Siết lại kỷ cương trong thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển điện

 

Chiều 9/11, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về kinh tế- xã hội, ngân sách nhà nước và công tác phòng, chống dịch COVID-19, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải. Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã tham gia phát biểu, làm rõ thêm một số vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm.

* Điểm sáng xuất khẩu

Thay mặt ngành Công Thương, Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cấp, ngành, các đại biểu Quốc hội, cử tri và nhân dân cả nước đã luôn dành sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tạo điều kiện giúp đỡ, động viên toàn ngành Công Thương thực hiện ngày càng tốt hơn chức năng, nhiệm vụ được giao.

Trong hoàn cảnh đặc biệt khó khăn do đại dịch COVID-19 như 10 tháng qua, sản xuất công nghiệp vẫn duy trì mức tăng trưởng 3,3%, cao hơn mức 2,7% của cùng kỳ năm trước, là động lực chính góp phần vào tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Xuất khẩu tiếp tục đạt mức xuất siêu, là điểm sáng với mức tăng rất cao 17,3% so với cùng kỳ. Nhập khẩu từng bước giảm nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu.

Cùng với đó, ngành Công Thương đã cùng các địa phương cơ bản cung ứng kịp thời, khá đầy đủ các hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, điện năng phục vụ sản xuất và đời sống người dân; ổn định giá cả hàng hóa, khai thác các hình thức thương mại, các loại thị trường, góp phần tiêu thụ hàng triệu tấn nông sản phục vụ nông dân trong hoàn cảnh giãn cách xã hội.

Bên cạnh đó, ngành Công Thương phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong nước, các bộ, ngành, đối tác nước ngoài, xử lý kịp thời các vướng mắc trong lưu thông hàng hóa, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, giải tỏa kịp thời những ách tắc tại các cửa khẩu, bến cảng nhằm duy trì các hoạt động xuất nhập khẩu. Nhờ đó, các doanh nghiệp có điều kiện khai thác, phát huy lợi thế của các hiệp định thương mại tự do, duy trì thành quả xuất siêu.

Ngoài ra, ngành Công Thương cũng có nhiều đề xuất hợp lý, phát huy tác dụng trong việc cùng các địa phương chỉ đạo, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì các hoạt động sản xuất kinh doanh cả trong và ngoài vùng dịch; đề xuất tiêu chí, điều kiện và quy trình mở lại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa trong điều kiện bình thường mới.

Ngành đã ưu tiên tiêm vaccine phòng COVID-19 cho người lao động tại chuỗi cung ứng hàng hóa, dịch vụ thiết yếu và các khu, cụm công nghiệp trong phạm vi cả nước; kịp thời đề xuất Chính phủ 5 lần giảm giá điện cho các đối tượng ưu tiên với tổng số tiền lên tới gần 17.000 tỷ đồng.

* Huy động mọi nguồn lực xã hội đầu tư phát triển điện

Làm rõ thêm vấn đề đại biểu Quốc hội và cử tri, nhân dân cả nước quan tâm liên quan lĩnh vực điện năng, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, thực hiện Nghị quyết 55-NQ/TW của Bộ Chính trị, chỉ đạo của Chính phủ, thời gian qua, Bộ Công Thương đã tập trung tham mưu cho cấp có thẩm quyền chỉ đạo xây dựng quy hoạch điện toán với nguyên tắc cơ bản là bảo đảm cân đối cung cầu vùng miền, cơ cấu các nguồn điện, cơ cấu nguồn và truyền tải, huy động mọi nguồn lực xã hội đầu tư phát triển điện, đặc biệt chú trọng xây dựng thị trường phát điện và thị trường bán buôn điện cạnh tranh.

 

Theo đó, thị trường phát điện cạnh tranh được triển khai thực hiện từ khá sớm. Đến nay, gần 70% nguồn điện cho tư nhân hoặc công ty cổ phần sản xuất. Thị trường bán buôn điện cạnh tranh cũng được vận hành từ đầu năm 2019 và đến nay Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) không còn là đơn vị duy nhất mua bán điện, đã có thêm 5 tổng công ty trực tiếp tham gia mua bán điện trên thị trường.

