Phụ tải tăng mạnh, lưới điện miền Trung - Tây Nguyên chịu áp lực lớn

Trong bối cảnh đó, lưới điện truyền tải, đặc biệt tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm vận hành an toàn, liên tục của toàn hệ thống.

Công ty Truyền tải điện 3 (PTC3) - đơn vị được giao quản lý vận hành lưới điện tại khu vực chiến lược này bước vào năm 2026 với áp lực lớn, song cũng thể hiện sự chủ động, quyết tâm cùng các giải pháp đã được chuẩn bị từ sớm. Việc quản lý vận hành hệ thống truyền tải điện trong khu vực được PTC3 xác định là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.

Theo ông Đinh Văn Cường, Phó Giám đốc PTC3, đối với lĩnh vực truyền tải điện, thách thức lớn nhất luôn là đảm bảo quản lý, vận hành an toàn và cung cấp điện liên tục phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Điều này càng trở nên rõ nét hơn trong bối cảnh năm 2026, khi nhu cầu phụ tải tăng cao, trong khi biến đổi khí hậu tiếp tục tạo ra những yếu tố bất định đối với lưới điện, đặc biệt tại các khu vực có địa hình phức tạp như miền Trung và Tây Nguyên.

Nhìn lại năm 2025 - năm bản lề để bước sang giai đoạn mới, PTC3 đã phải đối mặt với hàng loạt khó khăn; trong đó, nổi bật là các đợt lũ lụt nghiêm trọng tại Khánh Hòa, Gia Lai, Đắk Lắk. Đây là những sự cố thiên tai hiếm gặp, gây ảnh hưởng lớn đến con người, thiết bị và công tác vận hành lưới điện. Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, PTC3 đã thực hiện tốt “nhiệm vụ kép”, vừa đảm bảo vận hành an toàn, liên tục lưới điện, vừa kịp thời ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, hỗ trợ cứu hộ, cứu nạn và ổn định tình hình tại các khu vực bị ảnh hưởng.

Những kinh nghiệm từ năm 2025 không chỉ là kết quả để ghi nhận, mà còn là nền tảng quan trọng cho việc xây dựng kế hoạch và giải pháp cho năm 2026. Theo ông Đinh Văn Cường, ngay từ đầu năm, Đảng ủy, Ban Giám đốc và lãnh đạo PTC3 đã họp, đánh giá toàn diện tình hình, nhận diện rõ các nguy cơ, thách thức để triển khai hàng loạt kế hoạch cụ thể; trong đó, mục tiêu cao nhất vẫn là đảm bảo cung cấp điện an toàn, liên tục cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.

Việc đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định cho các sự kiện lớn, cũng như phục vụ đời sống nhân dân trong các dịp lễ, Tết, được PTC3 xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Do vậy ngay từ cuối năm 2025, công ty đã triển khai hàng loạt giải pháp như kiểm tra tuyến, thí nghiệm thiết bị, sửa chữa, khắc phục các tồn tại, khiếm khuyết để đảm bảo lưới điện luôn ở trạng thái sẵn sàng cao nhất.

Công ty cũng tập trung rà soát toàn diện tình trạng thiết bị, từ đường dây, trạm biến áp cho đến các hệ thống bảo vệ rơ-le, thông tin - viễn thông. Những thiết bị đã vận hành lâu năm, có dấu hiệu suy giảm chất lượng được đưa vào diện giám sát đặc biệt, tăng cường bảo trì, bảo dưỡng, thí nghiệm, hiệu chỉnh. Những thiết bị không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật được tập trung thay thế, đưa ra khỏi vận hành để đảm bảo an toàn cho toàn hệ thống.

Trong dịp lễ, Tết, đặc biệt là Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, cán bộ, công nhân viên ngành truyền tải phải làm việc 24/24 giờ. Với tinh thần “vì màu cờ, sắc áo, vì nhân dân phục vụ”, gần như 100% cán bộ, công nhân viên của PTC3 ứng trực xuyên lễ, xuyên Tết, chia ca theo ba ca, bốn kíp để kịp thời xử lý mọi tình huống phát sinh. Lãnh đạo công ty cũng trực tiếp ứng trực, bám sát hiện trường, đảm bảo chỉ đạo kịp thời, thông suốt từ cơ sở đến cấp điều hành.

