Ruồi lính đen - loài vật nhỏ mang lại hiệu quả lớn

Những năm gần đây, mô hình sử dụng ấu trùng ruồi lính đen để xử lý rác hữu cơ đang được nhiều chuyên gia môi trường đánh giá là hướng đi tiềm năng nhờ khả năng xử lý nhanh, ít phát thải và tạo ra giá trị kinh tế cao. Hiện ruồi lính đen đã cấp phép nuôi (tại Nghị định số 46/2022/NĐ-CP ngày 13/6/2022 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 13/2020/NĐ-CP ngày 21/01/2020 của Chính phủ hướng dẫn chi tiết Luật Chăn nuôi).

Ấu trùng ruồi lính đen hiện được sử dụng khá phổ biến để làm thức ăn cho lợn, gà và chim cút, thay thế bột cá, bột đậu nành.. Ảnh minh họa: Hoàng Nhị - TTXVN

Theo Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), ấu trùng ruồi lính đen hiện được sử dụng khá phổ biến để làm thức ăn cho lợn, gà và chim cút, thay thế bột cá, bột đậu nành. Ấu trùng ruồi lính đen cũng có thể thay thế bột cá trong khẩu phần cho nhiều đối tượng nuôi cá nước mặn và nước ngọt như các loại cá da trơn, cá hồi vân, cá rôphi, cá trê lai… Ngoài ra, vỏ cứng của nhộng ruồi lính đen còn là nguồn chitin sử dụng trong dược phẩm.

Ấu trùng của ruồi lính đen được biết đến là thức ăn giàu đạm cho gia súc, gia cầm và thủy sản cũng như các loại chim, cá cảnh. Hiện, trứng ruồi lính đen (để tạo ra ấu trùng ruồi) được bán trên thị trường với giá trung bình từ 25 - 30 triệu đồng/kg.

Chính vì vậy, việc nuôi ruồi lính đen đã giúp nhiều người dân nâng cao thu nhập và đời sống. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp và địa phương tại Việt Nam đã bắt đầu thử nghiệm mô hình nuôi ruồi lính đen để xử lý rác hữu cơ đô thị và phụ phẩm nông nghiệp. 

Ruồi lính đen có sẵn trong môi trường tự nhiên nước ta, được chọn lọc từ nhiều loài ruồi có ích để xử lý rác là do chúng không vào nhà và là một trong những loài ruồi có lợi nhất. Bản thân ruồi lính đen không mang mầm bệnh, do vậy không là tác nhân truyền bệnh cho người và vật nuôi. Ruồi lính đen trưởng thành không có miệng, không ăn hoặc đậu vào thức ăn của con người.

Trong giai đoạn ấu trùng, ruồi lính đen có thể tiêu thụ các loại rác thực phẩm như thức ăn thừa, rau củ quả hỏng hay phụ phẩm nông nghiệp chỉ trong thời gian ngắn, trước khi các hợp chất hữu cơ có thời gian phân hủy và tạo ra mùi hôi. Rác thải từ thức ăn thừa, rau cải hư, củ, quả… được phân hủy trong 10-12 giờ; với chất thải có thành phần cellulose cao như giấy vụn, rơm, lá chuối cần đến 10-15 ngày. 

Điểm nổi bật của mô hình này là quá trình phân hủy diễn ra trong điều kiện hiếu khí, hạn chế hình thành khí mê-tan, loại khí nhà kính có khả năng gây nóng lên toàn cầu mạnh gấp khoảng 28 lần khí CO₂. Khác với hình thức chôn lấp rác hữu cơ truyền thống dễ phát sinh khí mê-tan trong điều kiện yếm khí, công nghệ xử lý rác bằng ruồi lính đen giúp cắt giảm đáng kể phát thải khí nhà kính ngay từ đầu.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc ứng dụng các giải pháp sinh học như ruồi lính đen không chỉ giúp xử lý rác thải hiệu quả mà còn mở ra hướng tiếp cận mới cho phát triển kinh tế xanh, giảm phát thải mê-tan và sử dụng tài nguyên theo hướng bền vững hơn.