Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình: Tập trung đầu tư cho vùng đồng bào – “lõi nghèo” của cả nước

Sáng 18/11, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 – 2025 chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành về tiến độ xây dựng Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035. Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà.

Xây dựng nông thôn mới hiện đại, thực chất

Phát biểu mở đầu cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình cho biết, 3 Chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, Giảm nghèo bền vững, Phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn có những nội dung trùng lặp. Các địa phương có chương trình đều đề nghị hợp nhất 3 chương trình để thực hiện cho hiệu quả.

Thường trực Chính phủ đã họp và có quyết nghị về vấn đề này, giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan thường trực xây dựng hồ sơ của Chính phủ tích hợp 3 chương trình để báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Thực hiện nhiệm vụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tích cực vào cuộc và đến nay cơ bản hoàn thành hồ sơ, các nội dung theo yêu cầu đề ra.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đồng chủ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Đối tượng thụ hưởng của chương trình là các xã, thôn trên phạm vi cả nước (trong đó ưu tiên địa bàn đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; địa bàn xã nghèo; địa bàn xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại) và người dân, cộng đồng dân cư, hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp, các tổ chức khác có liên quan trên địa bàn cả nước. Các đối tượng ưu tiên gồm: hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo; hộ gia đình, cá nhân người dân tộc thiểu số; người dân sinh sống trên địa bàn xã nghèo; xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nông thôn. Các đơn vị sự nghiệp công lập có hoạt động trong lĩnh vực công tác dân tộc; trường phổ thông dân tộc nội trú, phổ thông dân tộc bán trú, trường liên cấp tiểu học và trung học cơ sở, trung tâm y tế, bệnh viện tuyến cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; di tích, dự án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch nằm trong và ngoài danh mục địa bàn xã, thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cũng thuộc đối tượng ưu tiên của chương trình.

Chương trình thực hiện trong 10 năm, giai đoạn 2026-2035, chia 2 giai đoạn: Giai đoạn I (2026-2030) và giai đoạn II (2031-2035).

Mục tiêu tổng quát là xây dựng nông thôn mới hiện đại, thực chất, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; phát huy vai trò chủ thể của người dân, cộng đồng và các thành phần kinh tế; bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội, nhất là vùng chiến lược, biên giới, hải đảo.

Thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững, bảo đảm an sinh xã hội, bình đẳng giới, nâng cao thu nhập, chất lượng sống và khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản cho người dân. Phát triển toàn diện khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, nhóm dân cư, nhất là vùng dân tộc thiểu số và miền núi so với vùng khác; củng cố khối đại đoàn kết toàn dẫn tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng và Nhà nước, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc thiểu số.

Mục tiêu đến năm 2030, thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp 2,5-3 lần so với năm 2020. Trong đó, thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 1/2 bình quân chung của cả nước. Tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm từ 1 đến 1,5%/năm. Đến năm 2035, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn tăng ít nhất 1,6 lần so với năm 2030; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng 2/3 bình quân chung của cả nước. Tỷ lệ nghèo đa chiều của cả nước duy trì mức giảm từ 1 đến 1,5%/năm theo chuẩn nghèo giai đoạn 2031-2035…

Tập trung cho vùng đồng bào, vùng khó khăn nhất

Theo Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, việc tích hợp 3 chương trình thành 1 chương trình sẽ mang lại hiệu quả cao hơn trong thực hiện các mục tiêu đề ra về xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Phó Thủ tướng đề nghị cơ quan chủ trì xây dựng cần tiếp tục làm rõ, rà soát, xác định đúng các mục tiêu để các địa phương tập trung triển khai, trong đó cần hướng mạnh đầu tư cho phát triển văn hóa, y tế, giáo dục, giảm nghèo, phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai ở những vùng có nhiều khó khăn.

Khẳng định Đảng và Nhà nước không có mục tiêu nào khác ngoài mục tiêu là làm cho dân giàu, nước mạnh, người dân có cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, cần phải thống nhất nhận thức việc tích hợp các chương trình không có nghĩa là không có chính sách dân tộc. Tích hợp lại không phải để giảm đi các chính sách ưu đãi mà chính sách ưu đãi sẽ tăng lên ở các khía cạnh.

Phó Thủ tướng Thường trực phân tích, vùng "lõi nghèo" chính là vùng đồng bào, nên chương trình giảm nghèo tập trung mạnh cho vùng này. Việc xây dựng nông thôn mới lẽ ra là cả nước, nhưng hiện mặt bằng chung của cả nước đã khá lên nên phần còn lại cũng chỉ để tập trung đầu tư cho vùng đồng bào, vùng khó khăn nhất. Khi tích hợp lại có thể hiểu là tăng cường đầu tư hơn cho vùng khó. Thay vì các chương trình trước đây thực hiện đến năm 2030, Chương trình này kéo dài đến năm 2035 và sau năm 2035 dự kiến sẽ có các nội dung, chính sách khác nữa.

Phó Thủ tướng đánh giá cao sự nỗ lực, tích cực, khẩn trương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình chuẩn bị Đề án chương trình theo chỉ đạo của Chính phủ; yêu cầu tiếp thu ý kiến của các bộ để bổ sung, hoàn thiện Đề án. Xây dựng Đề án không dàn trải, tập trung vào những vấn đề trọng tâm, trọng điểm, tạo ra cú hích của toàn bộ chương trình; tháo gỡ được những khó khăn, điểm nghẽn.

"Các mục tiêu, nội dung không được trùng dẫm trong nội dung tổng thể Chương trình cũng như trong các đề án, quy định khác. Các nhiệm vụ phải rõ, phải dễ hiểu, dễ làm, dễ thực hiện, có tính khả thi cao; bảo đảm mục tiêu, yêu cầu phải cao hơn trước đây, phải làm tốt hơn", Phó Thủ tướng nêu rõ.

Cùng với đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu các ý kiến để hoàn thiện sớm Đề án của chương trình để gửi sang Quốc hội thẩm định, đề nghị các cơ quan của Quốc hội phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Chính phủ để hoàn thiện. Sau khi được Quốc hội thông qua, các bộ, ngành, địa phương phải tập trung tổ chức thực hiện hiệu quả chương trình, khắc phục bằng được các hạn chế, vướng mắc phát sinh thời gian qua.