Tháo gỡ vướng mắc hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp

Khu vực hoàn thuế thu nhập cá nhân tại Cục thuế Hà Nội. Ảnh: Hoàng Hùng- TTXVN

Để khắc phục những bất cập này, Bộ Tài chính đang trình Chính phủ ban Nghị quyết tháo gỡ vướng mắc về thuế đối với người nộp thuế.

Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam vừa có văn bản gửi Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ và một số bộ, ngành có liên quan về những khó khăn trong việc hoàn thuế các dự án năng lượng.

Theo đó, Công ty thực hiện nhiều dự án đầu tư điện gió, điện mặt trời tại Ninh Thuận, Đắk Lắk, Trà Vinh với tổng giá trị đầu tư gần 2 tỷ USD, nộp ngân sách 1.400 tỷ đồng.

Để thực hiện dự án, Công ty triển khai các hợp đồng mua sắm thiết bị với giá trị hàng nghìn tỉ đồng, theo quy định sẽ được hoàn thuế là 2.100 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo quy định của nhà nước "dự án nằm trong ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chưa được cấp giấy phép hoạt động điện lực thì chưa được hoàn thuế.

Tương tự, Tổng giám đốc Công ty TNHH Điện lực Vân Phong ông Tomonori Dairaku cho biết, Công ty đang trong quá trình đầu tư xây dựng nhà máy điện BOT Vân Phong 1 với tổng vốn đầu tư đã thực hiện hơn 1 tỷ USD. Công ty đã được hoàn thuế giá trị gia tăng trong giai đoạn đầu tư dự án.

Tuy nhiên, việc hoàn thuế giá trị gia tăng đã bị dừng kể từ lần nộp hồ sơ hoàn thuế vào tháng 12 năm 2020 do vướng mắc về chính sách liên quan đến điều kiện hoàn thuế giá trị gia tăng của dự án kinh doanh có điều kiện.

Việc dừng hoàn thuế kéo dài với số thuế giá trị gia tăng còn được hoàn đã lên đến trên 900 tỷ đồng khiến doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn. Vì vậy, doanh nghiệp đã có nhiều văn bản giải thích, kiến nghị đến các cơ quan Văn phòng Chính phủ, Bộ Công thương, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế đề nghị sớm tháo gỡ khó khăn trong việc hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.

Theo ông Tomonori Dairaku, phần thuế giá trị gia tăng được hoàn là nguồn tài chính quan trọng để thanh toán các chi phí của dự án và các nhà thầu.

Để dự án đảm bảo đúng tiến độ, Công ty đã phải thu xếp kinh phí cần thiết sớm hơn so với kế hoạch ban đầu và chịu phát sinh thêm một khoản chi phí lãi vay khá lớn.

Để dự án có thể triển khai theo đúng tiến độ cam kết, Công ty đã có văn bản đề nghị Văn phòng Chính phủ, Bộ Công thương, Bộ Tài chính nghiên cứu sớm giải quyết việc hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.

Hiện đang có nhiều doanh nghiệp cũng đang gặp vướng mắc trong hoàn thuế bởi chính sách pháp luật chuyên ngành có những điểm chưa thống nhất với chính sách pháp luật thuế.

Theo quy định hiện hành, nhiều ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện chỉ được cấp giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện đầu tư kinh doanh sau khi đã hoàn thành việc đầu tư như: ngành điện lực (theo quy định tại Thông tư số 21/2020/TT-BCT ngày 09/9/2020 của Bộ Công Thương thì hồ sơ đề nghị giấy phép hoạt động điện lực nộp trước 15 ngày làm việc kể từ ngày dự kiến chính thức vận hành); kinh doanh khai thác cảng biển (theo quy định tại Nghị định số 37/2017/NĐ CP ngày 04/4/2017 của Chính phủ quy định về điều kiện kinh doanh khai thác cảng biển thì đối với điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phải đảm bảo cơ sở vật chất, kho, bãi, trang thiết bị cần thiết phù hợp theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với cảng biển...); kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch (theo quy định tại Nghị định số 168/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017 thì phải đáp ứng điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật, dịch vụ của cơ sở lưu trú du lịch và theo hướng dẫn tại Thông tư số 66/2014/TT-BCA ngày 16/12/2014 của Bộ Công an phải được cơ quan công an thẩm định thiết kế phòng cháy và chữa cháy).

