Quốc hội: Hoàn thiện cơ chế giá điện, hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự phiên thảo luận tại Tổ 2, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh. Cho ý kiến đối với dự án Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là dự luật hết sức quan trọng.

Luật Điện lực số 61 có hiệu lực từ ngày 1/2/2025; đến nay, sau khoảng 20 tháng thi hành đã xuất hiện một số vướng mắc trong thực tiễn. Mong muốn của Chính phủ là trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều tại Kỳ họp thứ 2 nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, hoàn thiện cơ chế giá điện, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và phát triển điện gió ngoài khơi.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh 5 vấn đề cần tiếp tục quan tâm, hoàn thiện dự án Luật:

Thứ nhất, thu hẹp phạm vi sửa đổi, ưu tiên tháo gỡ các điểm nghẽn cấp bách và bảo đảm ổn định chính sách.

Thứ hai, làm rõ nguyên tắc hình thành giá điện và phân bổ rủi ro, không chuyển rủi ro sang người sử dụng điện là người dân và doanh nghiệp.

Thứ ba, đánh giá tác động tổng hợp, đặc biệt là các kịch bản thay đổi hóa đơn tiền điện và chi phí của doanh nghiệp trước khi áp dụng giá điện theo giờ hoặc xóa bỏ bù chéo.

Thứ tư, quy định rõ ràng ngay trong Luật các nội dung quan trọng, nhất là về cơ chế DPPA, chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) và các tiêu chí áp dụng cơ chế đặc thù đối với công trình điện cấp bách, không giao quá rộng cho văn bản dưới luật. Thứ năm, tăng cường kiểm soát chi phí, công khai thông tin và xác định rõ trách nhiệm của các bên để tránh cơ chế xin - cho.

Phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 3, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng (đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) cho biết, thời gian qua, nhiều luật quan trọng như Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Đấu thầu đã và đang được sửa đổi, bổ sung, trong đó có nhiều quy định liên quan trực tiếp đến lĩnh vực điện lực.

Vì vậy, mặc dù Luật Điện lực mới được sửa đổi, việc tiếp tục hoàn thiện Luật là cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Phân tích những yêu cầu đặt ra đối với ngành điện, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Việt Nam đã xác lập mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, dựa trên những động lực mới, đặc biệt là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Để thực hiện mục tiêu này, nhu cầu sử dụng điện của nền kinh tế sẽ tăng rất lớn, nhất là khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển công nghệ cao, thu hút đầu tư nước ngoài và xây dựng các trung tâm dữ liệu…

Việc sửa đổi Luật Điện lực phải tạo cơ sở pháp lý để huy động nguồn lực đầu tư, phát triển đồng bộ các nguồn điện và hệ thống truyền tải, đáp ứng yêu cầu phát triển trong dài hạn.

Đề cập đến những điểm nghẽn trong phát triển điện lực, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng lưu ý, phát triển nguồn điện phải đồng bộ với đầu tư lưới điện truyền tải, bởi nếu nguồn điện được xây dựng nhưng không có hệ thống truyền tải tương ứng thì không thể giải tỏa công suất.

Đặc biệt, đối với các khu kinh tế lớn, trung tâm công nghiệp và khu vực có nhu cầu sử dụng điện cao, cần tính toán đầu tư đồng bộ cả nguồn điện và lưới điện, bảo đảm cung cấp điện ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh…

Nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Điện lực không chỉ nhằm huy động nguồn lực đáp ứng nhu cầu điện cho tăng trưởng kinh tế mà còn phải bảo đảm lợi ích quốc gia, quyền lợi người dân và môi trường đầu tư minh bạch, Thủ tướng cho rằng, việc hoàn thiện pháp luật phải gắn với xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, rõ ràng và có tính dự báo, để nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn thực hiện các dự án dài hạn.

Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Công Thương tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật; rà soát, cập nhật các dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi để các quy định mới có thể được triển khai thuận lợi ngay sau khi Luật có hiệu lực.

Cho rằng mối quan tâm lớn nhất của cử tri và người dân hiện nay là làm sao ổn định giá điện cho người dân, đại biểu Đào Chí Nghĩa (Cần Thơ) đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, nhất là cơ chế đầu tư lưới điện truyền tải, lựa chọn nhà đầu tư và xác định giá điện, nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng điện.

Bên cạnh đó, đại biểu thành phố Cần Thơ đề nghị quy định rõ giá điện, thời hạn hợp đồng và các điều kiện cơ bản đã xác định trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu không được đàm phán lại theo hướng làm thay đổi kết quả lựa chọn, trừ trường hợp điều chỉnh đã được quy định trước trong hồ sơ mời thầu. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng và kỷ luật trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Cùng quan tâm tới vấn đề này, đại biểu Hoàng Văn Tuyên (Hải Phòng) tán thành chủ trương hoàn thiện cơ chế giá điện theo hướng công khai, minh bạch, phản ánh đúng chi phí. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ tác động của việc từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng và vùng miền, nhất là với người dân tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Cũng trong chiều 20/10, Quốc hội đã thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.