Thị trường tiền tệ dịch chuyển với sự trỗi dậy của bitcoin

Năm 2025 đánh dấu một sự dịch chuyển quan trọng trên thị trường tiền tệ thế giới, khi sức mạnh kéo dài nhiều năm của đồng USD bắt đầu suy yếu, do tăng trưởng toàn cầu phân hóa, chính sách tiền tệ đảo chiều và các rủi ro chính sách gia tăng. Bước sang năm 2026, thị trường được dự báo tiếp tục biến động mạnh, với xu hướng điều chỉnh của các đồng tiền chủ chốt và sự trỗi dậy đầy thận trọng của tài sản số, đặc biệt là đồng bitcoin.

*Đồng USD: Vị thế dẫn dắt bắt đầu lung lay

Trong nhiều năm, đồng USD được nâng đỡ bởi lợi thế tương đối của kinh tế Mỹ so với các nền kinh tế khác, nhất là thị trường chứng khoán bùng nổ và lãi suất cao hơn phần còn lại của thế giới. Tuy nhiên, lợi thế này đã thu hẹp đáng kể trong năm 2025. Chỉ số sức mạnh của đồng USD từng vọt lên trên 110 điểm vào đầu năm 2025 nhờ chiến lược đầu tư và tâm lý thị trường thay đổi dựa trên các chính sách kinh tế "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Donald Trump. Nhưng đà tăng nhanh chóng đảo chiều khi các chính sách thuế quan cứng rắn, thiếu nhất quán đã làm dấy lên lo ngại nguy cơ suy thoái và chiến tranh thương mại. Cùng lúc, áp lực chính trị đối với Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) khiến thị trường lo ngại về tính độc lập của chính sách tiền tệ.

Tiếp đến, Fed cắt giảm lãi suất tổng cộng 0,75 điểm phần trăm trong ba tháng cuối năm, sau khi đã hạ tổng cộng 1 điểm phần trăm trong năm 2024, khiến lợi thế về lợi suất của trái phiếu đồng USD suy giảm rõ rệt. Tính chung cả năm 2025, đồng USD ước giảm hơn 9%, dù thỉnh thoảng vẫn được hỗ trợ bởi vai trò “trú ẩn an toàn” khi thị trường biến động.

Bước sang năm 2026, phần lớn các tổ chức tài chính lớn đều dự báo đồng USD tiếp tục chịu áp lực trong nửa đầu năm. Morgan Stanley cho rằng chỉ số đồng USD có thể sẽ giảm khoảng 5%, xuống vùng 94 điểm vào giữa năm 2026, trước khi hồi phục nhẹ vào cuối năm khi Fed kết thúc chu kỳ nới lỏng tiền tệ.

Đánh giá dài hạn hơn, chuyên gia Steven Barrow- chiến lược gia trưởng của Standard Bank- cho rằng đồng USD không ở trạng thái “định giá quá cao” để buộc thị trường hay nhà hoạch định chính sách phải can thiệp. Tuy nhiên, rủi ro lại đến từ các yếu tố nền tảng: nợ công tăng nhanh, sức ép chính trị lên Fed, cũng như nguy cơ bong bóng trên thị trường chứng khoán Mỹ – đặc biệt là trong làn sóng đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Theo ông Barrow, tăng trưởng của Mỹ trong năm 2026 nhiều khả năng vẫn vượt các nền kinh tế phát triển khác, nhưng là một mô hình tăng trưởng “chữ K”: khu vực hưởng lợi từ AI và nhóm thu nhập cao tăng mạnh, trong khi nhiều ngành khác và tầng lớp thu nhập thấp gặp khó. Nếu làn sóng đầu tư AI tiếp tục thúc đẩy năng suất, đồng USD có thể được hỗ trợ trong ngắn hạn; nhưng nếu bong bóng vỡ như từng xảy ra với công nghệ dot-com đầu những năm 2000, đồng USD có nguy cơ suy yếu kéo dài.

