Trải nghiệm mộc mạc “chạm” tới trái tim du khách

Dòng nước len lỏi qua những kênh rạch, mang theo phù sa, tạo môi trường thuận lợi cho cá, tôm, lươn về trú ngụ. Thuận theo nếp sống của tự nhiên, người dân Tràm Chim từ bao đời nay đã khéo léo buông lờ, thả lợp, đặt trúm lươn để mưu sinh rồi đưa từng trải nghiệm ấy vào hoạt động du lịch sinh thái đượm tình quê.

Đặc biệt, người dân ở 4 xã vùng đệm Vườn Quốc gia Tràm Chim giờ đây còn được tiếp thêm cảm hứng qua các khóa tập huấn, để có thể trở thành một "người kể chuyện", mang những nét đẹp bản địa mộc mạc, chân thành chạm tới trái tim du khách.

*Kể chuyện nghề xưa

Người dân vùng đất Tràm Chim và Đồng Tháp Mười đã trải qua bao đời sống cùng con nước lớn, nước ròng. Mùa nước ròng, bà con cấy lúa, trồng rau, chăn nuôi phát triển kinh tế. Khi nước nổi, người dân chuyển sang chài lưới, bắt cá, đặt lờ, đặt lợp, trúm, nơm, sống thuận theo con nước.

Ngày nay, cùng với quá trình phát triển kinh tế và đô thị hóa, nhiều người trẻ tìm đến những phương thức sinh kế mới, trong khi các nghề truyền thống chỉ còn được lưu giữ chủ yếu ở lớp người lớn tuổi tại địa phương. Những ngư cụ từng rất quen thuộc với người dân vùng sông nước cũng trở nên xa lạ với nhiều người sống ở đô thị.

Ông Phạm Đức Hòa, Giám đốc Khu du lịch Tràm Chim, chia sẻ, nhịp sống hiện đại cuốn con người vào áp lực công việc, kinh tế, khiến những giá trị văn hóa truyền thống đôi khi bị lãng quên. Mỗi loại ngư cụ gắn với một chức năng, cách đánh bắt và kinh nghiệm sống thuận theo con nước được người dân truyền lại qua nhiều thế hệ. Nếu chỉ lưu giữ những ngư cụ này như vật trưng bày, những câu chuyện về nghề và văn hóa bản địa cũng có nguy cơ mai một theo thời gian. Vì vậy, từ lợi thế thiên nhiên của Vườn Quốc gia Tràm Chim - khu Ramsar thứ 2.000 trên thế giới - cùng những giá trị văn hóa bản địa, Khu du lịch Tràm Chim đưa các ngư cụ và nghề truyền thống vào hoạt động trải nghiệm, để người dân trực tiếp kể chuyện và giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng của vùng đất với du khách.

Các loại ngư cụ như nơm, lợp cá lóc, lợp tép, lợp cá sặc, xà di, trúm lươn, lưới giăng, câu giăng, câu cắm, cần câu trúc, chà cá (nhà của cá), chà chuột (nhà của chuột),… được người dân vùng đệm giới thiệu thông qua những câu chuyện về nguồn gốc, cách làm và kinh nghiệm sử dụng phù hợp với từng loại thủy sản, từng thời điểm con nước lớn, ròng.

Bà Lý Thị Thu Ơn, Quản lý Tràm Chim Farmstay cho biết, tại đây, du khách có cơ hội hòa mình vào không gian thiên nhiên trong lành, bình yên và đậm nét hoang sơ của vùng đệm Vườn Quốc gia Tràm Chim, Đồng Tháp. Giữa khung cảnh rừng tràm bạt ngàn, không khí yên tĩnh và nhịp sống chậm rãi mang đến cảm giác thư thái, gần gũi với thiên nhiên. Không chỉ là nơi nghỉ dưỡng, Farmstay Tràm Chim còn mở ra trải nghiệm khám phá vẻ đẹp của vùng đất sen hồng, tìm hiểu đời sống nông nghiệp và văn hóa bản địa như giăng câu, đặt lờ, đặt lợp, dỡ chà, câu cá tại chỗ, đạp xe quanh Farm, cho cá ăn và tản bộ vào buổi sáng sớm... Đây là điểm đến phù hợp cho những ai muốn tạm rời xa sự ồn ào của phố thị, tìm về sự bình dị, tận hưởng những khoảnh khắc nghỉ ngơi ý nghĩa bên gia đình, bạn bè và những người thân yêu.

