"Rừng" thủ tục hành chính: Bộ, ngành chậm chuẩn hóa

Sáu năm trước, vào tháng 10/2009, bộ Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính áp dụng tại 4 cấp chính quyền với hơn 5.700 thủ tục, trên 9.000 văn bản quy định và hơn 100.000 biểu mẫu thống kê thủ tục hành chính chính thức được đăng tải công khai trên internet.

Đây là hệ thống thông tin về thủ tục hành chính và các văn bản pháp luật quy định về thủ tục hành chính được thiết lập trên cơ sở các quyết định công bố thủ tục hành chính hoặc thủ tục giải quyết công việc của các bộ, ngành và 63 địa phương.

Mục tiêu của bộ cơ sở dữ liệu này nhằm  cung cấp một địa điểm duy nhất để người sử dụng có thể tìm kiếm các thủ tục hành chính quan tâm.

Trong khối bộ, ngành, nhiều thủ tục nhất là Bộ Tài chính với 1105 thủ tục. Ảnh: Phương Hoa/TTXVN.

 “Rừng” thủ tục

Trong khối bộ, ngành, nhiều thủ tục nhất là Bộ Tài chính với 1105 thủ tục. Trong số các địa phương, đứng đầu bảng là Kiên Giang với 3384 thủ tục, Cà Mau 2855 thủ tục, Hải Dương 2842 thủ tục, Hà Nội 2768 thủ tục, Bình Dương 2315 thủ tục, Thành phố Hồ Chí Minh 2295 thủ tục, Gia Lai 2210 thủ tục, Bắc Giang 2198 thủ tục.

Trong đó, các thủ tục có liên quan đến công chứng có tới 63.000 thủ tục, quyền sử dụng đất 32.100 thủ tục, đăng ký kinh doanh 40.600 thủ tục, cấp giấy phép xây dựng 11.400 thủ tục, chứng thực 28.600 thủ tục.

Với “rừng” thủ tục hành chính như trên, người tra cứu chẳng khác nào lạc vào một “ma trận”. Chỉ gõ từ khóa “đất đai”, Cơ sở dữ liệu này đã cho ra tới 25.500 kết quả của các bộ, ngành, địa phương. 

Do không được chuẩn hóa, không đồng bộ, mỗi địa phương đặt tên thủ tục một khác nên cùng liên quan tới quyền sử dụng đất đã có đến 32.100 thủ tục, thành phần hồ sơ giải quyết cùng một thủ tục giữa các địa phương cũng có những yêu cầu hết sức khác nhau. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN.

Bên cạnh những thành phần hồ sơ như Phiếu yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch; Giấy chứng nhận quyền sở hữu, sử dụng; Chứng minh nhân dân, Hộ khẩu, Giấy chứng nhận độc thân, Giấy chứng nhận kết hôn.

Thành phố Hồ Chí Minh quy định khá chi tiết và có thêm các thành phần hồ sơ như Giấy tờ về việc đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính, Giấy tờ về thẩm quyền đại diện, Giấy tờ chứng minh về năng lực hành vi (giấy khám sức khỏe/tâm thần…) trong trường hợp có nghi ngờ về năng lực hành vi của bên tham gia giao kết hợp đồng…

Có nơi ghi rõ bản sao của một số loại giấy tờ nhưng cũng có nơi chỉ để chung chung, như vậy đương nhiên người dân sẽ chỉ mang bản gốc. 

Ông Võ Trung Hiếu, Phó Trưởng phòng Kiểm soát thủ tục hành chính, Sở Tư pháp Bình Dương cho biết: Trước đây, mỗi tỉnh đều công bố bộ thủ tục hành chính của địa phương, sau đó cập nhật lên cơ sở dữ liệu quốc gia, mỗi nơi đặt tên thủ tục một khác, thiếu đồng bộ, thống nhất, nên khi tra cứu sẽ ra hàng loạt thủ tục hành chính.

63 tỉnh, thành phố là 63 thủ tục dẫn đến tổ chức, cá nhân khó tra cứu hoặc không tra cứu được, không chuẩn.

