Thiếu hơn 5 triệu m³ cát, cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng chậm tiến độ

Ngày 4/11, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Nguyễn Văn Hòa cùng đại diện các sở, ngành đã tiến hành khảo sát, kiểm tra và đôn đốc tiến độ các dự án giao thông trọng điểm; trong đó có 2 dự án hạ tầng nghìn tỷ do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp làm chủ đầu tư bao gồm: Dự án thành phần 4 thuộc Dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 và Dự án Tuyến đường trục phát triển kinh tế Đông Tây tỉnh Sóc Trăng.

Theo báo cáo của Sở Tài chính thành phố Cần Thơ, vướng mắc lớn nhất cản trở tiến độ Dự án thành phần 4 cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng là nguồn cung vật liệu cát. Tổng nhu cầu cát của dự án rất lớn, lên đến 8,1 triệu m3. Mặc dù 9 mỏ cát sông đã được cấp phép khai thác với tổng trữ lượng khoảng 8,95 triệu m3 nhưng tính đến hết ngày 30/10/2025, tổng khối lượng khai thác được mới chỉ đạt gần 2,8 triệu m3, còn thiếu hụt khoảng 5,3 triệu m3 cát.

Nguyên nhân khách quan được chỉ ra là do tỉnh Sóc Trăng (cũ) nằm ở cuối nguồn nên chất lượng nhiều mỏ cát sông chưa đáp ứng yêu cầu. Thêm vào đó, dự án triển khai trong khu vực có nền đất yếu, đòi hỏi khối lượng cát đắp nền lớn. Tỉnh Sóc Trăng trước đây cũng không có mỏ đá và đất sét đắp lề, phải vận chuyển vật liệu từ các tỉnh khác, gây ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí xây dựng.

Tình trạng thiếu cát khiến khối lượng thi công chung đạt được chưa nhiều. Tổng giá trị thực hiện 4 gói thầu xây lắp của Dự án thành phần 4 mới đạt 3.408 tỷ đồng trên tổng số 8.092 tỷ đồng, tương đương 42,1% giá trị hợp đồng và đang chậm 11,7% so với kế hoạch. Sự chênh lệch rất rõ ràng khi phần thi công cầu, ít phụ thuộc vào cát nền, đã đạt 79,4% khối lượng, trong khi phần đường, vốn cần cát để đắp nền, mới chỉ thực hiện được 25,1% giá trị.

Cả 4 gói thầu đều ghi nhận chậm tiến độ, bao gồm Gói thầu số 09 chậm 18% , Gói thầu số 10 chậm 10,7% , Gói thầu số 11 chậm 12,5% và Gói thầu số 12 chậm 10,9%. Với khó khăn về nguồn cát chưa được giải quyết dứt điểm, việc rút ngắn tiến độ để cơ bản hoàn thành dự án vào tháng 7/2026 là rất khó khăn.

Để giải quyết bài toán vật liệu, các chủ đầu tư và nhà thầu đang xúc tiến đồng thời nhiều giải pháp. Đối với nguồn cát biển, UBND tỉnh Sóc Trăng trước đây đã cấp Bản xác nhận cho mỏ cát biển Tiểu khu B1.4 (Tổng công ty Xây dựng số 1) với trữ lượng đăng ký khai thác 2 triệu m3. Hiện nhà thầu đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và chuẩn bị phương tiện để sớm đưa vào khai thác. Tuy nhiên, việc sử dụng cát nhiễm mặn là giải pháp mới, cần nghiên cứu kỹ các yếu tố kỹ thuật và môi trường.

Song song đó, giải pháp điều chuyển nguồn cát cũng được triển khai sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP về việc ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024. Nghị quyết này cho phép điều chuyển khối lượng cát sông đã giao cho Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông sang Dự án thành phần 4. Chủ đầu tư đang phối hợp với các đơn vị liên quan để lập hồ sơ, thủ tục xin điều chuyển cát. Ngoài ra, chủ đầu tư cũng kiến nghị Sở Xây dựng sớm xem xét, công bố giá vật liệu cát tại các mỏ thương mại MS01, MS04 và xây dựng giá ca máy cho một số loại máy móc phục vụ khai thác cát.

