Về Nghị quyết số 05-NQ/TW và Quy định số 21-QĐ/TW

Tiếp tục Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khoá XIV, sáng 13/4, tại Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh thông tin chuyên đề “Những vấn đề mới, cốt lõi của Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định số 21-QĐ/TW, ngày 11/4/2026 về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng”.

Nhấn mạnh Nghị quyết số 05-NQ/TW và Quy định số 21-QĐ/TW có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc “định vị” vị trí của công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh cho biết, Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng được ban hành với nhiều điểm mới. Trong đó, về quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết đã xác định các quan điểm chỉ đạo, mang tính đột phá, cốt lõi, nền tảng cho tư duy và hành động của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp. Nổi bật là kiểm tra, giám sát phải là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất, là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; là yếu tố bảo đảm đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn; là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp uỷ, tổ chức đảng và uỷ ban kiểm tra các cấp mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp uỷ.

Nghị quyết mới đã xác định mục tiêu của công tác kiểm tra, giám sát là nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, "lợi ích nhóm", sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ; giữ vững kỷ luật, kỷ cương, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu, sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, năng lực quản lý, quản trị quốc gia vì sự phát triển của đất nước.

Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo, để đạt được mục tiêu đề ra, Nghị quyết đã xác định 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, gồm: Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của cấp uỷ, tổ chức đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; Nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực bảo đảm giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng. Trong đó, đối với cấp ủy, tổ chức đảng, tăng cường kiểm tra, giám sát tổ chức đảng và đảng viên, nhất là cấp uỷ viên, cán bộ thuộc diện cấp uỷ quản lý trong việc thực hiện nghị quyết, chỉ thị, kết luận của cấp uỷ cấp trên và cấp mình; trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, trách nhiệm nêu gương. Đồng thời, chú trọng công tác tự kiểm tra, tự giám sát của tổ chức đảng, đảng viên; chủ động và phát huy vai trò của chi bộ; trách nhiệm của đảng viên trong giám sát tổ chức đảng trên tinh thần “toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát”.

“Chi bộ chính là nền tảng của Đảng, phải là nơi thực hiện giám sát thường xuyên, gần gũi, trực tiếp nhất đối với cán bộ, đảng viên. Mọi biểu hiện suy thoái, vi phạm nếu được phát hiện từ sớm ngay tại chi bộ sẽ không tích tụ thành sai phạm lớn”, Chủ nhiệm Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh.

Đối với Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh thông tin, việc rà soát, sửa đổi để cập nhật, bổ sung những quan điểm, nội dung, quy định mới và thay thế Quy định số 296-QĐ/TW, ngày 30/5/2025 là rất cần thiết.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Quy định mới gồm 7 chương, 35 điều kế thừa cơ bản nội dung Quy định số 296-QĐ/TW, có bổ sung, lược bỏ một số nội dung không còn phù hợp, đảm bảo đồng bộ, thống nhất với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các quy định mới của Trung ương, pháp luật của Nhà nước với 5 điểm mới nổi bật.

Trong các điểm mới này, đáng chú ý là việc bổ sung, quy định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc “Ban hành quy chế phối hợp giữa uỷ ban kiểm tra với các cơ quan công an, quân đội, thanh tra, kiểm toán Nhà nước, viện kiểm sát, toà án nhân dân cùng cấp và các tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị khác có liên quan (do ban thường vụ cấp uỷ quyết định)” để tạo điều kiện thuận lợi cho ủy ban kiểm tra khi phối hợp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát; Bổ sung nguyên tắc tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của ủy ban kiểm tra các cấp; Phân cấp, tăng thẩm quyền cho Ủy ban Kiểm tra Trung ương trong việc thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm; Bổ sung nguyên tắc, nội dung giải quyết tố cáo phù hợp với tình hình thực tiễn.

