Thành lập thành phố Quảng Ninh và Bắc Ninh - động lực mới phát triển các cực tăng trưởng

Sáng 6/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh.

* Sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị

Trình bày Tờ trình về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và việc thành lập thành phố Bắc Ninh, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải nêu rõ, thực tiễn phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy, tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng, 2 tỉnh đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để phát triển thành những địa phương có quy mô nền kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Bộ trưởng cho biết, thành phố Quảng Ninh sẽ được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có 6.231,27 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh. Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có 4.713,75 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 3.989.623 người và có 99 đơn vị hành chính cấp xã gồm 45 phường và 54 xã.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm 5/5 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 và đã đạt đủ 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.

Trình bày Báo cáo thẩm tra các Tờ trình, Đề án về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị Quốc hội tán thành và thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và Nghị quyết về việc thành lập thành phố Bắc Ninh.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Quảng Ninh và UBND tỉnh Bắc Ninh khẩn trương tiến hành công tác chuẩn bị, kiện toàn tổ chức bộ máy, thay đổi con dấu và các điều kiện cần thiết khác cho hoạt động của chính quyền đô thị mới để bảo đảm tính đồng bộ ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết. Chính quyền tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh (thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh sau khi được thành lập) tập trung nguồn lực để phát triển địa phương trở thành các cực tăng trưởng kinh tế, khẩn trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng sống của Nhân dân, để người dân được thụ hưởng thành quả của sự phát triển theo đúng các chỉ đạo, kết luận và quy hoạch của cấp có thẩm quyền.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, Ủy ban tán thành việc xác định thời điểm có hiệu lực thi hành của Nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh là ngày 1/9/2026 và thời điểm có hiệu lực thi hành của Nghị quyết về thành lập thành phố Bắc Ninh là ngày 20/9/2026 để phù hợp với mức độ chuẩn bị cũng như đáp ứng nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy và chính quyền các địa phương.

*Đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, điều kiện

Trong khuôn khổ Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng cùng ngày, các đại biểu Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại tổ về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Đối chiếu với các quy định hiện hành, các đại biểu cho rằng việc dự kiến thành lập thành phố Quảng Ninh, Bắc Ninh đã bảo đảm đạt 7/7 tiêu chuẩn và 5/5 điều kiện quy định.

Phát biểu tại tổ thảo luận, ông Quảng Minh Cường (Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh) cho biết, tỉnh Quảng Ninh có diện tích tự nhiên hơn 6.000 km2, với 54 đơn vị hành chính cấp xã, phường. Năm 2025, tỷ lệ đô thị hóa của Quảng Ninh đã đạt 81,23%. Tháng 7/2026, Quảng Ninh được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I, hoàn tất một trong 7 điều kiện pháp lý quan trọng nhất để thành lập thành phố trực thuộc Trung ương. Quảng Ninh có 11 năm liên tiếp đều thuộc nhóm tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước và đạt bình quân tăng trưởng hai con số. Quảng Ninh là một trong những tỉnh có GRDP bình quân cao nhất cả nước, thu nhập bình quân của Quảng Ninh năm 2025 đã đạt hơn 10.000 USD/người...

Quảng Ninh có nhiều yếu tố lợi thế về tự nhiên, địa thế, có cảng biển, có cửa khẩu, có khoáng sản, có cảnh quan, du lịch,... Tỉnh đã phát huy rất hiệu quả những yếu tố để phát triển toàn diện, đem lại những thành quả về kinh tế xã hội.

Thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều dự án đường cao tốc, qua đó tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và du lịch. Đại biểu Quảng Minh Cường cho biết thêm, Quảng Ninh còn có nhiều điểm sáng về giáo dục, trong đó thực hiện các chính sách về miễn học phí, sách giáo khoa; hỗ trợ đưa đón học sinh; hỗ trợ kinh phí học đại học cho học sinh người dân tộc thiểu số, con em gia đình chính sách. Bên cạnh đó là phát triển đào đạo về nghệ thuật, thể thao, đào tạo năng khiếu...

Đại biểu Quản Minh Cường chia sẻ: “Thành lập thành phố trực thuộc Trung ương là mong muốn của cả hệ thống chính trị và nhân dân của Quảng Ninh. Nhưng chúng tôi vẫn suy nghĩ, vấn đề quan trọng hơn hết là sau khi được lên thành phố, làm gì để phát triển, cả về văn hóa, vật chất, tinh thần, phát triển kinh tế, công nghiệp, đồng thời giữ vững quốc phòng an ninh... Đây là bài toán đòi hỏi cả hệ thống chính trị, người dân Quảng Ninh cần cố gắng”.

Theo mục tiêu đến năm 2030, Quảng Ninh hướng đến đạt thu nhập bình quân trên đầu người đạt 20.000 USD/người. Đây là chỉ tiêu cần cố gắng, nhiều áp lực, yêu cầu sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, người dân cùng đồng hành.

Thảo luận tại tỏ, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Thành phố Hồ Chí Minh) trao đổi, Bắc Ninh và Quảng Ninh đã đáp ứng đủ 5 điều kiện của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, phù hợp với quy hoạch, góp phần bảo đảm sự thống nhất của quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; bảo đảm đoàn kết dân tộc, phù hợp với các yếu tố lịch sử, truyền thống văn hóa địa phương và bảo đảm các tiêu chuẩn theo quy định. Nếu được Quốc hội đồng ý thông qua việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh thì cả nước sẽ có 9 thành phố trực thuộc Trung ương, còn lại là 25 tỉnh.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, các địa phương khi chuyển lên thành phố trực thuộc Trung ương luôn luôn có những áp lực nhất định, nhất là về hạ tầng đô thị, mật độ dân cư, hệ thống y tế, bệnh viện, trường học, vấn đề rác thải, xử lý nước thải... Những vấn đề đó cần phải được đầu tư tương xứng.

Bên cạnh đó, đại biểu mong muốn Trung ương, Quốc hội tiếp tục có các chính sách hỗ trợ các tỉnh, thành đầu tư mạnh vào lĩnh vực nông nghiệp, bởi đây là lĩnh vực có nhiều dư địa về đất đai để phát triển.