Tại quy định của Nghị định 100/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định dự án đầu tư của cơ sở kinh doanh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện không được hoàn thuế giá trị gia tăng khi chưa đủ các điều kiện kinh doanh theo quy định của Luật Đầu tư.

Những mâu thuẫn này khiến các doanh nghiệp gặp không ít khó khăn bởi có những đơn vị đang đầu tư thì không được cơ quan chức năng cấp giấy phép vì chưa hoàn thành cơ sở vật chất, điều kiện về phòng cháy chữa cháy, giấy phép hoạt động... Đến khi dự án đầu tư đã hoàn thành, đủ điều kiện để được cấp giấy phép thì dự án đã đi vào hoạt động, do vậy không được hoàn thuế giá trị gia tăng theo Khoản 2, Điều 1 Nghị định số 100/2016/NĐ-CP.

Trước phản ánh của các doanh nghiệp liên quan đến những vướng mắc trong việc hoàn thuế giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp kinh doanh có điều kiện, Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành liên quan đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Sau khi tiếp thu ý kiến của các Bộ: Kế hoạch và Đầu tư, Công Thương, Tư pháp và Kiểm toán Nhà nước, Bộ Tài chính đã triển khai đang trình Chính phủ Nghị quyết tháo gỡ vướng mắc về thuế với người nộp thuế.

Theo đó kể từ ngày Nghị định số 100/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ có hiệu lực thi hành, dự án đầu tư kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được hoàn thuế giá trị gia tăng khi đáp ứng các điều kiện quy định tại điểm a, b khoản 2 Điều 10 Nghị định số 209/2013/NĐ-CP ngày 18/12/2013 của Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung tại khoản 6 Điều 1 Nghị định số 100/2016/NĐ-CP ngày 01/07/2016 của Chính phủ) và có một trong các giấy theo quy định. Các doanh nghiệp cần giấy phép kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Hay văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép đầu tư kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hoặc đáp ứng được điều kiện để thực hiện đầu tư kinh doanh có điều kiện mà không cần phải có xác nhận, chấp thuận dưới hình thức văn bản theo quy định của pháp luật.

Đối với trường hợp dự án đầu tư kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà trong giai đoạn đầu tư hoặc khi kết thúc giai đoạn đầu tư, pháp luật đầu tư, pháp luật chuyên ngành không yêu cầu một trong các giấy sau: giấy phép kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện...

Đối với dự án đầu tư kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đáp ứng các điều kiện nêu tại Điều 1 Nghị quyết này và đã được cơ quan thuế giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng giai đoạn đầu tư trước ngày ban hành Nghị quyết này thì không thu hồi tiền hoàn thuế, nếu đã thu hồi tiền hoàn thuế thì được xử lý theo quy định của pháp luật quản lý thuế về xử lý tiền nộp thừa.

Theo dự thảo chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng đối với dự án đầu tư ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Điều 1 được áp dụng cho đến khi Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 100/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ có hiệu lực thi hành.

Với việc chủ động phối hợp với các bộ, ngành triển khai rà soát, sửa đổi những bất cập chính sách, Bộ Tài chính cho rằng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp được sớm hoàn thuế giá trị gia tăng, đẩy nhanh tốc độ quay vòng vốn và đảm bảo thực hiện đúng tiến độ các dự án đầu tư.

Tổng cục Thuế nhận định, việc Chính phủ sớm ban hành Nghị quyết sẽ càng có ý nghĩa hơn khi cộng đồng các doanh nghiệp đang gồng mình chống lại những ảnh hưởng nặng nề của dịch COVID-19 trong suốt 2 năm vừa qua./.