Sản lượng gạo Ấn Độ có thể giảm mạnh nhất trong gần 20 năm

Sản lượng gạo của Ấn Độ có thể giảm lần đầu tiên trong một thập kỷ và ghi nhận mức sụt giảm mạnh nhất trong gần 20 năm, khi lượng mưa thấp hơn bình thường trong giai đoạn lúa làm đòng, trổ bông làm giảm năng suất tại nhiều vùng sản xuất lớn. Diễn biến này có thể đẩy giá gạo trong nước và giá xuất khẩu lên cao, dù lượng dự trữ kỷ lục vẫn tạo dư địa để nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới duy trì nguồn cung cho thị trường quốc tế.

Theo các doanh nghiệp trong ngành, sản lượng gạo của Ấn Độ trong niên vụ năm nay có thể giảm khoảng 10 triệu tấn, tương đương gần 6,5%, so với mức kỷ lục 154 triệu tấn của năm trước. Nếu dự báo này trở thành hiện thực, đây sẽ là mức giảm mạnh nhất kể từ niên vụ 2009–2010, thời điểm hạn hán do hiện tượng El Niño khiến sản lượng lúa gạo của Ấn Độ sụt giảm đáng kể.

Ông B.V. Krishna Rao, Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Ấn Độ, cho biết lượng mưa suy giảm trong những tuần gần đây đã ảnh hưởng rõ rệt đến năng suất, đặc biệt tại các bang sản xuất lúa lớn ở miền Nam và miền Đông.

Kể từ khi mùa mưa bắt đầu ngày 1/6, lượng mưa trên toàn Ấn Độ thấp hơn khoảng 15% so với mức bình thường. Tại một số bang trồng lúa chủ lực, mức thiếu hụt lên tới 42%. Diện tích gieo trồng lúa vụ hè tính đến ngày 11/9 đạt 42,68 triệu ha, giảm gần 4% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đây là yếu tố đặc biệt đáng chú ý bởi lúa gieo trong mùa mưa chiếm hơn 80% tổng sản lượng gạo của Ấn Độ. Triển vọng vụ đông cũng kém thuận lợi khi lượng nước trong các hồ chứa thấp hơn mức thông thường, có thể khiến nông dân thu hẹp diện tích gieo trồng trong những tháng tới.

Những lo ngại về nguồn cung đã bắt đầu phản ánh vào thị trường. Giá gạo tại Ấn Độ tăng trong thời gian gần đây, kéo giá gạo xuất khẩu lên mức cao nhất trong hơn một năm. Xu hướng này xuất hiện đúng lúc giá gạo tại một số nước xuất khẩu lớn khác, trong đó có Việt Nam và Thái Lan, cũng đi lên, qua đó có thể làm tăng mặt bằng giá trên thị trường gạo thế giới.

Ấn Độ giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường gạo quốc tế, chiếm khoảng 40% lượng gạo xuất khẩu toàn cầu. Vì vậy, những biến động về sản lượng và chính sách xuất khẩu của New Delhi thường tác động nhanh tới giá thế giới, nhất là tại các thị trường phụ thuộc nhiều vào gạo nhập khẩu ở châu Á và châu Phi.

Tuy nhiên, khác với những đợt thiếu hụt trước đây, lượng dự trữ rất lớn đang tạo cho Ấn Độ một vùng đệm đáng kể. Tính đến ngày 1/9, lượng gạo dự trữ của Chính phủ, kể cả lúa chưa xay xát, đạt mức kỷ lục 59,6 triệu tấn, cao gần 6 lần mục tiêu dự trữ 10,3 triệu tấn mà Chính phủ đặt ra cho ngày 1/10.

Nguồn dự trữ dồi dào này có thể giúp New Delhi tránh phải áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu ngay cả khi sản lượng giảm. Giới kinh doanh nhận định Ấn Độ vẫn có khả năng duy trì lượng gạo xuất khẩu ở mức cao, qua đó hạn chế nguy cơ thiếu nguồn cung nghiêm trọng trên thị trường thế giới.

Trong khi đó, giá thị trường tăng có thể mang lại lợi ích cho người trồng các giống gạo chất lượng cao. Các doanh nghiệp dự báo nông dân sẽ ưu tiên bán sản phẩm ra thị trường tự do để hưởng giá cao hơn, thay vì bán cho các cơ quan thu mua nhà nước. Điều này có thể làm lượng gạo Chính phủ mua vào giảm trong niên vụ năm nay, dù kho dự trữ hiện vẫn ở mức rất cao.

Triển vọng sản lượng gạo suy giảm cũng làm nổi bật mức độ phụ thuộc của nông nghiệp Ấn Độ vào mùa mưa. Cơ quan khí tượng nước này trước đó cảnh báo mùa mưa năm 2026 có thể yếu nhất trong 11 năm do El Niño, trong khi lượng mưa tháng 9 thấp hơn trung bình và nhiệt độ cao hơn bình thường tiếp tục gây sức ép lên cây trồng vào giai đoạn quyết định năng suất.

Với lượng dự trữ lớn, Ấn Độ trước mắt vẫn có đủ dư địa bảo đảm nhu cầu trong nước và duy trì xuất khẩu. Tuy nhiên, nếu thời tiết khô hạn kéo dài sang vụ đông, sự kết hợp giữa sản lượng giảm, giá trong nước tăng và nguồn cung từ các nước xuất khẩu khác thắt chặt có thể tạo thêm sức ép lên thị trường gạo thế giới trong những tháng tới.