Phòng ngừa đột quỵ ở người cao tuổi mùa nắng nóng

*Biểu hiện đột quỵ dễ nhầm với say nắng 

Bác sỹ Phạm Thị Trà Giang, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết: Trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm vừa qua, bệnh nhân bị tai biến do huyết áp tăng cao đột ngột bất thường. Những bệnh nhân này hầu hết đều được điều trị huyết áp trước đó nhưng không kiểm soát đúng liệu trình, cộng với thời tiết nắng nóng, gây đứt mạch máu não. Mùa hè và mùa đông là hai mùa bệnh đột quỵ gia tăng. Tuy nhiên, ở thời điểm mùa hè, nắng nóng cao, bệnh nhân không kiểm soát được tình trạng bệnh dẫn tới tăng huyết áp cao hơn hẳn. Những ngày gần đây, chúng tôi tiếp nhận 5-6 ca tai biến mạch máu não mỗi ngày. Phần lớn các trường hợp là phát hiện muộn do chỉ nghĩ là bị say nắng với các biểu hiện chóng mặt, đau đầu. 

Bác sỹ Phạm Thị Trà Giang nhấn mạnh: Đột quỵ thường do hai nhóm nguyên nhân là xuất huyết não và nhồi máu. Triệu chứng của bệnh nhân nhồi máu não giai đoạn sớm là bị méo miệng, chân tay rơi bất thường một bên cơ thể, nói bất thường. Nhồi máu não không đến rầm rộ như xuất huyết não. Tuy nhiên, nhồi máu não chiếm tỷ lệ cao, đến 85% tỷ lệ đột quỵ do tai biến mạch máu não; còn xuất huyết não chỉ chiếm từ 15-20%. Triệu chứng của xuất huyết não là nôn, ngất, chóng mặt, việc tăng huyết áp làm vỡ mạch não. 

Dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ là: Người đang hoạt động ngoài trời nắng đột ngột mất ý thức, ngất; da nóng ran; kiểm tra nhiệt độ cơ thể có thể lên tới 40 – 41 độ C hoặc hơn. Bệnh nhân đổ nhiều mồ hôi, da ẩm ướt, yếu nửa người (liệt tay, chân, méo mặt...), không cử động được, không nói được hoặc khó nói, nói ngọng, không xác định được thời gian và không gian. 

Trường hợp tiến triển nặng có triệu chứng kiệt sức do nắng nóng như: Ra mồ hôi quá nhiều, đau đầu, khó chịu, mặt đỏ, đỏ da toàn thân, cảm giác nghẹt thở, có khi đau bụng, buồn nôn và nôn mửa, đau đầu, choáng váng hoặc ngất, mệt mỏi, chuột rút. Thân nhiệt tăng kèm các triệu chứng: lú lẫn, mất thăng bằng, thở dốc, hơi thở yếu, choáng, ngất, chóng mặt, hoa mắt, mặt tái nhợt, mạch nhanh, chuột rút; có các biểu hiện tổn thương thần kinh như: li bì, giãy giụa, mê sảng, hôn mê và tử vong nếu không cấp cứu kịp. 

Nhiều người khi thấy bệnh nhân có những dấu hiệu này thì thường sẽ nghĩ rằng bệnh nhân bị say nắng, cảm nắng nên có thể bỏ qua. Điều này có thể gây nguy hiểm bởi vì bệnh nhân đột quỵ nếu không được cấp cứu kịp thời sẽ nhanh chóng hôn mê trong vài phút, thậm chí tử vong; thân nhiệt quá cao làm người bệnh suy tim, suy thận và tổn thương não. 

*Phòng bệnh đột quỵ trong mùa nóng 

Các bác sỹ cho biết: Để thích nghi với thời tiết nắng nóng, cơ thể sẽ bài tiết mồ hôi nhiều. Nếu bị mất một lượng nước khá lớn khiến nồng độ máu trong cơ thể giảm, độ kết dính trong máu tăng cao dẫn đến tăng huyết áp, tăng nguy cơ đột quỵ. Ảnh hưởng bởi nắng nóng còn khiến hệ tuần hoàn, đặc biệt là tim hoạt động kém kèm theo giãn mạch dẫn đến thiếu máu nuôi não, đặc biệt ở người có tiền sử xơ vữa động mạch, cao huyết áp. 

Bên cạnh đó, nắng nóng còn làm suy giảm chức năng các cơ quan, gây mất ngủ, rối loạn giấc ngủ… khiến nguy cơ đột quỵ dễ xảy ra. Đặc biệt, điều hòa nếu để nhiệt độ quá thấp cũng dễ dẫn tới giảm thân nhiệt đột ngột, khiến mạch máu dễ bị co lại và tình trạng đột quỵ có thể xảy ra. 

Trong thời tiết nắng nóng như hiện nay, để chủ động phòng ngừa đột quỵ, người dân cần theo dõi dự báo thời tiết để chủ động phòng tránh. Người cao tuổi không nên đi lại, làm việc vào ngày nắng nóng, nhất là từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Khi ra ngoài trời, người dân nên mặc áo dài tay và đội mũ rộng vành để bảo vệ da khỏi ánh nắng. Quần áo nên nhẹ và được làm từ chất liệu thoáng mát; không nên đột ngột từ phòng điều hòa ra ngoài nắng ngay mà phải có thời gian thích ứng với nhiệt độ ngoài trời. Điều hòa chỉ nên để trong khoảng 26 – 28 độ C hoặc làm mát nhà bằng cách che nắng, mở cửa cho thông thoáng, bật quạt; đồng thời, người dân cần uống nước thường xuyên để tránh mất nước, nên dùng thêm nước trái cây, rau xanh. 

Đặc biệt, người cao tuổi có bệnh tim mạch đã từng đột quỵ thì không nên ra ngoài nắng sau 10 giờ sáng; không làm việc hoạt động gắng sức khi cơ thể mệt mỏi, đói, khát khi ở ngoài trời nắng; theo dõi sức khỏe định kỳ và dùng thuốc theo chỉ định, khi thấy bất thường trong cơ thể cần đi khám ngay. Ngoài ra, người cao tuổi nên ăn uống lành mạnh (tăng cường trái cây rau quả); ngủ đủ giấc; kiểm soát huyết áp và đường huyết; không uống rượu bia, thuốc lá để phòng bệnh hiệu quả. Người nhà cần theo dõi sát vì dễ bị đột quỵ lại. 

Khi phát hiện trường trường hợp bệnh nhân có dấu hiệu đột quỵ cần nhanh chóng đưa bệnh nhân vào nơi thoáng mát, cởi bỏ bớt hoặc nới rộng quần áo, lau mát. Nếu bệnh nhân bị ngất hoặc hôn mê không nên cố gắng cho uống nước vì dễ gây sặc nước vào phổi càng nguy hiểm. Trường hợp bệnh nhân bị ngừng tim (bắt mạch hoặc sờ không thấy tim đập) phải làm hô hấp nhân tạo hà hơi thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực; sau đó, nhanh chóng đưa bệnh nhân đến bệnh viện điều trị kịp thời…/.