Từ bón phân đến phát thải, Vĩnh Long đổi cách làm lúa

Sáng 1/10, tại Vĩnh Long, Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) tổ chức tập huấn giảng viên nguồn về quản lý dinh dưỡng chính xác và đánh giá tuân thủ quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Hơn 110 cán bộ chuyên môn, cán bộ phụ trách đề án tại 40 xã, phường và đại diện các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh tham dự.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long), Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” là chủ trương lớn của Chính phủ và ngành nông nghiệp, thể hiện quyết tâm chuyển đổi nền sản xuất lúa gạo theo hướng hiện đại, hiệu quả, trách nhiệm và bền vững. Đề án không chỉ hướng đến mục tiêu nâng cao thu nhập cho người trồng lúa mà còn góp phần thực hiện các cam kết quốc gia về tăng trưởng xanh, giảm phát thải nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong quá trình triển khai đề án, thực tế tại cơ sở cho thấy một bộ phận nông dân còn chưa rõ việc thực hiện quy trình sẽ được đánh giá như thế nào, tiêu chí nào được xem là đạt yêu cầu; trong đó có cả vấn đề quản lý, sử dụng phân bón. Vì vậy, việc tiếp cận các công cụ quản lý dinh dưỡng chính xác và đánh giá tuân thủ quy trình có ý nghĩa thiết thực, giúp cán bộ chuyên môn, hợp tác xã và người sản xuất có thêm cơ sở để tổ chức thực hiện đề án thống nhất, khoa học hơn. Đây cũng là giải pháp ứng dụng chuyển đổi số, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư đầu vào.

Sau khóa học, các học viên sẽ là lực lượng nòng cốt trong chuyển giao kiến thức và công cụ đến cán bộ cơ sở, hợp tác xã và nông dân. Vì vậy, việc trao đổi thẳng thắn về những điểm phù hợp, chưa phù hợp giữa công cụ và điều kiện đồng ruộng thực tế có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình nhân rộng Đề án Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.

Tại lớp tập huấn, học viên được chuyên gia cập nhật kiến thức về quản lý dinh dưỡng chính xác trong canh tác lúa; quy trình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp; thực hành công cụ Bón phân đúng - Rice Crop Manager (RCM) nhằm xây dựng khuyến cáo dinh dưỡng phù hợp với điều kiện canh tác; đồng thời làm quen, thực hành ViRiCert, công cụ hỗ trợ ghi nhận, theo dõi và đánh giá mức độ tuân thủ quy trình…

Bà Đinh Kim Dung, Chánh Văn phòng IRRI cho biết, Vĩnh Long là địa phương thứ 6 trong chuỗi tập huấn, sau Cần Thơ, An Giang, Cà Mau, Đồng Tháp và Tây Ninh. Khi đề án chuyển sang giai đoạn nhân rộng 2026-2030, yêu cầu đặt ra không chỉ là có thêm cán bộ nắm được kỹ thuật mà còn phải duy trì chất lượng quá trình chuyển giao. Đội ngũ giảng viên nguồn cần nắm chắc các nguyên tắc cốt lõi, có khả năng hướng dẫn thống nhất, đồng thời điều chỉnh khuyến cáo phù hợp với điều kiện sản xuất từng địa bàn.

Ông Lê Thanh Tùng, Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) cho rằng, khi các địa phương cùng xây dựng được đội ngũ cán bộ nắm vững quy trình và có khả năng hướng dẫn thực hành theo một định hướng chung, sẽ tạo nền tảng để hài hòa cách thức triển khai giữa các vùng sản xuất. Đây là điều kiện cần thiết để quá trình nhân rộng mô hình vừa bảo đảm chất lượng trên đồng ruộng, vừa góp phần xây dựng ngành hàng lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp và minh bạch hơn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, đến nay toàn tỉnh có 9.624 ha tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp, vượt 20% kế hoạch đề ra; trong đó, 1.130 ha thực hiện mô hình và 8.494 ha được nhân rộng. Qua đánh giá sơ bộ ở vụ Đông Xuân 2025-2026, các mô hình cho lợi nhuận bình quân tăng khoảng 14% so với sản xuất ngoài mô hình, tương đương tăng 5,1-6,5 triệu đồng/ha; lượng phát thải khí nhà kính ước giảm trên 20%.