Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phải đổi mới công tác quy hoạch và tổ chức phát triển hạ tầng

Sáng 6/8, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan về thực hiện Nghị quyết số 13 -NQ/TW, ngày 16/1/2012 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và Kết luận số 72 – KL/TW, ngày 23/2/2024 của Bộ Chính trị khóa XIII về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

Tại buổi làm việc, đại diện Đảng ủy Chính phủ báo cáo về tình hình thực hiện Nghị quyết số 13 – NQ/TW, khóa XI và Kết luận số 72 – KL/TW khóa XIII; đại diện lãnh đạo các cơ quan dự họp phát biểu.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, hạ tầng không chỉ phục vụ cho sản xuất và đời sống mà đã trở thành một yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Hạ tầng phải được đánh giá bằng hiệu quả mà người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế nhận được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, những năm qua, hệ thống kết cấu hạ tầng ở nước ta đã có những bước phát triển rõ rệt, thể hiện sự quyết tâm lớn, nỗ lực cao của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn và mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện đời sống cho nhân dân.

Ghi nhận và biểu dương tinh thần quyết liệt, "dám nghĩ, dám làm" và khả năng tổ chức thực hiện các công trình lớn, phức tạp trong thời gian vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ ra một số hạn chế và đề nghị phải đổi mới tư duy phát triển kết cấu hạ tầng: Bảo đảm tính đồng bộ liên thông trong quy hoạch và đầu tư; lấy chất lượng phục vụ, lấy hiệu quả kinh tế làm mục tiêu; phát triển hài hòa hạ tầng vật chất, hạ tầng số, hạ tầng tự nhiên; hạ tầng phải trở thành một ngành kinh tế chiến lược, tạo ra thị trường lớn để phát triển năng lực sản xuất trong nước; phát huy vai trò định hướng, dẫn dắt của Nhà nước trong huy động nguồn lực, đầu tư công tập trung vào công nghiệp nền tảng, thiết yếu liên vùng và có sức lan tỏa.

Nhấn mạnh các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải đổi mới công tác quy hoạch và tổ chức phát triển hạ tầng. Hạ tầng phải được quy hoạch thống nhất với chiến lược phát triển của đất nước, tổ chức không gian kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đảm bảo tầm nhìn dài hạn, liên kết ngành, vùng và khả năng thích ứng với những thay đổi về công nghệ, thị trường, dân số và biến đổi khí hậu. Đảm bảo đồng bộ giữa hạ tầng kinh tế, hạ tầng xã hội, hạ tầng số, dữ liệu khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tăng cường liên thông giữa các lĩnh vực vận tải, giữa giao thông với năng lượng, logistics, đô thị và các lĩnh vực hạ tầng kinh tế - xã hội khác. Kết nối giữa các ngành, các vùng, giữa đô thị và nông thôn, giữa trong nước và quốc tế, gắn với quốc phòng và an ninh, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Hoàn thiện cơ chế phối hợp về tài chính vùng, đảm bảo các địa phương cùng quyết định góp vốn chịu trách nhiệm và hưởng lợi đối với các công trình liên vùng về hạ tầng.

Đổi mới căn bản quản lý đầu tư và quản trị tài sản kết cấu hạ tầng, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Nâng cao chất lượng chuẩn bị xây dựng và khai thác dự án, chú trọng quản trị toàn bộ vòng đời với công trình, chỉ quyết định đầu tư khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về quy hoạch đất đai, mặt bằng, vốn, vật liệu, công nghệ, nhân lực và hạ tầng kết nối có quy hoạch. Làm rõ trách nhiệm đối với các dự án chậm tiến độ, phải điều chỉnh nhiều lần đội vốn hoặc khai thác kém hiệu quả. Khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về quy hoạch, dự án và tài sản kết cấu hạ tầng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong đầu tư, quản lý và vận hành tài sản hạ tầng quốc gia. Hiệu quả không chỉ là tỷ lệ giải ngân mà là tiến độ, chất lượng, khả năng kết nối và hiệu quả khai thác các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, phải tập trung nguồn lực cho các hệ thống hạ tầng chiến lược, hoàn thiện các hành lang giao thông, logistics; phát triển vận tải thủy, đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp trong nước; phải bảo đảm phát triển đồng bộ, hợp lý nguồn điện, lưới điện, lưu trữ điện, phát triển hạ tầng số, năng lực tính toán quốc gia và xử lý các điểm nghẽn đô thị, hạ tầng xã hội, nâng cao khả năng chống chịu khí hậu, an ninh nguồn nước, an toàn hồ đập, nhất là tại các trung tâm công nghiệp, cảng biển, đô thị ven biển và đồng bằng sông Cửu Long.

Đổi mới cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực. Đầu tư công phải tạo hiệu ứng dẫn dắt và lan tỏa; tập trung cho hạ tầng nền tảng liên vùng, công trình quan trọng quốc gia, hạ tầng công ích và hạ tầng xã hội thiết yếu, quốc phòng an ninh những vùng khó khăn, khắc phục phân bổ, dàn trải kéo dài; tiếp tục hoàn thiện cơ chế đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP); thu hút vốn tư nhân trên cơ sở phân chia hợp lý lợi ích và rủi ro, phát triển thị trường vốn trung hạn và dài hạn; khai thác giá trị đất tăng thêm do hạ tầng tạo ra và đa dạng hóa nguồn vốn quốc tế, đảm bảo công khai, minh bạch, gắn với sử dụng công nghệ nước ngoài với đào tạo nguồn nhân lực chuyển giao của nội địa hóa, từng bước làm chủ công nghệ chiến lược…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình; việc gì địa phương làm tốt, mạnh dạn giao cho địa phương. Các công trình liên ngành, liên vùng có ý nghĩa, chiến lược quốc gia phải có cơ chế điều phối thống nhất và có đầu mối chịu trách nhiệm; tăng cường quản lý tài sản hạ tầng quốc gia và kiểm soát rủi ro, không vì tiến độ mà coi nhẹ chất lượng và an toàn công trình, tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, giữ nghiêm kỷ luật đầu tư.

Về tầm nhìn đối với hệ thống hạ tầng quốc gia trong kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, những công trình được quyết định hôm nay sẽ định hình đất nước trong nhiều thập niên tới. Hạ tầng phải được chuẩn bị cho nền kinh tế tương lai, cho công nghệ mới và những rủi ro khí hậu ngày càng lớn. Đến năm 2045, Việt Nam phải có hệ thống hạ tầng đồng bộ, thông minh xanh, an toàn, có khả năng chống chịu cao, kết nối thông suốt lãnh thổ, nền kinh tế với thị trường thế giới và mọi người dân với các dịch vụ thiết yếu.

Trong chặng đường phát triển mới, hạ tầng phải dám đảm nhận một sứ mệnh lớn hơn, tạo dựng một năng lực sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất và làm chủ công nghệ, tăng sức chống chịu và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Quyết định đúng có thể mở đường cho cả một vùng, tạo cơ hội cho hàng triệu người và nâng cao vị thế của quốc gia. Ngược lại, một sự lựa chọn thiếu căn cứ có thể làm lãng phí nguồn lực và để lại gánh nặng lâu dài. Điều quan trọng là phải lựa chọn đúng, làm đến nơi đến chốn và tạo ra được hiệu quả thiết thực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức tổ chức thực hiện, sử dụng hiệu quả từng đồng vốn và đảm bảo chất lượng của từng công trình. Để những gì được xây dựng hôm nay sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho các thế hệ mai sau, tiếp tục xây dựng đất nước giàu mạnh, tự chủ, an toàn và phát triển bền vững.