Triển khai đầu tư hệ thống pin lưu trữ năng lượng tại 83 trạm biến áp

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện tại miền Bắc tiếp tục tăng cao, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đang đưa hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) vào khai thác, tạo thêm công cụ hỗ trợ điều hành lưới điện trong những thời điểm phụ tải tăng cao.

Theo ông Vũ Anh Phương, Phó Tổng giám đốc EVNNPC, Tổng công ty đang triển khai đầu tư hệ thống BESS với tổng quy mô 530 MW tại 83 trạm biến áp, chia thành 3 giai đoạn; trong đó, giai đoạn 1 có quy mô 305 MW tại 47 trạm biến áp thuộc 8 công ty điện lực, hiện đã hoàn thành tại 9 trạm. Giai đoạn 2 có quy mô 140 MW tại 23 trạm biến áp, đang hoàn thiện các thủ tục triển khai. Giai đoạn 3 dự kiến đầu tư 85 MW tại 13 trạm biến áp.

Ông Vũ Anh Phương - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Bắc trao đổi về định hướng triển khai hệ thống pin lưu trữ năng lượng BESS trên lưới điện miền Bắc. Ảnh: EVNNPC

Việc triển khai BESS được EVNNPC thực hiện gắn với đặc điểm phụ tải, hiện trạng lưới điện và nhu cầu vận hành tại từng khu vực. Khi cần thiết, nguồn điện đã được tích trữ có thể nhanh chóng phát trở lại lưới điện theo yêu cầu điều độ, qua đó hỗ trợ giảm công suất đỉnh và hạn chế nguy cơ quá tải thiết bị.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin được xác định là một trong những giải pháp nhằm tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện, cùng với phát triển nguồn điện linh hoạt, lưới truyền tải và các giải pháp quản lý nhu cầu phụ tải. Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 10.000-16.300 MW BESS vào năm 2030, trong bối cảnh tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo biến đổi ngày càng gia tăng.

Bắc Ninh là một trong những địa bàn được EVNNPC tập trung đầu tư BESS với quy mô lớn. Ông Lại Việt Anh, Trưởng phòng Điều độ, Công ty Điện lực Bắc Ninh cho biết, trong giai đoạn 1, đơn vị được đầu tư 35 MW BESS tại 6 trạm biến áp 110 kV và đã hoàn thành trong tháng 8/2026.

Giai đoạn 2 tiếp tục đầu tư 5 MW tại Trạm biến áp 110 kV Sông Cầu; giai đoạn 3 dự kiến bổ sung 40 MW tại 6 trạm biến áp 110 kV.

Là địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI và các cơ sở sản xuất công nghệ cao, Bắc Ninh có nhu cầu sử dụng điện lớn, với tốc độ tăng trưởng phụ tải dự kiến bình quân khoảng 12-13%/năm. Chênh lệch phụ tải giữa các khung giờ trong ngày cũng ở mức cao, đặt ra yêu cầu đối với khả năng điều tiết và tính linh hoạt của lưới điện.

Hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) tại Bắc Ninh góp phần tăng khả năng điều tiết, hỗ trợ lưới điện trong những thời điểm phụ tải tăng cao. Ảnh: EVNNPC

Ông Lại Việt Anh cho biết, với đặc điểm phụ tải như vậy, việc đầu tư BESS giúp tăng khả năng điều tiết và hỗ trợ cắt giảm công suất đỉnh trong những thời điểm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh.

Hiệu quả của BESS đã bước đầu được thể hiện trong thực tế vận hành. Trong đợt nắng nóng tháng 8, công suất sử dụng điện tại Bắc Ninh có thời điểm đạt khoảng 3.229 MW. Khi phụ tải tăng cao, Công ty Điện lực Bắc Ninh đã huy động khoảng 30 MW từ các hệ thống BESS để hỗ trợ lưới điện.

Mặc dù 30 MW chiếm tỷ trọng không lớn so với tổng nhu cầu phụ tải tại thời điểm cao điểm, nguồn công suất này được huy động đúng vào thời điểm hệ thống chịu áp lực lớn, qua đó giúp giảm tải cho thiết bị và tăng khả năng chủ động trong điều hành.

Cùng với Bắc Ninh, EVNNPC cũng đang từng bước mở rộng triển khai BESS tại Ninh Bình. Ngày 21/8/2026, hệ thống pin lưu trữ năng lượng đầu tiên tại Ninh Bình được đưa vào vận hành tại Trạm biến áp 110 kV Phúc Sơn, với công suất 5 MW, dung lượng lưu trữ 10 MWh.