Cùng một thủ tục hành chính, có địa phương sau khi thống kê có yêu cầu, điều kiện để thực hiện thủ tục hành chính, nhưng cũng có nơi không có, nơi để 1 bộ, nơi để 2 bộ, không đồng bộ.

Có những thủ tục trên cơ sở dữ liệu quốc gia đã hết hiệu lực từ nhiều năm nhưng vẫn còn y nguyên.

Thay vì phải dò dẫm trên Cơ sở dữ liệu, nhiều người cho rằng gõ các từ khóa liên quan trên tìm kiếm Google sẽ nhanh hơn nhiều. Đây là lý do mà có địa phương phải xây dựng riêng cho mình một bộ Cơ sở dữ liệu thủ tục hành chính. Bình Dương là một ví dụ. Ảnh: google.

Gỡ mối bòng bong

Nhằm gỡ mối bòng bong trên, ngày 6/1/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định 08/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch đơn giản hóa thủ tục hành chính trọng tâm năm 2015.

Mục tiêu đặt ra là 100% thủ tục hành chính tại các cấp chính quyền được chuẩn hóa, kịp thời công bố, công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính và niêm yết đồng bộ, thống nhất tại nơi tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.

Theo ông Ngô Hải Phan, Cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, Bộ Tư pháp, hiện có rất nhiều văn bản quy định về thủ tục hành chính mới được ban hành và theo phương án đơn giản hóa của 25 Nghị quyết, có tới hơn 4.500 thủ tục hành chính được đơn giản hóa.

Chính vì vậy, cần chuẩn hóa lại để công bố công khai kịp thời cho người dân, rà bỏ thủ tục cũ, cập nhật thủ tục mới.

Việc xem xét chuẩn hóa cũng là để rà lại về tên gọi, về các bộ phận cấu thành đã phù hợp với các quy định của pháp luật chưa. 

Thời điểm các địa phương phải công bố thủ tục hành chính và chuẩn hóa dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính đã cận kề (30/11) nhưng cho đến nay, theo thống kê của Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, mới có 17/24 bộ, cơ quan ban hành danh mục thủ tục hành chính chuẩn hóa. Ảnh: Hoàng Hùng/TTXVN.

Việc chậm phê duyệt danh mục thủ tục hành chính tới nửa năm cũng đồng nghĩa với việc thể chế thủ tục đó như trình tự thủ tục thực hiện, hồ sơ thành phần… bị chậm lại, và khi không có đủ các điều kiện này, các địa phương sẽ không thể công bố, trừ những thủ tục hành chính đặc thù. 

Địa phương phản ánh bộ, ngành chậm; bộ, ngành nêu khó khăn. Ông Võ Trung Hiếu cho biết, nếu thống kê chính xác các bộ, ngành làm đầy đủ bao gồm cả quyết định danh mục chuẩn hóa tên thủ tục và thể chế thủ tục, quyết định công bố, đến nay Bình Dương mới nhận được của 6 bộ, ngành.

Từ góc độ ngành phải thực hiện chuẩn hóa, bà Nguyễn Tuyết Dương – Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Ngân hàng Nhà nước cho rằng chuẩn hóa thủ tục hành chính là xác đáng. Đây là cơ hội tốt để soát xét lại các thủ tục hành chính, qua đó biết được công việc tiến hành thế nào.

Tuy nhiên, quá trình xây dựng danh mục chuẩn hóa và chuẩn hóa thủ tục hành chính đã gặp không ít khó khăn.

Để có được đánh giá tích cực từ phía Cục Kiểm soát thủ tục hành chính, cán bộ pháp chế ở đây phải làm việc gấp đôi, tạo cơ chế trao đổi thông tin liên tục với Cục.

Mặt khác, cán bộ pháp chế phải thực hiện chính sách “cây gậy và củ cà rốt” để kéo cán bộ các Vụ vào làm việc với mình, trao đổi trực tiếp với từng Vụ, khó đâu gỡ đó, tạo đam mê và đánh thức tinh thần trách nhiệm. Quá trình cập nhật, chuẩn hóa phải liên tục, không thể cầu toàn – bà Dương chia sẻ.