Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Thống nhất cơ chế thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trong một Nghị định

Chiều 22/9, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng họp về dự thảo Nghị định quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Không phát sinh khoảng trống pháp lý khi chuyển sang cơ chế mới

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 111/2024/QH15, Bộ đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Nghị định, tổ chức lấy ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương và nhân dân theo quy định.

Sau thẩm định, dự thảo Nghị định tiếp tục được chỉnh lý, tập trung rà soát mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng và các nhiệm vụ của chương trình, bảo đảm không thay đổi, thu hẹp những nội dung đã được Quốc hội quyết định. Các quy định về huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực, nội dung và mức chi, mức hỗ trợ, đầu tư xây dựng, hỗ trợ phát triển sản xuất, thanh toán, quyết toán cũng được hoàn thiện. Cùng với đó, dự thảo đẩy mạnh phân cấp, gắn với trách nhiệm của các cơ quan, địa phương trong tổ chức thực hiện.

Bộ Tài chính cũng rà soát các quy định về thủ tục hành chính, hỗ trợ phát triển sản xuất, theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá và cơ sở dữ liệu; đồng thời làm rõ hơn trách nhiệm của Bộ Tài chính, cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương, các bộ quản lý ngành và chính quyền địa phương.

Các quy định về hiệu lực thi hành và chuyển tiếp được hoàn thiện nhằm bảo đảm các nhiệm vụ, dự án đang thực hiện không bị gián đoạn, quyền lợi của các đối tượng thụ hưởng được bảo đảm và không phát sinh khoảng trống pháp lý khi chuyển sang cơ chế mới.

Về hệ thống chỉ tiêu, Bộ Tài chính đề xuất Nghị định chỉ quy định các chỉ tiêu tổng hợp, đại diện cho từng nhóm mục tiêu và có thể đo lường, đánh giá thống nhất trên phạm vi cả nước. Các chỉ tiêu chi tiết, số lượng sản phẩm và tiến độ hằng năm sẽ do các bộ quản lý ngành cụ thể hóa trong quá trình thực hiện, nhưng không làm thay đổi mục tiêu, phạm vi và tổng nguồn lực của chương trình.

Đối với kinh phí thường xuyên, Bộ Tài chính đề nghị ưu tiên nguồn lực cho những nhiệm vụ trực tiếp tạo ra kết quả và phục vụ đối tượng thụ hưởng. Ngân sách Trung ương của Chương trình không sử dụng cho tiền lương, phụ cấp, hoạt động bộ máy, nhiệm vụ quản lý nhà nước thường xuyên và các nhiệm vụ đã có nguồn khác bảo đảm.

Các hoạt động hội nghị, thông tin, tuyên truyền, đào tạo, kiểm tra, đánh giá chỉ sử dụng kinh phí của Chương trình khi trực tiếp phục vụ mục tiêu Chương trình hoặc thực hiện nhiệm vụ do Ban Chỉ đạo Trung ương giao, phải bảo đảm tiết kiệm.

Về các văn bản hướng dẫn của 4 chương trình trước khi hợp nhất, Bộ Tài chính cho biết đã tiếp thu ý kiến Bộ Tư pháp và tiếp tục rà soát để xác định những quy định cần thay thế, bãi bỏ hoặc tiếp tục áp dụng. Những nội dung đã được quy định đầy đủ trong Nghị định mới sẽ được xử lý theo đúng thẩm quyền; các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức và quy định chuyên ngành còn phù hợp tiếp tục được áp dụng.

Đối với các nhiệm vụ, dự án, dự toán, hợp đồng và đối tượng đã được phê duyệt trước khi Nghị định có hiệu lực, dự thảo quy định cơ chế chuyển tiếp để tiếp tục thực hiện, không áp dụng đồng thời cơ chế cũ và cơ chế mới đối với cùng một nội dung, nhiệm vụ và nguồn kinh phí.

Tại cuộc họp, đại diện Bộ Tư pháp, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch... nhất trí cao với nội dung dự thảo Nghị định; cho ý kiến về một số vấn đề còn ý kiến khác nhau như hệ thống chỉ tiêu và tiêu chí đánh giá kết quả đầu ra; giới hạn sử dụng kinh phí thường xuyên của Chương trình; thẩm quyền quy định một số nội dung tại các phụ lục; hiệu lực thi hành và xử lý các văn bản của các Chương trình mục tiêu quốc gia trước khi hợp nhất...

Bảo đảm hiệu quả và tránh dàn trải

Ghi nhận các ý kiến phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết số 111/2024/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia tại Kỳ họp bất thường lần thứ 5, với nhiều cơ chế quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia. Để kịp thời triển khai Nghị quyết, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Nghị định theo trình tự, thủ tục rút gọn, phấn đấu sớm ban hành, làm cơ sở để các địa phương tổ chức thực hiện.

Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng một Nghị định thống nhất, đủ rõ để các địa phương căn cứ trực tiếp tổ chức thực hiện, hạn chế phát sinh thêm các văn bản hướng dẫn. Dự thảo chỉ quy định những nội dung chung, thuộc thẩm quyền của Chính phủ; những vấn đề đã được pháp luật và quy định chuyên ngành điều chỉnh thì không quy định lại.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính, trực tiếp rà soát và chịu trách nhiệm về những nội dung thuộc lĩnh vực mình phụ trách. Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối phối hợp hoàn thiện dự thảo; các bộ quản lý ngành cần làm rõ mục tiêu, đối tượng, nội dung hỗ trợ, tiêu chuẩn, định mức và tính khả thi của các quy định liên quan.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung vào những chỉ tiêu cốt lõi và quản lý theo kết quả đầu ra, nhất là các nhu cầu thiết yếu của người dân vùng dân tộc thiểu số, miền núi như nước sạch, nhà ở, đất sản xuất, y tế, giáo dục... Việc phân bổ, sử dụng nguồn lực cần hướng vào những vấn đề thực sự cấp thiết, bảo đảm hiệu quả và tránh dàn trải.

Đối với kinh phí thường xuyên, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát, chỉ sử dụng nguồn vốn chương trình cho những nhiệm vụ trực tiếp phục vụ mục tiêu của chương trình; đồng thời nghiên cứu tăng nguồn lực cho đầu tư. Cùng với nguồn vốn đầu tư, cần tính toán kinh phí vận hành, bảo trì đối với các công trình sau đầu tư, nhất là các công trình phục vụ dân sinh.

Về phân cấp, phân quyền, cần tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm và kết quả đầu ra, tạo điều kiện để địa phương chủ động điều chỉnh, phân bổ lại nguồn lực trong phạm vi chương trình và mục tiêu đã được xác định, hạn chế việc phải xin ý kiến đối với từng trường hợp cụ thể. Các bộ, ngành tập trung thực hiện chức năng quản lý nhà nước, xây dựng tiêu chuẩn, định mức, tiêu chí kỹ thuật và thực hiện kiểm tra, giám sát.

Đối với các chương trình trước khi hợp nhất, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp và các bộ quản lý ngành rà soát hệ thống văn bản, xác định rõ nội dung nào thay thế, bãi bỏ, nội dung nào tiếp tục áp dụng. Đồng thời, cần quy định đầy đủ cơ chế chuyển tiếp đối với các nhiệm vụ, dự án, dự toán, hợp đồng và đối tượng đã được phê duyệt, bảo đảm việc thực hiện không bị gián đoạn và thống nhất trong quá trình chuyển sang cơ chế mới.