*Du khách trải nghiệm mùa nước nổi

Đến Tràm Chim, du khách có thể đi thuyền len lỏi qua các kênh rạch, trải nghiệm những hoạt động gắn với đời sống người dân vùng đệm như câu cá, đặt lờ, đặt lợp, đặt trúm lươn. Dưới sự hướng dẫn của người bản địa, du khách trực tiếp thực hành các cách đánh bắt thủy sản truyền thống.

Mùa nước nổi về cũng là lúc Tràm Chim thắp lên sắc vàng rực rỡ của hoa điên điển và đón chào mùa cá linh hội tụ. Xuôi theo dòng nước, du khách có thể quan sát cá linh, ngắm các loài chim và tự tay dỡ lờ, dỡ lợp dưới sự chỉ dẫn tận tình của người bản địa. Những trải nghiệm này giúp du khách hiểu hơn về nghề đánh bắt thủy sản và đời sống của người dân vùng đệm.

Chị Nguyễn Thị Thúy Trinh, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ khi tham gia các hoạt động mùa nước nổi, chị hiểu thêm về cách bắt cá, giăng lưới, giăng câu, đặt lợp, đặt lờ, đặt lợp và được trải nghiệm hái rau để chế biến món ăn, góp phần quảng bá một Đồng Tháp rất đỗi mến khách. Chị Trinh cho biết sẽ giới thiệu với gia đình, bạn bè về Tràm Chim để cùng tham quan, trải nghiệm các hoạt động gắn với mùa nước nổi.

Cùng chung trải nghiệm, anh Phan Chí Nhựt, du khách đến từ Kiên Giang, cho biết việc tự tay dỡ chài, lưới cá dưới sự hướng dẫn của người dân vùng đệm giúp anh hiểu hơn về ngư cụ, nghề cá và đời sống sông nước của cha ông. Theo anh Nhựt, chương trình “Tràm Chim theo con nước mùa nổi” có giá trị giáo dục, nhất là với thế hệ trẻ. Nhiều bạn trẻ chưa có cơ hội tìm hiểu các nghề truyền thống đánh bắt thủy sản, nên thông qua những trải nghiệm thực tế tại Tràm Chim có thể hiểu hơn về cách người dân Nam Bộ sinh sống và mưu sinh trong mùa nước nổi.

Khái quát về ý nghĩa của chuỗi hoạt động “Tràm Chim theo con nước mùa nổi”, ông Phạm Đức Hòa, Giám đốc Khu du lịch Tràm Chim, cho biết chương trình hướng tới sự gắn kết giữa thiên nhiên, con người và sinh kế của người dân vùng đệm theo mùa nước. Chương trình gồm 9 hoạt động, được tổ chức với sự tham gia của người dân vùng đệm. Người dân trực tiếp kể chuyện, hướng dẫn du khách trải nghiệm các hoạt động. Từ đó, người dân có thêm cơ hội làm du lịch và tạo nguồn thu từ những kiến thức, kỹ năng bản địa. Với du khách, đây là dịp trực tiếp trải nghiệm những phương thức đánh bắt thủy sản truyền thống và tìm hiểu đời sống của người dân vùng sông nước.

Từ những ngư cụ quen thuộc của mùa nước nổi, Tràm Chim đang tạo thêm không gian để du khách trực tiếp trải nghiệm và tìm hiểu đời sống sông nước Nam Bộ. Khi người dân vùng đệm cùng tham gia kể chuyện, hướng dẫn và làm du lịch, những giá trị văn hóa bản địa không chỉ được lưu giữ mà còn trở thành một phần của sinh kế, góp phần đưa những câu chuyện về đất và người Tràm Chim đến gần hơn với du khách./.