Tìm cách xây dựng thương hiệu cho "Xoài cát Tân Hòa"

Ngày 26/8, tại Tọa đàm xây dựng nhãn hiệu sản phẩm "Xoài cát Tân Hòa", do Ủy ban Nhân dân xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ tổ chức, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Hồng Tú, Phó Giám đốc Cơ sở Hậu Giang, Trường Đại học Cần Thơ, đưa ra một cách tiếp cận cụ thể về hiệu quả kinh tế của ngành hàng.

Theo đó, toàn xã hiện có hơn 460 ha trồng xoài, trong đó khoảng 300 ha là xoài cát. Nếu 300 ha này đạt năng suất bình quân khoảng 10 tấn/ha, tổng sản lượng có thể đạt khoảng 3.000 tấn mỗi năm. Với trọng lượng bình quân khoảng 0,5kg/trái, sản lượng đó tương đương khoảng 6 triệu trái xoài.

Nếu địa phương xác định xoài cát Tân Hòa là một sản phẩm đặc trưng để đầu tư xây dựng nhãn hiệu và thương hiệu, thì bài toán tiếp theo không đơn thuần là giữ được diện tích hay nâng sản lượng. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để khối lượng xoài hiện có được tiêu thụ với giá trị cao hơn.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Hồng Tú, nếu định hình thị trường tiêu thụ tại những đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, tiềm năng vẫn còn rất lớn. Chỉ cần tiếp cận một bộ phận người tiêu dùng có mức sống khá trở lên, 6 triệu trái xoài Tân Hòa phân bổ trên thị trường cũng không phải là một sản lượng quá lớn. Từ góc nhìn này, dư địa tiêu thụ vẫn còn, nhưng sản phẩm phải có chất lượng, sự khác biệt và cách tiếp cận thị trường phù hợp.

Bài toán giá trị càng trở nên rõ nét hơn khi quy đổi doanh thu. Với sản lượng 3.000 tấn, nếu giá bán bình quân đạt 50.000 đồng/kg, tổng giá trị có thể vào khoảng 150 tỷ đồng. Tuy nhiên, nếu địa phương kỳ vọng ngành hàng xoài đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, việc chỉ duy trì giá bán hiện tại sẽ không đủ.

Trong điều kiện không nên tiếp tục mở rộng diện tích bằng mọi giá, hướng đi căn cơ phải là nâng chất lượng và giá trị trên cùng một đơn vị sản phẩm. Theo tính toán được chuyên gia đưa ra, để giá trị ngành hàng từ khoảng 150 tỷ đồng hướng đến ngưỡng 200 tỷ đồng, giá bán bình quân cần từng bước nâng lên khoảng 70.000-80.000 đồng/kg. Muốn vậy, xoài cát Tân Hòa không thể tiếp tục cạnh tranh chủ yếu bằng sản lượng mà phải cạnh tranh bằng chất lượng, sự đồng nhất, hình thức sản phẩm và câu chuyện thương hiệu.

Một trong những gợi mở đáng chú ý là xây dựng những sản phẩm cao cấp và tổ chức đấu giá nông sản. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Hồng Tú, trong vùng trồng 300ha chắc chắn có những khu vực có khả năng tạo ra những trái xoài đạt chất lượng vượt trội, từ hình thức, kích cỡ đến độ ngọt. Những sản phẩm này có thể được lựa chọn để xây dựng phân khúc đặc biệt, thậm chí tổ chức các phiên đấu giá nhằm tạo dấu ấn cho sản phẩm địa phương.

Tuy nhiên, để một trái xoài có thể bán với giá cao, bản thân sản phẩm phải có một câu chuyện đủ sức thuyết phục thị trường. Đó là câu chuyện về vùng đất, người trồng, quy trình canh tác, sự kiểm soát chất lượng và khả năng truy xuất đến từng vườn, thậm chí từng cây. Những phiên đấu giá, nếu được tổ chức bài bản một hoặc hai lần mỗi năm với sự tham gia của doanh nghiệp và truyền thông, không chỉ nhằm bán một vài sản phẩm giá cao mà còn có thể tạo động lực để người trồng thay đổi nhận thức, đầu tư nhiều hơn cho chất lượng.

Ông Nguyễn Công Tâm, Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân xã Tân Hòa cho biết, thời gian tới, địa phương giao các phòng chuyên môn, các ban ngành phối hợp tiếp tục củng cố, nâng chất Tổ hợp tác sản xuất Xoài Cát Tân Hòa, hướng tới thành lập Hợp tác xã. Đây được xem là tiền đề để tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị. Chủ động kêu gọi các doanh nghiệp đồng hành tham gia mô hình để liên kết bao tiêu sản phẩm cho bà con nông dân.

Đồng thời, vận động 100% hộ trồng xoài tham gia mô hình, cam kết sản xuất theo quy trình an toàn và có ghi chép nhật ký. Cũng như phối hợp rà soát, lập danh sách hộ trồng xoài có nhu cầu tham gia mô hình để trong thời gian tới làm cơ sở xây dựng vùng nguyên liệu của xã. Đối với bà con nông dân, cần mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp và tham gia Tổ hợp tác, Hợp tác xã, tuân thủ nghiêm quy trình sản xuất mà các nhà khoa học đã hướng dẫn.

Nông dân Trần Ngọc Trọng, ở ấp Hai Ngàn, xã Tân Hòa cho biết, gia đình ông đang có mong muốn phát triển vườn xoài theo hướng kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, điều ông và nhiều nhà vườn còn băn khoăn là chưa biết phải bắt đầu từ đâu, tổ chức mô hình như thế nào để vừa bảo đảm hiệu quả sản xuất, vừa có thể đón và phục vụ du khách. Đây cũng là vấn đề đặt ra cho địa phương trong quá trình hiện thực hóa định hướng đưa xoài cát Tân Hòa trở thành sản phẩm không chỉ có giá trị kinh tế mà còn gắn với trải nghiệm, du lịch cộng đồng và quảng bá bản sắc vùng đất.

Khi đó, 300ha xoài cát của xã Tân Hòa không chỉ là một vùng nguyên liệu. Nếu được tổ chức lại theo chuỗi giá trị, chuẩn hóa chất lượng và gắn với thương hiệu, du lịch cộng đồng, vùng xoài này có thể trở thành một lợi thế riêng của Tân Hòa. Bài toán 6 triệu trái xoài mỗi năm vì thế không còn chỉ là tìm nơi tiêu thụ, mà là làm thế nào để mỗi trái xoài được nâng thêm giá trị trước khi đến tay người tiêu dùng.

Tại thành phố Cần Thơ, xã Tân Hòa đang là địa phương có diện tích trồng xoài lớn nhất của thành phố, với diện tích khoảng 300 ha, diện tích đang cho trái khoảng 276 ha, sản lượng gần 2.200 tấn/năm. Xoài cát Hòa Lộc tại xã Tân Hòa được trồng tập trung tại các ấp Tân Thuận, Hai Ngàn, Năm Ngàn, Tám Ngàn và một số khu vực khác. Nhiều vườn xoài có tuổi từ 10 - 25 năm, trong đó có những cây xoài được người dân chăm sóc hàng chục năm qua và dự kiến sẽ phát triển thêm được hàng chục năm nữa theo chu kỳ sinh trưởng của cây xoài.