Tây Ninh xây dựng lộ trình bảo đảm an ninh nguồn nước đến năm 2040

Người dân Tây Ninh chăm sóc cây trồng trong điều kiện nắng nóng kéo dài. Ảnh: Giang Phương – TTXVN

Nhằm hoàn thiện việc quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên nước, bảo đảm an ninh nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tỉnh Tây Ninh đề xuất nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong xây dựng Chiến lược quốc gia về tài nguyên nước đến năm 2040. 

Theo ông Trần Văn Quy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, chiến lược giai đoạn tới cần xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm gồm bảo vệ tài nguyên nước; điều hòa, phân phối nguồn nước theo lưu vực và liên vùng; khai thác, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; phục hồi, phát triển nguồn nước; phòng, chống và khắc phục tác hại do nước gây ra; trong đó, tỉnh đề xuất tăng cường kiểm soát ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước; bảo vệ hành lang nguồn nước và khu vực lấy nước sinh hoạt; phân bổ nguồn nước hợp lý theo lưu vực, liên vùng, ưu tiên cấp nước cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu, bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu. 

Việc khai thác nước dưới đất cần được kiểm soát chặt chẽ, nhất là tại các khu vực có nguy cơ suy giảm nguồn nước. Đồng thời, đẩy mạnh phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, nâng cao khả năng trữ nước, bảo vệ và phát triển rừng đầu nguồn; chủ động ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, giảm thiểu thiệt hại do lũ, ngập lụt và các rủi ro liên quan đến nước. 

Về giải pháp thực hiện, Tây Ninh kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý tài nguyên nước theo hướng tăng cường phân cấp, nâng cao hiệu lực thực thi; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quan trắc, giám sát, dự báo và điều hành tài nguyên nước; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ.

Tỉnh cũng đề xuất tăng cường điều phối liên vùng, liên lưu vực; kiểm soát nguồn thải, bảo vệ và phục hồi các lưu vực sông, kênh, rạch trọng điểm; nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai liên quan đến nước; huy động nguồn lực từ ngân sách và xã hội hóa, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong quản lý tài nguyên nước. 

Đối với các dự án ưu tiên, giai đoạn đến năm 2030 tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu tài nguyên nước; triển khai dự án giám sát khai thác nước dưới đất; dự án kiểm soát ô nhiễm nguồn nước tại các lưu vực sông trọng điểm; đề án phòng, chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Giai đoạn 2030-2040 ưu tiên thực hiện các dự án phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt; xây dựng hệ thống điều hòa, phân phối nước liên vùng; phát triển hạ tầng trữ nước và cấp nước an toàn. Sau năm 2040, mục tiêu là hoàn thiện hệ thống quản lý tài nguyên nước hiện đại, thông minh, bảo đảm an ninh nguồn nước bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Ngoài ra, Tây Ninh đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng cường hỗ trợ các địa phương khu vực Đông Nam Bộ trong việc điều hòa, phân phối nguồn nước liên vùng; đồng thời quan tâm bố trí nguồn lực đầu tư cho các dự án bảo vệ, phục hồi nguồn nước và phòng, chống hạn hán, thiếu nước. 

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, việc quản lý tài nguyên nước được lồng ghép vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, cấp nước, thủy lợi và phòng, chống thiên tai. Tỉnh Long An và Tây Ninh trước khi hợp nhất đã ban hành nhiều quy hoạch, chương trình, nhiệm vụ phục vụ quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước.

Sau khi hợp nhất thành tỉnh Tây Ninh, công tác chỉ đạo, điều hành tiếp tục được rà soát, kế thừa và triển khai theo hướng thống nhất, đồng bộ, phù hợp với Luật Tài nguyên nước năm 2023; ưu tiên cập nhật cơ sở dữ liệu, rà soát quy hoạch, danh mục nguồn nước, hành lang bảo vệ nguồn nước, vùng hạn chế khai thác nước dưới đất và tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước. 

Báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, việc quản lý, bảo vệ và khai thác tài nguyên nước trên địa bàn đạt nhiều kết quả tích cực. Việc kiểm soát ô nhiễm nguồn nước được tăng cường thông qua hệ thống giám sát tự động.

Hiện toàn tỉnh có 148 doanh nghiệp thuộc diện phải lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục; trong đó, 139 cơ sở đã hoàn thành lắp đặt, kết nối và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý. Tỉnh cũng đã đưa vào vận hành 9 trạm quan trắc nước mặt tự động, liên tục trên các lưu vực sông, kênh, rạch trọng điểm. 

Trong khai thác và sử dụng tài nguyên nước, đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ dân đô thị sử dụng nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt 44,27%; tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch đáp ứng quy chuẩn đạt 75,74%.

Tổng diện tích được cấp nước tưới cho cây trồng đạt hơn 736.527 ha, diện tích nuôi trồng thủy sản đạt hơn 7.126 ha. Tỉnh cũng chú trọng bảo vệ hệ sinh thái gắn với tài nguyên nước với hơn 35.840 ha rừng phòng hộ, chủ yếu tại khu vực hồ Dầu Tiếng. Đây là khu vực có vai trò quan trọng trong bảo vệ nguồn nước, điều hòa dòng chảy và phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Trong phòng, chống thiên tai liên quan đến nước, tỉnh từng bước đầu tư, nâng cấp hệ thống quan trắc khí tượng, thủy văn phục vụ theo dõi, cảnh báo lũ, ngập lụt, hạn hán và thiếu nước. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 68 trạm quan trắc khí tượng, thủy văn.

Theo Chương trình quan trắc môi trường giai đoạn 2026-2030, mạng lưới quan trắc nước mặt được bố trí tại 124 vị trí và nước dưới đất tại 87 vị trí, từng bước đáp ứng yêu cầu giám sát, cảnh báo sớm và bảo vệ tài nguyên nước trong giai đoạn mới.