Tăng tốc hạ tầng đô thị lớn - Bài 4: Kích hoạt nguồn lực phát triển hạ tầng

Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số" đặt ra nhiệm vụ: “Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thúc đẩy đô thị hóa và phát triển đô thị, liên kết vùng”.

Đầu tư hạ tầng không chỉ là giải pháp thúc đẩy tăng trưởng trước mắt mà còn tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong dài hạn. Đáp ứng cho mục tiêu này, trên cả nước, đặc biệt là các đô thị lớn, hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm liên tục được khởi công, khánh thành.

Phóng viên TTXVN ghi nhận ý kiến từ lãnh đạo bộ, ngành, doanh nghiệp và chuyên gia về giải pháp phát huy hiệu quả đầu tư hạ tầng, tạo động lực cho tăng trưởng GDP 2 con số.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh: Gắn hiệu quả đầu tư với chỉ tiêu cụ thể

Bộ Xây dựng xác định mục tiêu tăng trưởng hai con số là yêu cầu mang tính chiến lược đưa đất nước vào giai đoạn phát triển nhanh, bền vững. Bộ Xây dựng đang tập trung rà soát danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030 và kịch bản tăng trưởng hai con số. Hai nhiệm vụ này tuy cấp bách nhưng cần triển khai bài bản, có số liệu cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu và dễ so sánh.

Danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030 cần xây dựng danh mục rõ ràng, cụ thể, sắp xếp theo thứ tự từ các dự án chuyển tiếp đến dự án ưu tiên. Trong đó cần phân loại theo các nhóm: Dự án thuộc chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; dự án trọng tâm trong kỳ quy hoạch tổng thể quốc gia có khả năng hoàn thành trong giai đoạn 2026 – 2030; dự án có tính lan tỏa, liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các dự án cấp thiết thuộc các lĩnh vực chuyên ngành khác.

Việc rà soát, đánh giá hiệu quả dự án phải gắn với các chỉ tiêu cụ thể về đóng góp cho phát triển kinh tế – xã hội như tăng thu ngân sách, tạo việc làm, bảo đảm an sinh xã hội…

Kịch bản tăng trưởng 2 con số của ngành xây dựng sẽ tách bạch rõ đóng góp của ngành cho tăng trưởng chung của cả nước, trọng tâm ở các lĩnh vực động lực như đầu tư, bao gồm: đầu tư công, phương thức đối tác công tư (PPP) và đầu tư tư nhân, vận tải – kho bãi – logistics, kinh doanh bất động sản… làm cơ sở xây dựng kịch bản tăng trưởng phù hợp.

Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng: Giao việc đúng năng lực

Mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số là yêu cầu phát triển rất lớn đối với đất nước nói chung, với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân nói riêng. Để đạt được mục tiêu này, hạ tầng giao thông phải đi trước một bước, vì đây không chỉ là điều kiện kết nối đi lại, mà còn mở ra không gian phát triển mới, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.


Để doanh nghiệp hạ tầng trong nước đủ sức làm những việc lớn trong giai đoạn tới, doanh nghiệp cần được giao việc đúng năng lực. Khi Nhà nước đã có quy hoạch mạng lưới giao thông và xác định dự án trọng điểm, thì doanh nghiệp hạ tầng trong nước cần được trao cơ hội tham gia nghiên cứu ngay từ bước tiền khả thi. Làm như vậy, doanh nghiệp mới có điều kiện phát huy tính chủ động, sáng tạo trong đề xuất phương án đầu tư, giải pháp kỹ thuật, tổ chức thi công, kiểm soát chi phí và chất lượng sản phẩm.

Nhà nước cũng cần gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực, nhất là nhân lực, vật liệu và tín dụng. Nếu doanh nghiệp hạ tầng không giữ được người, không tiếp cận được vốn trung dài hạn, không chủ động được vật liệu, rất khó phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, cần có chính sách giao việc gắn với chuyển giao công nghệ và đào tạo con người. Như tại dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, theo quy hoạch ban đầu, dự án từng ở mặt bằng tổng mức đầu tư hơn 47.000 tỷ đồng, sau khi doanh nghiệp tham gia từ sớm vào quá trình nghiên cứu, đề xuất phương án, tối ưu hướng tuyến, phân kỳ đầu tư và lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp, quy mô vốn đã được đưa về mặt bằng hơn 20.000 tỷ đồng ở các phương án, giai đoạn triển khai.

Đây là minh chứng cho thấy khi doanh nghiệp được tham gia từ đầu, được chủ động đề xuất và chịu trách nhiệm về giải pháp thì hoàn toàn có thể kiểm soát tốt chi phí mà vẫn bảo đảm mục tiêu đầu tư.

Thạc sỹ Nguyễn Minh Long, Giảng viên Trường Đại học Giao thông vận tải: Hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư

Trên khắp cả nước, các công trình, dự án quan trọng, trọng điểm như dự án đường cao tốc Bắc - Nam, đường sắt trọng điểm quốc gia, các tuyến vành đai đô thị, cao tốc liên vùng, cùng các dự án kết nối cảng biển, sân bay, cửa khẩu quốc tế và các cực tăng trưởng... đang được bứt tốc thi công. Việc triển khai thi công và đưa vào sử dụng các dự án hạ tầng này là động lực chiến lược cho tăng trưởng, tạo đột phá về kết cấu hạ tầng hiện đại, thúc đẩy liên kết vùng, liên vùng, đặc biệt đối với vùng kinh tế trọng điểm.

Quan trọng hơn, mỗi công trình, mỗi dự án không chỉ góp phần tái định hình không gian phát triển mới theo hướng hiện đại, đồng bộ, mà còn tạo điều kiện để các tỉnh, thành phố phát huy lợi thế so sánh, hình thành các hành lang kinh tế, chuỗi giá trị liên kết vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Tới đây, nếu tiến độ giải ngân tiếp tục được duy trì, thủ tục đầu tư được cải thiện thực chất, các dự án được triển khai đúng kế hoạch, mục tiêu tăng trưởng cao của Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hiện thực, qua đó tạo dư địa cho một chu kỳ phát triển mới của nền kinh tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư, đổi mới công tác đấu thầu theo hướng minh bạch, hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đây được xem là những giải pháp then chốt nhằm khơi thông các nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả đầu tư và tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.