Thách thức lớn đang chờ đợi tân Chủ tịch Fed

Theo nhận định của CNBC ngày 10/3, ông Kevin Warsh có thể phải đối mặt với một thách thức lớn khi nhậm chức Chủ tịch Fed vào tháng 5 tới, trong đó ông phải lựa chọn giữa việc chống lạm phát và hỗ trợ thị trường lao động.

Fed có trách nhiệm hỗ trợ cả hai bên của nhiệm vụ kép đôi khi mâu thuẫn: giá ổn định và việc làm đầy đủ. Về cơ bản có ba cách để làm điều đó: tăng lãi suất để chống lạm phát bằng cách hạ nhiệt cầu tiêu dùng, hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và tuyển dụng, hoặc — ưu tiên nhất — giữ nguyên lãi suất để duy trì sự cân bằng giữa hai mục tiêu.

Tuy nhiên, các điều kiện kinh tế hiện nay cho thấy khi ông Warsh nhậm chức, các nhà hoạch định chính sách của ngân hàng trung ương có thể phải đối mặt với cả thị trường việc làm bấp bênh và lạm phát dai dẳng, trầm trọng thêm bởi giá năng lượng tăng vọt.

Nhà kinh tế cấp cao về Mỹ tại SMBC Nikko Securities, Troy Ludtka, nhận xét rằng có “một cơn bão hoàn hảo” đang chờ đợi ông Warsh ở phía trước. Nhà kinh tế Troy Ludtka nói: “Chúng ta đang phải chịu áp lực lạm phát đình trệ đáng kể, đặc biệt là từ lĩnh vực sản xuất và hàng hóa của nền kinh tế. Điều này xảy ra vào thời điểm mà dường như chúng ta đang thực sự bắt đầu thấy người tiêu dùng — tôi không muốn nói là suy sụp — nhưng có lẽ là bắt đầu suy sụp”.

Lạm phát đình trệ, hay lạm phát cao và tăng trưởng thấp, là cơn ác mộng lớn nhất của một quan chức Fed. Nó có thể đồng nghĩa với việc phải ưu tiên một bên trong nhiệm vụ mà có nguy cơ mất cả hai.

Trong môi trường hiện tại, xung đột giữa Mỹ-Israel (Ix-ra-en) với Iran đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh, với giá dầu thô Mỹ tạm thời vượt 100 USD/thùng vào 9/3 trước khi giảm nhẹ sau khi Tổng thống Donald Trump đảm bảo rằng xung đột sẽ kết thúc sớm.

Tuy nhiên, đối với ông Warsh, mức cược là đặc biệt cao. Tổng thống Trump không giấu giếm mong muốn ông Warsh sẽ thúc đẩy việc hạ lãi suất đáng kể. Tổng thống và các quan chức khác trong chính quyền đã tranh luận — ít nhất là trước khi xung đột bùng phát — rằng lạm phát không còn là mối đe dọa lớn đối với nền kinh tế và Fed nên tiếp tục các đợt cắt giảm lãi suất bắt đầu từ tháng 9/2025.

Làm vừa lòng tổng thống có thể không dễ dàng. Ngay cả trước khi giá năng lượng tăng, chi phí sản xuất đã tăng. Một chỉ số giá của Viện Quản lý Cung ứng (ISM) đạt mức cao nhất gần 4 năm vào tháng 2, với các nhà quản lý mua hàng tại các nhà máy Mỹ báo cáo chi phí vẫn tăng, phần nào do thuế quan của ông Trump.

Nhà kinh tế Ludtka cảnh báo rằng nếu giá năng lượng vẫn cao, lạm phát toàn phần có thể vượt 3% ngay cả khi tình hình tài chính của người tiêu dùng chịu áp lực và thị trường lao động suy yếu.

Các nhà kinh tế thường đánh giá tác động từ giá năng lượng cao tới nền kinh tế rộng lớn là thấp. Tuy nhiên, từ khi xung đột bắt đầu, giá phân ure tăng 15%. Chi phí phân bón cao hơn thường dẫn đến giá thực phẩm tăng, mở khả năng lạm phát quay trở lại.

Ông Warsh sẽ nhậm chức trong một Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) vốn đã chia rẽ về đường đi chính sách trong tương lai. Trong khi các nhà hoạch định trung ương thường xem cú sốc dầu là yếu tố tạm thời của các xu hướng kinh tế dài hạn, họ có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc giải quyết những gián đoạn lâu dài.

Theo nhận định của nhà kinh tế Ludtka, ông Warsh đang bước vào một môi trường nơi ủy ban cực kỳ chia rẽ. Sự chia rẽ này chỉ có thể tăng lên từ đây. Nếu giá dầu vẫn cao và lạm phát có khả năng duy trì mức cao trong bối cảnh thị trường lao động yếu, họ sẽ buộc phải nghiêng về một bên.

Mặc dù nguy cơ lạm phát cao, chuyên gia kinh tế Ludtka nói ông tin rằng “con đường ít trở ngại nhất cho các nhà hoạch định chính sách là hạ lãi suất”.

Một điều có lợi cho Fed — và ông Warsh khi nhậm chức — là người tiêu dùng vẫn tiếp tục chi tiêu, mặc dù sức mạnh chi tiêu tập trung ở các hộ gia đình có thu nhập cao.

Theo số liệu từ BoA (Bank of America), chi tiêu tiêu dùng trong tháng 2/2026 tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng lớn nhất trong hơn 3 năm. Tuy nhiên, tăng trưởng lương sau thuế của nhóm thu nhập cao là 4,2% hàng năm, so với chỉ 0,6% cho nhóm thu nhập thấp — khoảng cách rộng nhất kể từ năm 2015.

Tuy nhiên, các quan chức Fed có thể bỏ qua đỉnh giá dầu tạm thời nếu xuất hiện thêm dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng — đặc biệt nhóm thu nhập thấp — đang chịu áp lực từ giá cả tăng cao và thị trường lao động yếu.

Các nhà kinh tế của BoA cũng tin rằng thị trường có thể hiểu sai tình hình khi cho rằng Fed sẽ tự động ưu tiên lạm phát. Trong vài ngày gần đây, các nhà giao dịch đã hạ kỳ vọng cắt giảm lãi suất, dự đoán lần cắt đầu tiên không đến trước tháng 9 và lần thứ 2 không đến trước năm 2027.