Trái ngược với khó khăn về vật liệu, giải phóng mặt bằng của Dự án thành phần 4 nhìn chung triển khai cơ bản theo kế hoạch và đã đạt 100%. Cụ thể, đoạn qua tỉnh Sóc Trăng đã bàn giao 329,44/329,44 ha và đoạn qua tỉnh Hậu Giang đã bàn giao 2,34/2,34 ha. Về tình hình giải ngân, trong hơn 3.114 tỷ đồng kế hoạch vốn năm 2025, dự án đã giải ngân 1.145 tỷ đồng, đạt 33,5% kế hoạch năm. Lũy kế từ đầu dự án đến nay, tổng giải ngân đạt 4.917 tỷ đồng trên tổng số 7.186 tỷ đồng vốn đã bố trí, đạt 68,4%.

Đối với dự án Tuyến đường trục phát triển kinh tế Đông Tây tỉnh Sóc Trăng (cũ), tiến độ thi công đã bước vào giai đoạn hoàn thiện. Lũy kế giá trị thực hiện đến nay đạt khoảng 1.407 tỷ đồng trên tổng số 1.435,8 tỷ đồng, đạt 98% giá trị hợp đồng. Hầu hết các hạng mục chính đã hoàn thành, bao gồm việc láng nhựa mặt đường 55,5/56,678 km (đạt 98%), đổ bê tông xong mặt cầu 44/44 cầu (đạt 100%) và thi công xong 100% hạng mục cống. Riêng đoạn bổ sung 3 tuyến nhánh vừa được khởi công vào ngày 9/10/2025. Khó khăn, vướng mắc duy nhất còn lại của dự án này liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thị xã Vĩnh Châu (cũ), tuy nhiên không ảnh hưởng đến thi công.

Dự án thành phần 4 cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng là dự án nhóm A, công trình giao thông cấp I, có tổng mức đầu tư 11.961 tỷ đồng. Tuyến đường có tổng chiều dài 58,37 km, đi qua Hậu Giang và Sóc Trăng. Giai đoạn 1 của dự án được phân kỳ đầu tư 4 làn xe, mặt cắt ngang 17m, và sẽ hoàn thiện 6 làn xe, mặt cắt ngang 32,25m; giải phóng mặt bằng được thực hiện một lần theo quy mô 6 làn. Dự án đã khởi công trước ngày 30/6/2023 và đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành toàn tuyến vào năm 2026, đưa vào khai thác đồng bộ năm 2027.

Trong khi đó, Dự án Tuyến đường trục phát triển kinh tế Đông Tây tỉnh Sóc Trăng cũng là dự án nhóm A, công trình giao thông cấp III, với tổng mức đầu tư 2.000 tỷ đồng. Tuyến đường này có tổng chiều dài 56,678 km, bao gồm 44 cầu giao thông, đi qua 4 địa phương là thị xã Ngã Năm, huyện Thạnh Trị, huyện Mỹ Xuyên và thị xã Vĩnh Châu.

Sau khi trực tiếp kiểm tra công trường, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Nguyễn Văn Hòa yêu cầu Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp cùng các nhà thầu phải tập trung tối đa nhân lực, phương tiện, vật tư để đẩy nhanh tiến độ.

Đặc biệt, đối với Dự án thành phần 4 thuộc Dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1, ông Nguyễn Văn Hòa chỉ đạo khẩn trương huy động phương tiện vận chuyển cát về công trường, yêu cầu thi công phải có khối lượng thực hiện để nghiệm thu và thanh toán. Đối với Dự án tuyến đường trục phát triển kinh tế Đông Tây tỉnh Sóc Trăng, nhà thầu cũng phải tập trung lực lượng, đẩy nhanh thi công để sớm hoàn thành, đưa công trình vào sử dụng vào cuối năm nay.