Tổng thống Donald Trump phủ nhận thực tế lạm phát tại Mỹ tăng trở lại

Khẳng định "nước Mỹ không có lạm phát" và "giá hàng tạp hóa đang giảm" trong cuộc phỏng vấn trên chương trình "60 Minutes", Tổng thống Donald Trump dường như đang lặp lại động thái của người tiền nhiệm Joe Biden: phủ nhận thực tế kinh tế mà người dân đang phải đối mặt hàng ngày.

Thực tế, lạm phát chưa bao giờ biến mất và đang có dấu hiệu tăng trở lại. Tỷ lệ lạm phát hàng năm trong tháng 9 đã lên mức cao nhất kể từ tháng 1, một phần do các chính sách thuế quan của Tổng thống Trump. Tương tự, dữ liệu của Cơ quan Thống kê Lao động cho thấy giá hàng tạp hóa không hề giảm mà đã tăng 1,4% kể từ khi ông Trump nhậm chức.

Việc phủ nhận thực tế này rất khó thuyết phục người dân Mỹ, những người đang cảm nhận rõ gánh nặng chi phí mỗi khi mua sắm. Một cuộc thăm dò mới của CNN cho thấy có đến 72% người dân cho rằng nền kinh tế đang tồi tệ, và gần một nửa coi chi phí sinh hoạt là vấn đề hàng đầu của đất nước.

Đây chính là sai lầm từng khiến ông Joe Biden mất điểm. Khi lạm phát ở mức cao nhất trong 40 năm, ông Biden lại tập trung vào các chỉ số vĩ mô tích cực như tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và xem nhẹ tác động của giá cả lên đời sống người dân, cho rằng vấn đề chủ yếu chỉ nằm ở thực phẩm và xăng dầu. Cử tri đã không bị thuyết phục bởi những tuyên bố rằng kinh tế đang bùng nổ, bởi họ phải đối mặt với tác động cộng dồn của việc giá cả tăng cao mỗi ngày.

Mặc dù chiến thuật của hai ông có khác biệt – ông Biden thừa nhận lạm phát nhưng đổ lỗi cho các tập đoàn, còn ông Trump đơn giản là không đề cập đến thực trạng  – nhưng hiệu ứng có thể là như nhau: cử tri ít có thiện cảm với các chính trị gia phớt lờ trải nghiệm thực tế của họ.

Điều trớ trêu là chính ông Trump từng "kêu ca" ông Biden vì không thừa nhận nỗi đau do lạm phát gây ra cho người Mỹ. Tuy nhiên, giờ đây khi trở thành tổng thống, chính ông Trump đang bắt đầu phải gánh chịu trách nhiệm. Theo thăm dò của CNN, 61% người dân cho rằng chính sách của ông đã làm kinh tế Mỹ tồi tệ hơn.

Thái độ của người dân không chỉ dừng ở việc phàn nàn, mà còn thể hiện qua hành vi chi tiêu. Nhiều thương hiệu tiêu dùng lớn cho biết khách hàng thuộc tầng lớp trung lưu và thu nhập thấp đang thắt chặt chi tiêu. Tình hình tuyển dụng mờ nhạt và sự xói mòn các phúc lợi an sinh xã hội càng làm gia tăng lo lắng, trong khi tình trạng vỡ nợ và quá hạn thanh toán khoản vay đang có xu hướng tăng trở lại.

Vấn đề cốt lõi của lạm phát là tác động cộng dồn. Ngay cả khi tốc độ tăng giá hiện nay chậm hơn so với giai đoạn sau đại dịch COVID-19, gánh nặng từ nhiều năm tăng giá vẫn còn đó. Dữ liệu của Moody’s Analytics chỉ ra, một hộ gia đình Mỹ điển hình hiện phải chi thêm 1.043 USD mỗi tháng so với đầu năm 2021 để mua cùng một lượng hàng hóa và dịch vụ. Nói cách khác, để duy trì mức sống như bốn năm trước, họ phải tốn thêm hơn 1.000 USD từ tiền lương của mình.

Bộ Tài chính Mỹ ngày 3/11 cho biết lạm phát “vẫn duy trì trên mức mục tiêu 2% trong quý III”, ngay cả khi Tổng thống Donald Trump và các quan chức trong chính quyền tiếp tục khẳng định rằng “không có lạm phát”.

Tuy nhiên, theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, lạm phát trong tháng 9 đã đạt mức 3% so với cùng kỳ năm trước.

Bộ Tài chính cho biết trong "Tuyên bố Kinh tế" mới rằng "giá thực phẩm cho cả hàng tạp hóa (thực phẩm tại nhà) và dịch vụ thực phẩm (thực phẩm mang đi) đều tăng ở mức vừa phải trong quý III.

Tuyên bố được công bố ngày 3/11 là bản cập nhật kinh tế thường kỳ được chuẩn bị cho Ủy ban tư vấn vay nợ của Bộ Tài chính. Ủy ban này bao gồm các giám đốc điều hành thị trường trái phiếu phi đảng phái từ các công ty như Citigroup, Pimco, JPMorgan và BlackRock và có nhiệm vụ đưa ra ý kiến cho Bộ Tài chính về các vấn đề nợ công và tài chính.

Nhìn chung, Bộ Tài chính cho biết “tăng trưởng kinh tế được củng cố trong quý III với mức đầu tư kinh doanh ổn định và nhu cầu tiêu dùng vững vàng”.  Một trong những nguyên nhân chính khiến giá thực phẩm tăng là giá thịt bò đạt mức kỷ lục, một phần do số lượng đàn gia súc giảm.

Các giám đốc điều hành trong lĩnh vực bán lẻ và thực phẩm cho biết mặc dù chi tiêu tiêu dùng nhìn chung vẫn duy trì ở mức khá, nhưng người tiêu dùng có thu nhập thấp đang gặp khó khăn hơn nhiều so với tầng lớp trung lưu và giàu có.

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã lý giải tại sao người dân không quan tâm đến các chỉ số kinh tế vĩ mô tích cực. Ông cho biết người tiêu dùng không hứng thú với câu chuyện đó, bởi giá cả vẫn cao hơn. Lý do khiến họ không hài lòng chính là tình trạng lạm phát mà họ đã phải trải qua trong các năm 2021, 2022 và 2023. Dù tốc độ tăng giá đã chậm lại, người dân vẫn cảm nhận rõ rệt mức giá cao hơn từ những năm trước. Ông Powell lưu ý rằng sẽ cần thời gian và mức lương tăng lên để tác động này giảm bớt.

Bài học cho các chính trị gia có lẽ đã được chiến lược gia David Plouffe của đảng Dân chủ đúc kết rõ nhất trong lời khẳng định rằng phủ nhận thực tế mà cử tri đang chứng kiến là một sai lầm lớn.