Việt Nam có tiềm năng lớn sản xuất biodiesel và SAF từ UCO

Việc tận dụng dầu ăn đã qua sử dụng (UCO) và phế thải nông nghiệp, kết hợp với trồng cây lấy dầu Jatropha để sản xuất nhiên liệu sinh học là một trong những hướng phát triển bền vững được nhiều nước trên thế giới như Nhật Bản lựa chọn nhằm đạt mục tiêu kép là đảm bảo an ninh năng lượng và giảm phát thải. Là công ty hàng đầu Nhật Bản có mạng lưới thu gom UCO để chế biến nhiên liệu sinh học với hơn 30 năm kinh nghiệm, ông Tetsuya Koshikawa,

Chủ tịch Revo International Nhật Bản, đồng thời là Giám đốc Công ty Revo Việt Nam đã trao đổi với phóng viên TTXVN về các giải pháp thúc đẩy nhiên liệu sinh học tại Việt Nam. 

Phóng viên: Xin ông đánh giá về tiềm năng sản xuất nhiên liệu sinh học như biodiesel và nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) từ UCO và các phế thải nông nghiệp tại Việt Nam? Đâu là lợi ích kinh tế và môi trường của việc tái chế UCO và các phụ phẩm thành nhiên liệu sinh học?

Ông Tetsuya Koshikawa: Việt Nam là quốc gia giàu tiềm năng về các nguồn tài nguyên có thể làm nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh học như UCO và các loại tài nguyên phế thải khác nhờ có ngành nông nghiệp, thủy sản và công nghiệp thực phẩm phát triển mạnh mẽ. Bên cạnh đó, cùng với sự tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa trong những năm gần đây, lượng chất thải phát sinh, bao gồm cả rác thải nhựa cũng gia tăng, biến việc xử lý và tái sử dụng hợp lý các loại rác thải này trở thành một trong những vấn đề môi trường cấp thiết. 

Việc các chất thải như nhựa phế liệu hay gỗ mùn cưa trôi dạt ra sông ngòi rồi chảy ra biển tạo thành rác thải đại dương không chỉ gia tăng áp lực lên môi trường và hệ sinh thái biển, mà còn dấy lên những lo ngại về ảnh hưởng tiêu cực đến ngành thủy sản. Do đó, việc thu gom và tái sử dụng hiệu quả các nguồn chất thải này làm tài nguyên không chỉ giúp giảm thiểu tác động đến môi trường, mà còn có ý nghĩa quan trọng dưới góc độ bảo vệ các ngành công nghiệp địa phương, bao gồm cả thủy sản.

Mặt khác, những năm gần đây, việc đưa vào sử dụng các loại nhiên liệu sinh học, nhất là SAF đang gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu, dẫn đến nguy cơ các nguồn phế thải hiện hữu không đủ đáp ứng nhu cầu trong tương lai. Vì vậy, từ năm 2008, Revo đã chú trọng nghiên cứu phát triển và mở rộng quy mô trồng trọt cây Jatropha (cây cọc rào) - một loại cây phi thực phẩm lấy dầu.

Tại Việt Nam, thay vì phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu duy nhất, kỳ vọng đặt ra là cần tận dụng hiệu quả đa dạng các nguồn tài nguyên phát sinh theo từng khu vực như UCO, Jatropha, sinh khối gỗ, nhựa phế liệu...đồng thời áp dụng các công nghệ phù hợp với đặc tính từng loại để chuyển hóa thành các loại nhiên liệu sinh học. Theo đó, Việt Nam có thể đồng thời cắt giảm rác thải và đảm bảo nguồn tài nguyên năng lượng, đóng góp vào việc hình thành mô hình công nghiệp tuần hoàn tài nguyên tại các địa phương.