*Euro và yen hưởng lợi

Sự suy yếu của đồng USD mở ra cơ hội cho các đồng tiền lớn khác, đặc biệt là euro và yen Nhật. Năm 2025, đồng euro ước tăng gần 13% so với đồng USD do Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tạm dừng chu kỳ cắt giảm lãi suất ở mức 2%, cùng với bước ngoặt tài khóa lịch sử của Đức. Gói chi tiêu quy mô lớn lên tới 1.000 tỷ euro, tập trung vào hạ tầng và quốc phòng, được kỳ vọng cải thiện triển vọng tăng trưởng của khu vực đồng tiền chung trong năm 2026. Dù vậy, rủi ro chính trị tại Pháp vẫn là lực cản lớn đối với đà tăng của đồng euro. Các dự báo hiện nay nghiêng về kịch bản tỷ giá euro/USD tiếp tục tăng nhẹ trong năm 2026, chủ yếu nhờ đồng USD yếu đi hơn là do nội lực vượt trội của châu Âu.

Với đồng yen Nhật Bản, năm 2025 là một năm biến động mạnh, khi đồng tiền này tăng mạnh đầu năm rồi lại suy yếu trong nửa sau. Tuy nhiên, tín hiệu xoay trục chính sách của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ), cùng với việc thu hẹp chênh lệch lãi suất Mỹ – Nhật, đang đặt nền tảng cho xu hướng đồng yen mạnh dần lên trong năm 2026. Nhiều dự báo cho rằng tỷ giá có thể giảm dần về vùng 146–148 yen/USD vào cuối năm, nếu tiến trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Nhật Bản diễn ra đúng kỳ vọng.

Đồng bảng Anh diễn biến thiếu nhất quán trong năm 2025, vừa được hỗ trợ bởi mặt bằng lãi suất còn cao, vừa chịu sức ép từ tăng trưởng kinh tế chậm và những rủi ro nội tại của nền kinh tế Anh. Trong khi đó, các đồng tiền gắn chặt với diễn biến giá nguyên liệu như AUD của Australia (Ô-xtrây-li-a) cũng được hưởng lợi trong bối cảnh đồng USD suy yếu, song triển vọng không đồng đều. Với Australia, giá hàng hóa ổn định và chênh lệch lãi suất có lợi giúp AUD duy trì xu hướng phục hồi trong nửa đầu năm 2026. Ngược lại, các đồng tiền phụ thuộc nhiều vào tăng trưởng toàn cầu vẫn dễ tổn thương nếu rủi ro địa chính trị và thương mại gia tăng.

Đồng NDT của Trung Quốc cho thấy đà tăng giá, với nhiều phân tích ghi nhận đồng tiền này đang đi lên và thu hút vị thế ở nhóm tiền châu Á mạnh trong năm 2025. Nhiều nhà đầu tư đã nâng kỳ vọng với các đồng tiền châu Á, trong đó có NDT, khi các điều kiện tăng trưởng giá trị tại khu vực này được xem là tương đối tích cực so với USD yếu đi. Dữ liệu thị trường cũng cho thấy tỷ trọng giao dịch của đồng NDT trong thương mại ngoại hối toàn cầu tăng lên, chiếm khoảng 8,5% tổng khối lượng giao dịch, phản ánh sự gia tăng tầm quan trọng của NDT trong hệ thống tài chính quốc tế.

*Bitcoin: Lạc quan dài hạn, thận trọng ngắn hạn

Bên cạnh các đồng tiền pháp định, năm 2025 cũng là một năm nhiều sóng gió với thị trường tiền số. Bitcoin từng vượt mốc 126.000 USD/BTC trước khi điều chỉnh mạnh gần 30%, buộc nhiều tổ chức tài chính lớn phải xoay chiều dự báo.

Standard Chartered và Bernstein hiện cùng đưa ra mức dự báo mức giá 150.000 USD/BTC vào cuối năm 2026 – thấp hơn đáng kể so với các dự báo lạc quan trước đó, nhưng vẫn phản ánh kỳ vọng tăng trưởng dài hạn. Nguyên nhân chính là sự chững lại của lực mua từ các doanh nghiệp nắm giữ bitcoin như tài sản dự trữ, trong khi dòng vốn từ các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) giao ngay trở nên thất thường hơn.

Dù vậy, các tổ chức này vẫn cho rằng dòng tiền tổ chức mang tính “bền” hơn trước, giúp bitcoin duy trì chu kỳ tăng dài hạn, thay vì các đợt bong bóng ngắn hạn như quá khứ. Chính sách tiền tệ của Fed, đặc biệt là lộ trình cắt giảm lãi suất, tiếp tục được xem là yếu tố then chốt chi phối diễn biến của bitcoin trong năm 2026.