Tin nhắn mã hóa ngày càng gây khó cho cơ quan an ninh trong điều tra tội phạm

Sự phổ biến nhanh chóng của các ứng dụng nhắn tin mã hóa đầu cuối đang tạo ra thách thức lớn cho các cơ quan an ninh tại châu Âu, trong bối cảnh phần lớn hoạt động liên lạc hiện nay đã chuyển sang các nền tảng bảo mật cao, làm thu hẹp đáng kể khả năng tiếp cận dữ liệu phục vụ điều tra.

Phóng viên TTXVN tại Paris dẫn báo cáo năm 2025 của cơ quan giám sát tình báo Pháp cho biết hiện có khoảng 60 – 80% các cuộc trao đổi trực tuyến diễn ra qua các ứng dụng nhắn tin mã hóa đầu cuối. Điều này khiến các hình thức liên lạc truyền thống như SMS hay gọi điện ngày càng giảm, làm suy giảm nguồn thông tin phục vụ công tác an ninh.

Về bản chất, công nghệ mã hóa được đánh giá là công cụ quan trọng giúp bảo vệ người dùng trước nguy cơ tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu và gián điệp. Tuy nhiên, mức độ bảo mật cao cũng khiến cơ quan chức năng gặp khó khăn khi các nhóm tội phạm hoặc tổ chức khủng bố lợi dụng để che giấu hoạt động.

Tại Pháp, các đề xuất cho phép cơ quan an ninh truy cập tin nhắn mã hóa từng được đưa ra thảo luận nhưng bị Quốc hội bác bỏ do lo ngại xâm phạm quyền riêng tư và rủi ro an ninh mạng. Các giải pháp như “cửa hậu” hay cơ chế giải mã tổng thể cũng bị đánh giá là có thể làm suy yếu toàn bộ hệ thống bảo mật số.

Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nuñez cho rằng cần có cơ chế tiếp cận dữ liệu mã hóa “có kiểm soát” để phục vụ đấu tranh chống khủng bố và tội phạm có tổ chức, song mục tiêu không phải là phá vỡ mã hóa, mà là tìm cơ chế hợp tác hiệu quả hơn với các nền tảng công nghệ.

Ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU), vấn đề còn phức tạp hơn do ràng buộc pháp lý chung. Nhiều phán quyết của Tòa án Nhân quyền châu Âu khẳng định không được làm suy yếu công nghệ mã hóa, khiến các quốc gia thành viên khó áp dụng biện pháp riêng phục vụ an ninh.

Trong khi đó, các công ty công nghệ cho biết họ không thể cung cấp nội dung tin nhắn vì hệ thống mã hóa đầu cuối không lưu giữ khóa giải mã. Một số nền tảng đặt ngoài châu Âu cũng không cung cấp dữ liệu cơ bản ngay cả khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng.

Sự phát triển của công nghệ mã hóa đang khiến một phần lớn dữ liệu liên lạc nằm ngoài tầm với của lực lượng điều tra, trong khi xu hướng này tiếp tục lan rộng sang cả dịch vụ gọi điện và các ứng dụng nhắn tin tích hợp bảo mật cao.

Đáng chú ý, các tổ chức tội phạm cũng tận dụng mạnh mẽ công nghệ này để điều hành hoạt động từ tuyển dụng, giao dịch đến rửa tiền thông qua mạng ẩn danh, điện thoại vệ tinh và ứng dụng mã hóa, làm giảm đáng kể lợi thế truyền thống của cơ quan thực thi pháp luật.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia cho rằng các cơ quan an ninh cần tăng cường năng lực tình báo công nghệ và phân tích dữ liệu, kết hợp với tình báo con người để thích ứng với môi trường số ngày càng phức tạp.

Bài toán cân bằng giữa an ninh quốc gia và quyền riêng tư vẫn chưa có lời giải rõ ràng. Tuy nhiên, trong bối cảnh thông tin ngày càng được mã hóa sâu rộng, việc tìm ra cơ chế phù hợp sẽ là yếu tố then chốt đối với hiệu quả phòng chống tội phạm trong tương lai.