những vấn đề liên quan đến việc phát triển chuỗi khoai tây bền vững như: Hiện trạng và định hướng phát triển khoai tây tại Việt Nam; Mô hình luân canh lúa - khoai tây góp phần thực hiện đề án sản xuất giám phát thải; Chuỗi giá trị - mô hình liên kết sản xuất tiêu thụ khoai tây PepsiCo; Tiềm năng và dư địa phát triển mô hình chuỗi liên kết khoai tây ở Thanh Hóa; Thuận lợi, khó khăn khi thực hiện mô hình liên kết khoai tây và đề xuất hỗ trợ từ các sở, ban, ngành và doanh nghiệp…

Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Hoa Mai - TTXVN

Hầu hết các ý kiến đều khẳng định phát triển chuỗi giá trị khoai tây phải bắt đầu từ nhu cầu của thị trường, yêu cầu của doanh nghiệp và năng lực thực tế của người sản xuất. Do đó, để phát triển chuỗi khoai tây bền vững cần củng cố liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, từng bước nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu để bảo đảm tính minh bạch, ổn định và hài hòa lợi ích trong chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, cần lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, chuyển đổi xanh nền tảng, trong đó đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ những nghệ đắt tiền hay mô hình phức tạp, mà có thể từ những cải tiến thực trong canh tác, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, vệ môi trường và tô chức sản xuất gắn với thị trường. Điều quan trọng là đưa tri thức, khoa học và công nghệ đến với đồng ruộng, tạo ra những giá trị thiết thực, đo lường được và có khả năng nhân rộng, góp phần phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.

Nói về Mô hình khép kín - Chuỗi giá trị do PepsiCo dẫn dắt, hợp tác công tư với Bộ Nông nghiệp và Môi trường (PSAV, TTKN), Syngenta và các đối tác, bà Nguyễn Mai Chi, Giám đốc Đối ngoại, Công ty TNHH Thực phẩm PepsiCo Việt Nam cho biết: Dự án khoai tây bền vững của PepsiCo và Syngenta thực hiện những năm qua giúp hình thành và xây dựng các vùng nguyên liệu sản xuất bền vững, góp phần gia tăng giá trị thương phẩm của khoai tây...

PesiCo đã cung cấp giống chất lượng cao, bao tiêu sản phẩm, chế biến, xuất khẩu khoai tây tại các vùng Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai, Bắc Ninh… Việc ứng dụng công nghệ đã giúp tăng năng suất khoai tây gấp 3 lần, trung bình 23-26 tấn/ha (cao nhất 58 tấn), tăng thu nhập cho người nông dân từ 27 triệu lên 73 triệu/ha, bên cạnh đó, sức khỏe đất được tăng cường, giảm phát thải và tài nguyên.

Bà Lê Thị Huyền Thu, Giám đốc Trung tâm khuyến nông Thanh Hóa cho biết: Tại Thanh Hóa đã từng bước hình thành các vùng sản xuất khoai tây hàng hóa, tập trung tại một số địa phương có điều kiện thuận lợi như các xã: Nga Sơn, Hồ Vương, Hoa Lộc, Hoằng Châu, Hoằng Thanh, Hoằng Tiến, Hoằng Lộc…

Hiện nay, mỗi năm Thanh Hóa sản xuất khoảng 1.000-1.500 ha khoai tây, năng suất bình quân 18-20 tấn/ha, sản lượng 20.000-25.000 tấn/năm, trong khi ngành nông nghiệp đánh giá tỉnh Thanh Hóa vẫn còn khoảng 2.500-3.000 ha đất có khả năng phát triển khoai tây.

Trong khuôn khổ hội nghị, Ban tổ chức đã khởi động Dự án "Mùa vụ mới - Sáng kiến nông nghiệp bền vững" giai đoạn 2. Dự án do Quỹ PepsiCo (PepsiCo Foundation) tài trợ và các cơ quan, tổ chức phối hợp gồm Đối tác Phát triển bền vững Nông nghiệp Việt Nam (PSAV), Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (NAEC) và Tổ chức CARE tại Việt Nam.   

Theo đó, trong giai đoạn 2, Dự án sẽ được triển khai từ năm 2026-2028 tại Đắk Lắk, Gia Lai và Thanh Hóa với trọng tâm chiến lược mới là nông nghiệp tái tạo và chuỗi giá trị bao trùm nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong thời gian này, dự án sẽ hỗ trợ trực tiếp 13.600 nông dân (8.160 phụ nữ; 5.440 nam giới); tạo ảnh hưởng gián tiếp tới 73.400 người; nâng cao thu nhập, vị thế xã hội và khả năng ứng phó khí hậu cho nông hộ quy mô nhỏ, đặc biệt là nhóm phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số.

"Mùa vụ mới" hướng tới xây dựng nền nông nghiệp tái sinh, thiết kế và theo dõi giảm phát thải trong các hoạt động nông nghiệp cũng như thí điểm các công nghệ giảm phát thải, chế biến...,; liên kết thị trường bằng cách tăng tiếp cận tài chính thông qua mô hình liên kết toàn diện trong chuỗi khoai tây của PepsiCo (Thanh Hóa), bảo hiểm nông nghiệp, đào tạo về bán hàng online, đào tạo và hỗ trợ nhận các chứng chỉ trong sản xuất như ISO 22000, HACCP… để tiếp cận thị trường tốt hơn; hợp tác công tư và lan tỏa tác động bằng cách đẩy mạnh truyền thông, tăng tính lan tỏa, thiết kế tiền đề cho mô hình khuyến nông liên kết với doanh nghiệp…

Theo Vụ trưởng vụ hợp tác Quốc tế  Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Dự án "Mùa vụ mới - Sáng kiến nông nghiệp bền vững" giai đoạn 2 không chỉ là sự tiếp nối một dự án hợp tác mà còn là cơ hội để kiến tạo những giá trị mới cho nền nông nghiệp Việt Nam: sản xuất hiệu quả hơn, sử dụng tài nguyên thông minh hơn, liên kết thị trường chặt chẽ hơn và mang lại sinh kế tốt hơn cho người nông dân. Để Dự án này đạt hiệu quả cao hơn, các địa phương, đơn vị cần lấy thị trường làm định hướng và người nông dân làm trung tâm.

Được biết trong giai đoạn 1, Dự án "Mùa vụ mới - Sáng kiến nông nghiệp bền vững" đã tiếp cận hơn 22.000 nông dân, hỗ trợ hơn 8.000 nông dân tại khu vực Tây Nguyên tiếp cận các mô hình canh tác bền vững, trong đó phụ nữ chiếm hơn 60%. Theo báo cáo tổng kết, năng suất tăng 22%, lượng phân bón hóa học giảm 30%, lượng nước tưới tiết kiệm 20% và thu nhập bình quân tăng tới 19,5%.

Đặc biệt, mô hình liên kết giữa nông dân và PepsiCo trên gần 100ha khoai tây tại tỉnh Đắk Lắk đã cho thấy một hướng đi đầy triển vọng, đó là tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, gắn vùng nguyên liệu với chế biến và tiêu thụ, đồng thời từng bước mở rộng mô hình ra các địa phương phía Bắc, trong đó có Thanh Hóa.