Xét về mặt kinh tế, ưu điểm lớn nhất là việc gia tăng giá trị mới cho các nguồn tài nguyên vốn trước đây bị bỏ đi, từ đó tạo ra ngành công nghiệp và việc làm mới liên quan đến khâu thu gom nguyên liệu và sản xuất nhiên liệu. Việc mở rộng sản xuất và sử dụng nhiên liệu sinh học được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kích thích kinh tế địa phương phát triển. Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam cũng đang triển khai các chính sách thúc đẩy ứng dụng và phổ biến năng lượng tái tạo (bao gồm nhiên liệu sinh học) dưới góc độ đảm bảo an ninh năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính, mở ra triển vọng hình thành và mở rộng thị trường nhiên liệu sinh học trong thời gian tới.

Xét về mặt môi trường, bên cạnh việc xử lý đúng cách và giảm thiểu chất thải, phương án này được kỳ vọng sẽ giúp giảm lượng sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhờ thay thế bằng nhiên liệu sinh học. Đồng thời, việc tái sử dụng hiệu quả các loại rác thải như gỗ chưa qua sử dụng hay nhựa phế liệu thay vì thải bỏ sẽ làm giảm ô nhiễm môi trường, hạn chế rác thải trôi dạt ra sông ngòi và đại dương. Những nỗ lực này sẽ góp phần bảo tồn môi trường biển, hệ sinh thái, đồng thời nâng đỡ các ngành công nghiệp địa phương, bao gồm cả ngành thủy sản.

Phóng viên: Xin ông cho biết Revo Việt Nam đang triển khai mạng lưới thu gom UCO tại Việt Nam như thế nào? Đâu là những khó khăn trong việc thu gom UCO tại Việt Nam và giải pháp gỡ khó khăn của Revo Việt Nam là gì?

Ông Tetsuya Koshikawa: Nhằm xây dựng mạng lưới thu gom UCO trên toàn quốc, Revo Việt Nam đang tập trung mở rộng các đối tác cung ứng bằng cách trực tiếp đến tận nơi tiếp cận và chào hàng từng nhà hàng, quán ăn. Định hướng cơ bản của Revo Việt Nam là đưa lượng UCO thu gom vào sử dụng hiệu quả dưới dạng nhiên liệu sinh học ngay tại Việt Nam, qua đó thúc đẩy mô hình tuần hoàn tài nguyên trong nước.

Tuy nhiên, thị trường thu mua UCO tại Việt Nam đang chịu sự cạnh tranh rất gay gắt về giá so với các đơn vị thu gom khác. Bên cạnh đó, có một vấn đề nan giải khác tại Việt Nam là UCO sau khi thu gom bị bán ra nước ngoài dưới dạng nguyên liệu thô hoặc bị tái chế trái phép làm dầu ăn tái chế dùng trong thực phẩm.

Vì vậy, Revo Việt Nam đặc biệt chú trọng việc giúp các nhà hàng, quán ăn hiểu rõ ý nghĩa của hoạt động này. UCO không đơn thuần là rác thải hay một mặt hàng để bán mà khi được tái sinh thành nhiên liệu sinh học sẽ góp phần cắt giảm chất thải, thay thế nhiên liệu hóa thạch và giảm thiểu khí nhà kính. Hiện tại, Revo Việt Nam đang tập trung thu gom UCO từ các nhà hàng, đối tác cùng chí hướng trong bảo vệ môi trường cũng như tuần hoàn tài nguyên, thay vì chỉ chú trọng vào giá cả.

Đối với lượng UCO đã thu gom, Revo Việt Nam đang tiến hành lưu kho và quản lý, đồng thời sử dụng làm nguyên liệu thử nghiệm phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học, cũng như triển khai phân tích đặc tính và chất lượng của dầu.

Phóng viên: Được biết Revo International dự kiến đầu tư Dự án cơ sở sản xuất nhiên liệu diesel sinh học (biodiesel) tại Hà Nội. Vậy tiến độ triển khai Dự án này như thế nào, thưa ông?

