Phó Thủ tướng Thường trực: Đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, nâng cao hiệu quả quản trị thương mại

Ngày 3/11, chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành về dự thảo Nghị quyết của Chính phủ liên quan đến thúc đẩy thương mại cân bằng, phòng ngừa nguy cơ dư thừa công suất, ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh việc xây dựng nghị quyết là cần thiết. Nghị quyết cần tập trung giải quyết những vấn đề trọng tâm, cấp thiết.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái, Bộ đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về Kế hoạch tổng thể thúc đẩy thương mại cân bằng, phòng tránh nguy cơ dư thừa công suất, ngăn chặn lẩn tránh và chuyển tải bất hợp pháp, kiểm soát hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức. Kế hoạch nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, chủ động phòng ngừa các rủi ro thương mại và thúc đẩy đa dạng hóa thị trường.

Dự thảo xác định các mục tiêu về quản trị tăng trưởng xuất khẩu, hướng tới cán cân thương mại hợp lý, đa dạng hóa thị trường, tăng cường kiểm soát xuất xứ hàng hóa và phòng ngừa các hành vi gian lận thương mại. Dự thảo có 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu. Trong đó, tăng cường rà soát, quản lý hoạt động đầu tư nước ngoài, chú trọng các dự án có nguy cơ phát sinh gian lận thương mại; nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát và xác minh xuất xứ hàng hóa; thúc đẩy thương mại theo hướng bền vững, tăng cường nhập khẩu hàng hóa, máy móc, thiết bị và công nghệ trong phạm vi, mục tiêu của kế hoạch, phù hợp với nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

Dự thảo cũng đề xuất giải pháp đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do đã ký kết, mở rộng thị trường mới. Tăng cường thông tin, cảnh báo sớm, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các quy định thương mại quốc tế và chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại. Tập trung nâng cao năng lực quản lý nhà nước, tăng cường phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan liên quan; rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật về đầu tư, thương mại và những lĩnh vực có liên quan.

Cơ bản nhất trí với sự cần thiết xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về Kế hoạch tổng thể thúc đẩy thương mại cân bằng, phòng tránh nguy cơ dư thừa công suất, ngăn chặn lẩn tránh và chuyển tải bất hợp pháp, kiểm soát hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức, đại diện các bộ, ngành đã cho ý kiến cụ thể vào các nội dung trong dự thảo. Các đại biểu đề nghị rà soát mục tiêu, việc phân công nhiệm vụ, nhất là nội dung liên quan đến tiêu chuẩn lao động và kiểm soát hàng hóa, bảo đảm phù hợp với chức năng, thẩm quyền của từng cơ quan và có tính khả thi khi triển khai. Việc tăng cường kiểm soát phải đi đôi với tạo thuận lợi cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Các ý kiến cũng đề nghị tăng cường công tác phối hợp giữa các bộ, ngành trong việc xử lý các vấn đề phòng vệ thương mại; điều chỉnh chính sách lao động hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế và tăng cường cơ chế phối hợp quốc tế; chia sẻ dữ liệu xuất, nhập khẩu; nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát chuỗi cung ứng xuyên biên giới và truy xuất nguồn gốc hàng hóa, xác minh đầu vào nhằm tránh rủi ro pháp lý. Đặc biệt, cần làm rõ các khái niệm liên quan đến lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, chuyển tải bất hợp pháp để phân biệt với hoạt động vận tải, trung chuyển hàng hóa hợp pháp.

Bên cạnh đó, cần gắn đa dạng hóa thị trường xuất khẩu với thúc đẩy thương mại theo hướng bền vững. Việc mở rộng hợp tác cần dựa trên thế mạnh của các đối tác và nhu cầu thực tế của nền kinh tế, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên. Một số ý kiến đề nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý thương mại; tăng cường hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển năng lực nghiên cứu, sản xuất trong nước, hướng tới nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao Bộ Công Thương đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết; ghi nhận các ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện nội dung và tổ chức thực hiện. Theo Phó Thủ tướng, việc xây dựng Nghị quyết là cần thiết, bảo đảm cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Phó Thủ tướng lưu ý Nghị quyết này phải bám sát các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Trong đó, Kết luận số 106-KL/TW ngày 15/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, kế hoạch năm 2027 đã đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu gắn với nâng cao giá trị gia tăng, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, giảm phụ thuộc vào một số ít thị trường.

Phó Thủ tướng yêu cầu kịp thời xử lý các vấn đề thương mại, thuế quan và có giải pháp hiệu quả để xử lý nhập siêu. Tiếp tục nghiên cứu, rà soát phạm vi, tên gọi và nội dung dự thảo, bảo đảm cách tiếp cận cân bằng trong quản trị hoạt động thương mại, xem xét cả xuất siêu và nhập siêu. Các nhiệm vụ, giải pháp phải có tính khả thi, hiệu quả, thực chất; góp phần đa dạng hóa thị trường, nâng cao hiệu quả quản trị thương mại, chủ động phòng ngừa rủi ro và ngăn chặn các hành vi gian lận, vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành tiếp thu tối đa các ý kiến phù hợp, xác đáng; rà soát kỹ toàn bộ dự thảo, nhất là danh mục nhiệm vụ, giải pháp và phụ lục phân công trách nhiệm. Các nội dung phải bảo đảm đúng thẩm quyền, có thể triển khai hiệu quả ngay sau khi Nghị quyết được ban hành.