Phát triển vùng nguyên liệu để sản xuất nhiên liệu sinh học

Triển khai Chỉ thị số 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 1/4 tại Hà Nội, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, việc phát triển các vùng nguyên liệu cho sản xuất nhiên liệu sinh học sẽ gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Theo ông Nguyễn Quang Hiếu, thời gian tới, Việt Nam sẽ đẩy mạnh phát triển và sử dụng xăng sinh học. Đây là một định hướng chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, phục vụ phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương phát triển các vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học. Với vai trò của ngành nông nghiệp, mục tiêu đặt ra là vừa bảo đảm năng suất, sản lượng, vừa phát triển bền vững nguồn nguyên liệu đầu vào.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là ngành sẽ rà soát, xác định quỹ đất phù hợp để phát triển cây nguyên liệu năng lượng như sắn, mía, ngô... Các vùng trồng này sẽ được xác định là cây phi lương thực.

Việc quy hoạch cần tránh cạnh tranh với đất trồng lúa, không ảnh hưởng đến an ninh lương thực, đồng thời ưu tiên sử dụng các diện tích đất xấu, kém hiệu quả để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững. Các loại cây năng lượng sẽ được lựa chọn phù hợp theo từng vùng sinh thái, ông Nguyễn Quang Hiếu cho biết.

Để các vùng nguyên liệu phát triển bền vững, ông Nguyễn Quang Hiếu cho rằng, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và người dân trong phát triển vùng nguyên liệu. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng các mô hình sản xuất gắn với chế biến, tận dụng các sản phẩm nông nghiệp như sắn, ngô và phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất nhiên liệu sinh học. Đồng thời, các mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh gắn với năng lượng sinh học cũng sẽ được nghiên cứu, nhân rộng.

Về cơ chế chính sách, các bộ, ngành liên quan sẽ tham mưu xây dựng các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích thu mua nguyên liệu sinh khối phục vụ sản xuất ethanol, hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu và bảo đảm nguồn cung ổn định cho các nhà máy chế biến. Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế liên kết giữa sản xuất nguyên liệu và doanh nghiệp chế biến.

Việc phát triển các vùng nguyên liệu cho sản xuất nhiên liệu sinh học sẽ gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, các chương trình giảm phát thải, tận dụng các phụ phẩm trong sản xuất nông nghiệp để phục vụ phát triển kinh tế xanh, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu, ông Nguyễn Quang Hiếu cho biết.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, sắn là lương thực có diện tích lớn thứ 3 sau lúa và ngô. Vai trò của cây sắn đã chuyển đổi nhanh chóng từ chỗ là cây lương thực, cây xóa đói giảm nghèo thành cây làm giàu, cây nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến NLSH

Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất sắn đứng thứ 9 thế giới về diện tích và thứ 7 về sản lượng. Trong giai đoạn 2015–2024, diện tích và sản lượng sắn của Việt Nam có xu hướng giảm. Cụ thể, năm 2015, diện tích sắn cả nước đạt 567,9 nghìn ha, sản lượng đạt 10,74 triệu tấn; đến năm 2024, diện tích giảm còn 517,6 nghìn ha, sản lượng đạt 10,534 triệu tấn.

Việt Nam hiện là nước xuất khẩu sắn đứng thứ 2 trên thế giới sau Thái Lan và trong 5 năm gần đây đều đạt trên 1 tỷ USD.

Tuy nhiên, hiện nay phát triển sắn còn thiếu bền vững, liên kết giữa nông dân trồng sắn với nhà máy chế biến còn yếu, bệnh khảm lá sắn bùng phát trên diện rộng, tình trạng phá rừng trồng sắn, trồng sắn quảng canh năng suất thấp; ô nhiễm môi trường trong chế biến sắn quy mô nhỏ lẻ...