Hiện EVNNPC đang tiếp tục triển khai 8 hệ thống BESS khác tại Ninh Bình, dự kiến đóng điện vào cuối tháng 9/2026. Khi hoàn thành, các hệ thống này sẽ tiếp tục bổ sung năng lực điều tiết cho lưới điện địa phương, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.

Tại Trạm biến áp 110 kV Yên Phong 4, hệ thống BESS được đưa vào vận hành từ ngày 16/8. Theo ông Nguyễn Văn Dương, Tổ trưởng Tổ thao tác lưu động Yên Phong, khi điều kiện hệ thống phù hợp, BESS sẽ thực hiện sạc để tích trữ năng lượng và phát trở lại lưới điện khi có yêu cầu.

Toàn bộ quá trình được hệ thống quản lý năng lượng EMS giám sát và điều khiển, đồng thời phải tuân thủ các giới hạn kỹ thuật và yêu cầu an toàn của hệ thống pin.

BESS không chỉ gồm các khối pin lưu trữ điện mà là hệ thống tích hợp nhiều thiết bị và công nghệ phục vụ quá trình sạc, lưu trữ, chuyển đổi và phát điện. Theo ông Đặng Hồng Sơn, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án Xây dựng Điện miền Bắc, hệ thống còn bao gồm thiết bị làm mát, giám sát và bảo vệ nhằm kiểm soát nhiệt độ, theo dõi trạng thái vận hành và hạn chế nguy cơ sự cố. Bộ biến đổi công suất cho phép thực hiện quá trình sạc và phát điện hai chiều, đồng thời hỗ trợ hệ thống tham gia điều tiết và ổn định lưới điện.

Toàn bộ quá trình được hệ thống quản lý năng lượng EMS giám sát và điều khiển, đồng thời phải bảo đảm các giới hạn kỹ thuật và yêu cầu an toàn của hệ thống pin. Ảnh: EVNNPC

Việc lắp đặt BESS tại các trạm biến áp hiện hữu cũng đặt ra yêu cầu về kỹ thuật, mặt bằng và an toàn. Phần lớn hệ thống được bố trí trong khuôn viên các trạm đang vận hành, nơi diện tích hạn chế, trong khi quá trình thi công, đấu nối phải được tổ chức chặt chẽ để không ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống điện đang mang tải.

Để một hệ thống BESS được đưa vào khai thác, EVNNPC và các đơn vị liên quan phải thực hiện nhiều công đoạn, từ khảo sát hiện trạng, xác định nhu cầu, thiết kế, lựa chọn công nghệ, mua sắm thiết bị đến lắp đặt, đấu nối, thử nghiệm, chạy thử và nghiệm thu.

Mức độ tự động hóa cao của BESS giúp giảm các thao tác thủ công, song đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực chuyên môn của đội ngũ vận hành. Nhân viên phải thường xuyên theo dõi trạng thái sạc, dòng điện, điện áp, nhiệt độ pin, bộ biến đổi công suất, hệ thống làm mát, phòng cháy chữa cháy, EMS và các tín hiệu cảnh báo phát sinh trong quá trình vận hành.

Theo ông Nguyễn Văn Dương Tổ trưởng Tổ thao tác lưu động Yên Phong (Bắc Ninh), yêu cầu quan trọng đối với nhân viên vận hành BESS không nằm ở số lượng thao tác thủ công mà ở khả năng làm chủ công nghệ, hiểu chính xác các thông số kỹ thuật, nhận diện đúng trạng thái thiết bị và xử lý kịp thời các cảnh báo bất thường.

Do BESS là công nghệ còn tương đối mới trong hệ thống điện, cùng với đầu tư hạ tầng và thiết bị, EVNNPC cũng phải phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện quy trình quản lý, vận hành và tích lũy kinh nghiệm thực tế.

Việc đưa hệ thống pin lưu trữ năng lượng vào vận hành tại Bắc Ninh, Ninh Bình và các địa bàn khác đang tạo thêm công cụ hỗ trợ EVNNPC điều hành lưới điện miền Bắc, nhất là trong những thời điểm phụ tải tăng cao. Khi các hệ thống tiếp tục được hoàn thiện và mở rộng, BESS sẽ có thêm vai trò trong hỗ trợ điều hành, giảm áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm và tăng khả năng thích ứng của hệ thống trước sự gia tăng phụ tải.