Tàu vũ trụ SMILE bắt đầu sứ mệnh nghiên cứu bão Mặt Trời và cực quang

Tên lửa đẩy Vega-C mang theo tàu vũ trụ SMILE rời bệ phóng tại sân bay vũ trụ châu Âu ở Kourou, Guiana (Pháp), ngày 19/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 19/5, tàu vũ trụ SMILE – dự án hợp tác giữa Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc – đã được phóng lên quỹ đạo nhằm nghiên cứu bão Mặt Trời - hiện tượng xảy ra khi những luồng gió Mặt Trời cực mạnh cùng các vụ bùng nổ plasma khổng lồ từ Mặt Trời va chạm với lá chắn từ trường của Trái Đất.

Cụ thể, SMILE, viết tắt của Solar Wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer (Tàu thăm dò mối liên kết giữa gió Mặt Trời, từ quyển và tầng điện ly), đã rời bệ phóng trên tên lửa Vega-C lúc 3h52 (giờ quốc tế) từ sân bay vũ trụ châu Âu tại Kourou, thuộc Guiana (Pháp), nằm ở bờ Đông Bắc Nam Mỹ. Khoảng 55 phút sau khi phóng, SMILE tách khỏi tên lửa ở độ cao 700 km để tiếp tục hành trình riêng tới quỹ đạo elip cực lớn, cách bề mặt Trái Đất hàng chục nghìn km.

Khi bay qua Nam Cực, SMILE sẽ hoạt động ở độ cao khoảng 5.000 km, cho phép truyền dữ liệu tới trạm nghiên cứu Bernardo O’Higgins tại Nam Cực. Dự kiến, khi di chuyển qua Bắc Cực, tàu sẽ đạt độ cao lên tới 121.000 km so với Trái Đất - quỹ đạo mà Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cho biết sẽ cho phép sứ mệnh “quan sát cực quang phương Bắc liên tục suốt 45 giờ - điều chưa từng thực hiện được trước đây”.

Được thiết kế nhằm giải mã những cơn bão Mặt Trời dữ dội - hiện tượng thời tiết không gian ẩn chứa nhiều bí ẩn, tàu SMILE có kích thước tương đương một xe tải nhỏ được giao nhiệm vụ thực hiện các quan sát từ trường Trái Đất bằng tia X, lần đầu tiên trong lịch sử.

Những cơn bão Mặt Trời không chỉ khiến vệ tinh tê liệt, đe dọa an toàn của các phi hành gia, mà còn tạo nên những dải cực quang rực rỡ trên bầu trời — hiện tượng được gọi là Bắc cực quang và Nam cực quang. Bên cạnh đó, một mối nguy khác là gió Mặt Trời – yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của các vệ tinh quanh Trái Đất và các phi hành gia trú ẩn bên trong các trạm không gian.

Trước những rủi ro ngày càng lớn này, sứ mệnh SMILE sẽ tìm cách phát hiện các tia X phát sinh khi những hạt mang điện từ Mặt Trời tương tác với các hạt trung hòa trong tầng khí quyển trên cao của Trái Đất.

Theo kế hoạch, SMILE sẽ bắt đầu thu thập dữ liệu chỉ một giờ sau khi được đưa vào quỹ đạo.