Bộ Công Thương đang tích cực phối hợp các cơ quan hữu quan xây dựng Đề án chuyển Trung tâm Điều độ hệ thống điện Quốc gia thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên vận hành thị trường điện, hạch toán độc lập trong EVN, theo chỉ đạo của Chính phủ. Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, trong đó việc triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa nhà máy điện và khách hàng sử dụng điện chính là bước đầu tiên trong thị trường điện bán lẻ cạnh tranh ở nước ta.

 

Hiện nay, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ cho phép thí điểm thực hiện cơ chế này từ nay đến năm 2025, đồng thời đã trình Chính phủ và Quốc hội cho sửa một điều của Luật Điện lực để tư nhân có thể đầu tư vào phân khúc truyền tải điện.

Bộ Công Thương trình Chính phủ cơ chế điều hành thực hiện các dự án điện nhằm siết lại kỷ cương trong tổ chức thực hiện quy hoạch và kế hoạch phát triển điện nước ta; trình Chính phủ cho phép tiếp tục triển khai Chương trình hỗ trợ cấp điện cho nông thôn, miền núi, vùng dân tộc thiểu số và hải đảo. Sau khi được chấp thuận, Bộ Công Thương sẽ triển khai thực hiện nghiêm túc.

* Khẩn trương xây dựng khung giá điện gió, điện mặt trời

Về đề xuất gia hạn thời gian áp dụng cơ chế giá FIT (giá điện hỗ trợ) cho các dự án điện gió, Bộ trưởng Bộ Công Thương chia sẻ với những khó khăn của các chủ đầu tư và các địa phương có dự án chậm tiến độ. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nêu rõ: "Giá FIT cơ chế giá hỗ trợ của Nhà nước chỉ được áp dụng trong thời gian nhất định để khuyến khích đầu tư vào những lĩnh vực cần đầu tư. Việc kéo dài thời gian hưởng chính sách giá FIT là không hợp lý bởi không đúng với bản chất có thời hạn của chính sách hỗ trợ, gây bất bình đẳng với các dự án cùng cơ chế nhưng đã thực hiện đúng tiến độ".

Cũng theo Bộ trưởng, hiện nay, giá đầu vào các vật tư, nguyên liệu, thiết bị trong lĩnh vực điện gió giảm hơn so với thời điểm ban hành chính sách và tiếp tục có xu hướng giảm mạnh. Nếu kéo dài thời gian hưởng chính sách này có thể sẽ gây ra hậu quả pháp lý, gây thiệt hại về kinh tế cho Nhà nước và các đối tượng sử dụng điện.

Hiện nay, Bộ Công Thương xây dựng dự thảo quyết định của Chính phủ quy định về phát triển các dự án điện gió, điện mặt trời theo Luật Đầu tư đối tác công tư, trong đó điểm cốt yếu là cơ chế đấu thầu, đấu giá để lựa chọn nhà đầu tư và xác định giá điện.

Theo đó, các nhà đầu tư sẽ đàm phán với EVN trong khung giá do Bộ Công Thương ban hành. Các dự án dở dang sẽ được xem xét, giải quyết trong điều khoản chuyển tiếp của dự thảo quyết định nêu trên. Đồng thời, Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng khung giá điện gió, điện mặt trời làm căn cứ cho nhà đầu tư đàm phán thời gian tới.

 

Về đề nghị quan tâm đến tỉnh Ninh Thuận và một số địa phương trong khai thác tiềm năng, lợi thế phát triển các nguồn điện, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, phát triển năng lượng tái tạo đang được xem là cơ hội khai thác tiềm năng, lợi thế và tăng thu ngân sách cho một số địa phương. Tuy nhiên, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo vẫn có giá thành cao, chưa phù hợp với khả năng thanh toán của các đối tượng sử dụng điện Việt Nam.

