UAE rời OPEC: Bước đi chiến lược hay dấu hiệu rạn nứt trong trật tự dầu mỏ?

Tờ “The Arab Weekly” ngày 29/4 có bài viết cho rằng, quyết định của Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) rời khỏi Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) hôm 28/4 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cấu trúc thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo giới chuyên gia, động thái này không chỉ phản ánh sự điều chỉnh chính sách của Abu Dhabi, mà còn đặt ra những câu hỏi lớn về vai trò và tương lai của OPEC trong bối cảnh địa chính trị và nhu cầu năng lượng đang thay đổi nhanh chóng.

* Từ “tuân thủ hạn ngạch” đến “tự chủ sản lượng”

Trong nhiều năm, UAE là một trong những thành viên chủ chốt của OPEC và các đối tác (OPEC+), cơ chế điều phối sản lượng nhằm ổn định giá dầu. Tuy nhiên, việc bị ràng buộc bởi hạn ngạch sản xuất ngày càng trở nên không phù hợp với chiến lược dài hạn của quốc gia vùng Vịnh này.

Theo Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei, quyết định này “được đưa ra sau khi xem xét cẩn trọng các chính sách hiện tại và tương lai liên quan đến mức sản lượng”. Ông cũng nhấn mạnh đây là một “quyết định mang tính chính sách”, phản ánh định hướng dài hạn của UAE trong việc chủ động hơn về năng lượng.

Ở góc độ thị trường, chuyên gia Ole Hansen của Saxo Bank nhận định nguồn cung bổ sung từ UAE trong ngắn hạn “có thể được thị trường hấp thụ”, trong bối cảnh tồn kho toàn cầu đang ở mức thấp và nhu cầu tái tích trữ gia tăng. Nhận định này cho thấy dư địa để UAE gia tăng sản lượng mà không gây cú sốc ngay lập tức.

* Bối cảnh địa chính trị và áp lực thị trường

Quyết định của UAE diễn ra trong bối cảnh khu vực Trung Đông đang đối mặt với nhiều bất ổn, đặc biệt là căng thẳng tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược của dầu mỏ toàn cầu. Những gián đoạn tại đây đã ảnh hưởng đáng kể đến khả năng xuất khẩu của các nước vùng Vịnh.

Chính Bộ trưởng Mazrouei cũng thừa nhận tác động thị trường trước mắt sẽ hạn chế, một phần do các ràng buộc hiện tại trong vận chuyển dầu. Tuy nhiên, ông đồng thời nhấn mạnh rằng nhu cầu năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục tăng, hàm ý UAE đang chuẩn bị để đáp ứng nhu cầu đó khi điều kiện cho phép.

* Thách thức đối với vai trò của OPEC

Việc một nhà sản xuất lớn rời khỏi tổ chức đặt ra thách thức không nhỏ đối với OPEC. Theo chuyên gia Ole Hansen, về dài hạn, động thái này đặt ra câu hỏi chiến lược: Nếu các nước sản xuất bắt đầu ưu tiên thị phần thay vì tuân thủ hạn ngạch, khả năng của OPEC trong việc điều tiết thị trường thông qua phối hợp nguồn cung sẽ bị suy giảm.

Cùng quan điểm, nhà phân tích Jorge Leon của Rystad cho rằng, đứng bên ngoài OPEC, UAE “vừa có động lực, vừa có khả năng” để tăng sản lượng. Điều này nhấn mạnh vai trò đặc biệt của UAE – một trong số ít quốc gia có công suất dự phòng đáng kể.

* Cơ hội cho UAE và tác động tới thị trường

Ở góc độ kinh tế, quyết định của UAE được một số chuyên gia đánh giá là tích cực đối với thị trường. Monica Malik, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Thương mại Abu Dhabi (ADCB), cho rằng động thái này “mở ra cơ hội để UAE gia tăng thị phần toàn cầu khi tình hình địa chính trị ổn định trở lại”. 

Việc không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch cho phép UAE linh hoạt hơn trong chiến lược sản xuất, đồng thời củng cố vị thế như một nhà cung cấp năng lượng chủ động và đáng tin cậy.

Theo các nhà phân tích, việc UAE rời OPEC không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật, mà là bước đi chiến lược nhằm gia tăng tính tự chủ trong chính sách năng lượng. Dù tác động ngắn hạn còn hạn chế, nhưng về dài hạn, quyết định này có thể làm thay đổi cách vận hành của thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, tương lai của OPEC sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với một môi trường mà các quốc gia thành viên ngày càng ưu tiên lợi ích riêng, trong khi UAE đang nổi lên như một nhân tố chủ động định hình lại cán cân năng lượng thế giới.