Ông Tetsuya Koshikawa: Sau khi được phê duyệt tiếp nhận dự án trợ cấp từ Chính phủ Nhật Bản, kể từ tháng 4/2026, Revo Việt Nam đã chính thức đẩy mạnh dự án hướng tới xây dựng cơ sở sản xuất nhiên liệu sinh học tại Việt Nam.

Hiện tại, bên cạnh việc triển khai công tác chuẩn bị cho xây dựng cơ sở sản xuất này, Công ty con của Revo Nhật Bản là Công ty Star Nhật Bản (100% vốn Nhật Bản) đang tích cực trồng 30 ha cây Jatropha tại xã Mỹ Sơn và xã Anh Dũng (tỉnh Khánh Hòa). Mục tiêu là liên doanh liên kết thuê đất nhà nước trồng đến 15.000 ha và sản xuất tại chỗ cung cấp cho thị trường Việt Nam tiêu dùng, còn dư sẽ xuất khẩu.

Dự kiến, khi cơ sở sản xuất nhiên liệu sinh học hoàn thành vào khoảng năm 2029,  Revo Việt Nam sẽ hoàn thành mục tiêu xây dựng mô hình tuần hoàn tài nguyên nội địa: Chuyển hóa lượng dầu UCO thu gom được cùng dầu thu từ cây Jatropha trồng tại Việt Nam để cho ra nhiên liệu sinh học ngay tại nhà máy ở Việt Nam, sau đó đưa vào sử dụng và tiêu thụ trực tiếp trong nước.

Phóng viên: Theo ông, Việt Nam cần có chính sách gì để thúc đẩy việc sản xuất nhiên liệu sinh học như biodiesel và nhiên liệu hàng không bền vững SAF?

Ông Tetsuya Koshikawa: Để thúc đẩy việc phổ biến nhiên liệu sinh học, Revo Việt Nam cho rằng bên cạnh việc hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất, vấn đề quan trọng là cần có những chính sách hỗ trợ đồng bộ toàn diện, kéo dài toàn chuỗi giá trị nhiên liệu sinh gọc từ giai đoạn tiền sản xuất (khâu bảo đảm nguồn nguyên liệu), đến sản xuất và khâu tiêu thụ cuối cùng.

Đặc biệt với UCO, Revo Việt Nam mong muốn Chính phủ Việt Nam tăng cường kiểm tra, xử lý triệt để tình trạng thu gom UCO để tái chế bất hợp pháp thành dầu ăn thực phẩm; đồng thời đưa ra định hướng chính sách rõ ràng về việc đưa UCO đã thu gom vào đúng mục đích làm nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh học. Khi định hướng này được làm rõ, các doanh nghiệp sẽ có cơ sở thuận lợi hơn để thu gom  UCO làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất nhiên liệu sinh học minh bạch và chuẩn mực.

Bên cạnh đó, việc tạo lập môi trường cho phép doanh nghiệp yên tâm thực hiện đầu tư thiết bị và mở rộng kinh doanh trong trung và dài hạn cũng hết sức quan trọng, chẳng hạn như triển khai các khoản trợ cấp cho đầu tư cơ sở sản xuất nhiên liệu sinh học, cùng các chính sách hỗ trợ về thuế và tài chính.

Tại Việt Nam, các chính sách thúc đẩy nhiên liệu sinh học đang được đẩy mạnh, điển hình là việc bắt đầu triển khai diện rộng xăng E10 trên toàn quốc từ tháng 6/2026. Trong thời gian tới, Revo Việt Nam kỳ vọng Chính phủ sẽ tiếp tục phát triển hơn nữa các nỗ lực này, đưa ra chính sách rõ ràng về việc tận dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên nội địa như UCO hay các loại cây phi thực phẩm làm nguyên liệu nhiên liệu sinh học, qua đó hoàn thiện môi trường hỗ trợ nhất quán từ khâu bảo đảm nguyên liệu, sản xuất cho đến tiêu thụ./.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!