Năm 2026, áp lực đối với lưới điện truyền tải không chỉ đến từ thời tiết. Với mức tăng trưởng phụ tải dự kiến trên 10%, toàn hệ thống truyền tải điện phải hoạt động với cường độ cao hơn. Đặc biệt, lưới điện do PTC3 quản lý là một trong những điểm nút quan trọng nhất của hệ thống điện quốc gia. Hầu hết các nguồn năng lượng tái tạo, các nhà máy điện lớn tại Tây Nguyên và miền Nam khi truyền tải điện ra miền Bắc, cũng như việc cung cấp điện cho khu vực miền Trung và Tây Nguyên đều phải đi qua hệ thống lưới này. Điều đó đồng nghĩa với việc chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể tạo ra những tác động lan tỏa trên diện rộng.

Bên cạnh yếu tố thiết bị, hành lang an toàn lưới điện tiếp tục là một bài toán khó đối với truyền tải. Phần lớn các tuyến đường dây của PTC3 đi qua địa hình miền núi hiểm trở, rừng sâu, sông suối, khu vực dân cư đông đúc và nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Việc đảm bảo hành lang an toàn không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn là câu chuyện của sự đồng thuận xã hội. Theo lãnh đạo PTC3, mỗi cán bộ, công nhân viên đều xác định phải đồng hành cùng người dân, tích cực tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ vai trò của lưới điện truyền tải, từ đó cùng chung tay bảo vệ hành lang an toàn điện.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa PTC3 với chính quyền địa phương, lực lượng công an và người dân, việc bảo vệ hành lang an toàn lưới điện tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo vận hành an toàn, liên tục của hệ thống điện.

Trong bối cảnh phụ tải tiếp tục tăng, thời tiết diễn biến phức tạp và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng ngày càng cao, năm 2026, PTC3 đứng trước nhiều áp lực trong quản lý, vận hành lưới điện. Từ những kinh nghiệm thực tiễn những năm trước, đơn vị đã xây dựng và triển khai các giải pháp nhằm duy trì vận hành an toàn, hạn chế rủi ro và đáp ứng yêu cầu cung cấp điện cho khu vực.

Một trong những thách thức lớn của năm 2026 là mùa khô được dự báo sẽ diễn biến khắc nghiệt. Khi nguồn thủy điện suy giảm, vai trò của các nguồn điện khác, đặc biệt là năng lượng tái tạo, nhiệt điện và lưới truyền tải, càng trở nên quan trọng. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của các nguồn năng lượng tái tạo với đặc tính phụ thuộc vào thời tiết, công suất biến động lớn, đặt ra không ít khó khăn cho công tác điều độ và vận hành hệ thống.

Ông Trần Đăng Khoa, Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) cho biết, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có tiềm năng rất lớn về năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời và điện gió. Việc phát triển các nguồn điện này góp phần quan trọng vào đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, để hệ thống vận hành ổn định, cần có sự phát triển đồng bộ giữa nguồn điện và lưới điện; trong đó, nguồn điện nền giữ vai trò then chốt trong việc duy trì tần số, điện áp và nâng cao độ tin cậy của hệ thống.

Trước yêu cầu đó, EVNNPT và PTC3 đang triển khai các chiến lược dài hạn nhằm nâng cao độ tin cậy của lưới điện truyền tải thông qua chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ. Hiện nay, 100% trạm biến áp 220kV đã vận hành theo mô hình không người trực và đang từng bước tiến tới áp dụng đối với các trạm 500kV. Bên cạnh đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát, kiểm tra đường dây giúp giảm thiểu sự cố và rút ngắn thời gian xử lý khi có tình huống bất thường xảy ra.

Cùng đó, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được đặc biệt chú trọng. Đội ngũ kỹ sư điều hành, kỹ sư kỹ thuật được ví như những “bác sĩ của lưới điện”, thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng để làm chủ công nghệ, thiết bị hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao để vận hành hệ thống điện trong giai đoạn mới.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Sanh Đương, Phó Giám đốc Sở Công Thương Khánh Hòa cho biết, sự phối hợp chặt chẽ giữa PTC3 và sở công thương các tỉnh; trong đó có Khánh Hòa, được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo cung ứng điện ổn định, an toàn. Việc lập, điều chỉnh quy hoạch, đồng bộ giữa phát triển nguồn điện và hạ tầng lưới điện, bảo vệ hành lang an toàn lưới điện được thực hiện thường xuyên, góp phần giải tỏa kịp thời công suất các dự án nguồn, đặc biệt là năng lượng tái tạo.

Trong giai đoạn phát triển mới, việc bảo đảm truyền tải điện ổn định, liên tục là nhiệm vụ thường xuyên của ngành điện, góp phần phục vụ sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các đơn vị trong hệ thống cũng như với địa phương, nhằm bảo đảm lưới điện vận hành an toàn trong năm 2026 và các năm tiếp theo.