Thị trường dầu mỏ thế giới tiếp tục thiếu hụt trong năm 2026

Nguyên nhân chủ yếu là sự gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược mà khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới đi qua. Khoảng 8,3 triệu thùng/ngày sản lượng dầu thô từ khu vực Vùng Vịnh hiện vẫn chưa thể được đưa ra thị trường do cuộc khủng hoảng tại tuyến vận tải này.

IEA đánh giá đây là “sự gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu lớn nhất từng được ghi nhận”. Nếu không đạt được thỏa thuận cho phép mở lại Hormuz và bảo đảm hoạt động vận tải thông suốt qua eo biển Bab el-Mandeb, nguồn cung dầu thế giới trong những tháng còn lại của năm sẽ tiếp tục bị điều chỉnh giảm.

Theo dự báo mới, tổng nguồn cung dầu toàn cầu năm 2026 chỉ đạt khoảng 102 triệu thùng/ngày, giảm 4,3 triệu thùng/ngày. Mức tăng 1,4 triệu thùng/ngày tại châu Mỹ chỉ có thể bù đắp một phần cho sự sụt giảm tại Trung Đông và Nga, nơi các hoạt động quân sự của Ukraine tiếp tục nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ.

Tình trạng thiếu dầu thô cũng nhanh chóng lan sang thị trường các sản phẩm tinh chế. Những hoạt động quân sự nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga làm nguồn cung nhiên liệu suy giảm, đẩy biên lợi nhuận lọc dầu tại khu vực Đại Tây Dương lên mức kỷ lục trong tháng 7. Đặc biệt, diesel đã có thời điểm được giao dịch với giá trị cao gấp đôi dầu thô trên thị trường quốc tế, cho thấy mức độ căng thẳng ngày càng lớn của thị trường nhiên liệu.

Trong khi đó, lượng dầu dự trữ toàn cầu đang nhanh chóng suy giảm. Cuối tháng 7, tổng lượng dầu tồn kho trên thế giới xuống dưới 7,9 tỷ thùng, mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025. Kể từ khi xung đột bắt đầu, khoảng 410 triệu thùng dầu đã được rút khỏi các kho dự trữ toàn cầu, tương đương mức tiêu hao trung bình 2,7 triệu thùng mỗi ngày. IEA cảnh báo rằng ngay cả trong trường hợp thị trường trở lại trạng thái dư cung vào cuối năm, việc bổ sung các nguồn dự trữ an toàn cũng sẽ cần nhiều thời gian.

IEA cho rằng một sự hạ nhiệt của xung đột có thể giúp dòng chảy dầu mỏ dần được khôi phục trong những tháng tới, mở ra khả năng thị trường chuyển sang dư cung vào quý IV/2026. Khi đó, các nước có thể bắt đầu tái lập lượng dự trữ. Cơ quan này dự báo sản lượng dầu toàn cầu có thể tăng thêm 8,3 triệu thùng/ngày trong năm 2027, lên khoảng 110,3 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, IEA nhấn mạnh triển vọng này vẫn rất mong manh do những rủi ro địa chính trị và nguồn cung chưa được giải quyết.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu dầu thế giới cũng đang chịu sức ép từ giá nhiên liệu tăng cao. IEA hiện dự báo tiêu thụ dầu toàn cầu năm 2026 sẽ giảm 1,6 triệu thùng/ngày so với năm trước, thay vì mức giảm 1 triệu thùng/ngày trong dự báo tháng 7. Tổng nhu cầu dự kiến đạt 103,29 triệu thùng/ngày, thấp hơn mức 103,46 triệu thùng/ngày được dự báo trước đó.

Trung Quốc đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy xu hướng giảm nhu cầu dầu. Theo IEA, sự phát triển nhanh chóng của đội xe điện tại nước này, từ ô tô, xe tải nhẹ đến xe buýt và xe tải, đang góp phần đáng kể vào việc hạn chế tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch. Sau khi giảm mạnh trong quý II và quý III, nhu cầu dầu toàn cầu được dự báo có thể phục hồi khoảng 580.000 thùng/ngày trong quý IV.

Như vậy, triển vọng thị trường dầu mỏ cuối năm 2026 phụ thuộc lớn vào diễn biến tại Trung Đông và khả năng khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz. Nếu tuyến vận tải chiến lược này được mở lại, nguồn cung có thể nhanh chóng phục hồi và thị trường chuyển sang dư cung. Ngược lại, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, lượng dự trữ tiếp tục cạn kiệt và giá nhiên liệu cao có thể trở thành sức ép đáng kể đối với kinh tế toàn cầu.