Tòa án Pháp yêu cầu TotalEnergies tính cả khí thải từ khách hàng

Tòa án Tư pháp Paris ngày 25/6 đã yêu cầu tập đoàn dầu khí đa quốc gia TotalEnergies (trụ sở tại Pháp) đưa vào kế hoạch giám sát môi trường lượng khí thải phát sinh từ quá trình khách hàng sử dụng các sản phẩm của tập đoàn.

Đây là diễn biến trong một vụ kiện khí hậu có ý nghĩa quan trọng do các tổ chức phi chính phủ (NGO) và chính quyền thành phố Paris khởi xướng.

Trong vụ kiện, các NGO và tập đoàn TotalEnergies đã tranh tụng tại tòa về việc liệu các rủi ro môi trường có thuộc phạm vi của luật nghĩa vụ giám sát doanh nghiệp của Pháp, được ban hành năm 2017, hay không.

Trước đó, trong phiên điều trần hồi tháng 2, TotalEnergies cho rằng quy định này chỉ áp dụng đối với hoạt động trực tiếp của doanh nghiệp và các nhà thầu, không bao gồm hiện tượng nóng lên toàn cầu hay lượng khí thải phát sinh từ phía khách hàng.

Trong khi đó, 4 tổ chức phi chính phủ kiện TotalEnergies ra tòa cho rằng, quy định trong luật về việc phòng ngừa rủi ro môi trường bao gồm cả ô nhiễm tại chỗ lẫn biến đổi khí hậu.

Các nguyên đơn cũng cáo buộc TotalEnergies đã không tính đến lượng khí thải gián tiếp từ bên sử dụng cuối cùng sản phẩm của tập đoàn này. Theo các NGO, trong năm 2024, lượng phát thải này lên tới khoảng 342 triệu tấn quy đổi sang CO₂ tương đương.

Trong phán quyết mới nhất, tòa khẳng định: "Các rủi ro và tác động liên quan đến khí hậu mà doanh nghiệp có thể gây ra thông qua các hoạt động của mình thuộc phạm vi điều chỉnh của luật về nghĩa vụ giám sát đối với các công ty mẹ và bên đặt hàng".

Tòa án nhận định kế hoạch giám sát môi trường của TotalEnergies còn "chưa đầy đủ" và yêu cầu tập đoàn trong vòng 6 tháng phải bổ sung nội dung về lượng phát thải từ bên tiêu dùng cuối cùng.

Theo tòa, lượng khí thải này có mối liên hệ trực tiếp với hoạt động sản xuất dầu khí, do sản phẩm cuối cùng sẽ được người tiêu dùng đốt cháy trong quá trình sử dụng. Tuy nhiên, tòa không chấp nhận áp dụng các biện pháp mà các nguyên đơn yêu cầu đối với TotalEnergies, bao gồm dừng các dự án nhiên liệu hóa thạch mới, đồng thời cắt giảm 37% sản lượng dầu và 25% sản lượng khí đốt vào năm 2030.

Phản ứng trước phán quyết, luật sư của TotalEnergies lập luận rằng biến đổi khí hậu sẽ vẫn tiếp diễn ngay cả khi tập đoàn này vốn chỉ chiếm chưa đến 2% sản lượng toàn cầu phải dừng toàn bộ hoạt động của mình. Về việc các nguyên đơn yêu cầu cắt giảm sản lượng, TotalEnergies lập luận biện pháp này không hợp lý và không hiệu quả, giải thích rằng việc cắt giảm sản lượng hoặc hủy các dự án mới sẽ không làm giảm phát thải toàn cầu mà chỉ khiến sản lượng chuyển sang các đối thủ cạnh tranh.

Vụ kiện được khởi xướng từ năm 2020. Đây là một trong số nhiều vụ kiện liên quan đến khí hậu nhằm vào những doanh nghiệp phát thải lớn trên toàn thế giới. Một vụ kiện khác liên quan đến tập đoàn năng lượng đa quốc gia Shell (có trụ sở tại Anh).

Trong phán quyết vào cuối năm 2024, Tòa phúc thẩm tại La Haye (Hà Lan) khẳng định Shell có trách nhiệm giảm phát thải khí nhà kính để bảo vệ con người khỏi tình trạng nóng lên toàn cầu. Tuy nhiên, tòa đã bác phán quyết sơ thẩm vào năm 2021, trong đó yêu cầu đến năm 2030, Shell phải cắt giảm 45% lượng khí thải carbon so với mức năm 2019, bao gồm cả lượng khí thải do sử dụng các sản phẩm của tập đoàn này.