Bên cạnh đó, để đẩy mạnh việc phân cấp và tăng thẩm quyền cho cơ sở, đồng thời gắn trách nhiệm của tổ chức đảng khi quyết định kỷ luật hoặc giải quyết khiếu nại kỷ luật đảng, Quy định mới đã giao thẩm quyền cho Ban thường vụ cấp uỷ cấp trên trực tiếp cơ sở là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng, đảng viên do ban thường vụ cấp uỷ cơ sở giải quyết. Ban thường vụ cấp uỷ tỉnh, thành uỷ và đảng uỷ trực thuộc Trung ương là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng, đảng viên do ban thường vụ cấp uỷ cấp trên trực tiếp cơ sở giải quyết. Ủy ban Kiểm tra Trung ương là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với các hình thức kỷ luật cách chức đảng viên; khiển trách, cảnh cáo do ban thường vụ cấp uỷ tỉnh, thành uỷ và đảng uỷ trực thuộc Trung ương quyết định. Ban Bí thư là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khai trừ đảng viên do ban thường vụ tỉnh uỷ, thành uỷ và đảng uỷ trực thuộc Trung ương giải quyết; khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng do cấp uỷ, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương trở xuống quyết định.

Bộ Chính trị là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khai trừ đảng viên do Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định. Ban Chấp hành Trung ương Đảng là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với các hình thức kỷ luật do Ban Bí thư, Bộ Chính trị quyết định.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, trên cơ sở Nghị quyết, Quy định mới, cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp cần khẩn trương tổ chức nghiên cứu, quán triệt và triển khai sâu rộng đến từng chi bộ, từng đảng viên, xác định rõ công tác kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ thường xuyên của toàn Đảng, không khoán trắng cho ủy ban kiểm tra; nâng cao ý thức tự kiểm tra, tự giám sát; chủ động phát hiện, đấu tranh với các biểu hiện vi phạm ngay từ cơ sở của mỗi đảng viên.

Xây dựng chương trình hành động, kế hoạch cụ thể thực hiện Nghị quyết mới có trọng tâm, trọng điểm, gắn với chức năng, nhiệm vụ, phù hợp với đặc điểm tình hình và điều kiện thực tiễn của địa phương, cơ quan, đơn vị, bảo đảm tính khả thi, thiết thực, hiệu quả; các nhiệm vụ, giải pháp cần đảm bảo rõ lộ trình và thời gian thực hiện, rõ người chịu trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ kết quả; gắn kết quả thực hiện Nghị quyết với kiểm điểm, đánh giá tập thể cấp ủy, chính quyền cơ quan, đơn vị, người đứng đầu theo quy định.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy chế, quy trình công tác kiểm tra, giám sát bảo đảm đồng bộ với quy định mới. Trong đó ở Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ động, tích cực triển khai xây dựng, tham mưu ban hành sửa đổi, bổ sung các quy định, quy chế như: Hướng dẫn của Ban Bí thư thực hiện Quy định về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng; Quy định về những điều đảng viên không được làm (thay thế Quy định số 37); Quy định về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm (thay thế Quy định số 69); Quy trình kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng, giải quyết tố cáo, khiếu nại kỷ luật đảng của ủy ban kiểm tra các cấp và cấp ủy tỉnh và tương đương đến cơ sở; Quy chế phối hợp với các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử, nội chính, thanh tra, kiểm toán…

Ở địa phương, đơn vị, cấp ủy và ủy ban kiểm tra các cấp cần chủ động rà soát, hệ thống hóa các quy định, quy chế, quy trình liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát; kịp thời sửa đổi, bổ sung, ban hành theo thẩm quyền bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các quy định của Trung ương, nhất là quy chế làm việc của ủy ban kiểm tra, quy chế phối hợp trong kiểm tra, giám sát; quy trình xử lý đơn thư, tiếp đảng viên và công dân… nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Chuyển mạnh công tác kiểm tra, giám sát sang mục tiêu phòng ngừa từ sớm, từ xa; kiểm soát quyền lực ngay trong quá trình vận hành; phát hiện nguy cơ trước khi hình thành sai phạm; chủ động xây dựng, kịp thời điều chỉnh, cập nhật chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát phù hợp với tình hình thực tế; kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra xử lý vi phạm và phát hiện, bảo vệ, nhân rộng nhân tố tích cực; kiên quyết xử lý các biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Trước yêu cầu mới của công tác xây dựng Đảng, với quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, chúng ta có cơ sở vững chắc để tin tưởng rằng công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng sẽ tiếp tục chuyển biến mạnh mẽ, thực sự trở thành “tai mắt” của Đảng, là công cụ sắc bén để giữ vững kỷ luật, kỷ cương, củng cố niềm tin của nhân dân, bảo đảm mọi chủ trương của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn, góp phần đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước - Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhấn mạnh.