"Ở nước ta hiện nay, có một nghịch lý là những nơi có tiềm năng tốt để phát triển các loại hình điện năng lại là nơi có phụ tải thấp, điển hình như Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, phụ tải chỉ chiếm khoảng 4-10% khả năng cung ứng về nguồn.

Trong khi miền Bắc phụ tải luôn tăng mà nguồn vẫn chỉ ở ngưỡng thấp so với nhu cầu. Việc phát triển quá nóng các nguồn điện trong thời gian vừa qua, ở một vài địa phương như thế đã khiến cho hệ thống truyền tải điện không thể đáp ứng, không huy động hết công suất của các nhà máy hiện có, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Việc xây dựng thêm các đường dây truyền tải cao áp, siêu cao áp, kết nối liên vùng khiến chi phí sản xuất tăng cao, làm gia tăng giá thành điện năng. Việc mở rộng quy mô, nâng cấp các dự án nhà máy điện, nhất là thủy điện cũng cần phải cân nhắc, tính toán thật kỹ, bởi điều đó tùy thuộc rất nhiều vào yếu tố khí hậu, kết cấu địa chất và các điều kiện tự nhiên, xã hội khác", Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết.

Thực hiện chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, thời gian qua, Bộ Công Thương đã phối hợp chặt chẽ với tỉnh Ninh Thuận trong phát triển các dự án điện trên địa bàn. Theo đó, về quy hoạch đã bổ sung thêm gần 24% công suất nguồn điện so với trước thời điểm dừng dự án điện hạt nhân. Một số đề xuất của tỉnh về phát triển năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương đã và sẽ cân nhắc kỹ lưỡng trong mặt bằng chung của cả nước, trình Chính phủ xem xét, quyết định. Trong giai đoạn tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành hỗ trợ tỉnh trở thành một trong những trung tâm năng lượng tái tạo, năng lượng sạch trong tương lai như Nghị quyết 115/NQ-CP của Chính phủ đề ra.

* Tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường phân bón và vật tư nông nghiệp

Về giải pháp bình ổn phân bón và vật tư nông nghiệp, đây là lĩnh vực luôn được Bộ Công Thương chú trọng chỉ đạo các đơn vị chức năng theo dõi, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để kịp thời đề xuất áp dụng nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ nông dân sản xuất có lãi, qua đó nâng cao đời sống ở khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, thời gian qua, giá phân bón, vật tư nông nghiệp vẫn tăng cao do giá nguyên liệu đầu vào chủ yếu là nhập khẩu và chi phí vận tải logitics tăng cao do giãn cách xã hội. Tuy nhiên, mặt hàng phân bón không thuộc danh mục chịu thuế VAT nên các nguyên liệu đầu vào không được khấu trừ thuế cũng đã làm tăng giá thành sản phẩm. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ mặt hàng phân bón của thế giới tăng cao do đứt gãy chuỗi cung ứng.

Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp đã thực hiện trong thời gian qua, đồng thời tiếp tục phối hợp tốt hơn các bộ, ngành, địa phương để có các giải pháp hiệu quả hơn trong việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, xử lý vi phạm; đồng thời, đề xuất Quốc hội, Chính phủ xem xét sửa đổi, bổ sung Luật Thuế giá trị gia tăng để mặt hàng phân bón được bổ sung vào danh mục chịu thuế VAT, giúp cho mặt hàng này có cơ hội giảm giá và nâng cao năng lực sản xuất của các doanh nghiệp trong nước.

Nhấn mạnh những quan tâm đóng góp đáng quý của đại biểu Quốc hội và cử tri cả nước đối với ngành Công Thương thời gian qua, Bộ trưởng Bộ Công Thương bày tỏ tinh thần tiếp thu và khẳng định sẽ có những giải pháp khắc phục kịp thời, phù hợp. Thời gian tới, ngành Công Thương mong muốn tiếp tục nhận được sự giúp đỡ, chia sẻ, động viên của đại biểu, cử tri và nhân dân cả nước để ngành có cơ hội và điều kiện nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả công tác, xứng đáng với niềm tin, sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân./.