Việt Nam - Điểm sáng trong bức tranh khủng hoảng mới

Việt Nam nổi lên như một “điểm sáng” khi “tiêu thụ” lượng lớn lao động trẻ. Ảnh minh hoạ: Nguyễn Chinh - TTXVN

Tờ Nikkei của Nhật Bản đăng tải bài viết cho rằng trong nhiều năm, các nhà hoạch định chính sách châu Á chủ yếu tập trung vào rủi ro nợ công như một nguy cơ kinh tế lớn. Tuy nhiên, một thách thức mang tính cấu trúc khác đang âm thầm gia tăng: thất nghiệp ở thanh niên – yếu tố có thể trở thành nguồn cơn của cuộc khủng hoảng tiếp theo trong khu vực. Điều đáng chú ý là trong bức tranh này, Việt Nam nổi lên như một “điểm sáng” khi “tiêu thụ” lượng lớn lao động trẻ nhờ sản xuất xuất khẩu và hội nhập chuỗi cung ứng.

Châu Á vẫn là khu vực có dân số trẻ lớn, đặc biệt tại Nam Á và Đông Nam Á, với hàng trăm triệu người dưới 30 tuổi. Tuy nhiên, tốc độ tạo việc làm không theo kịp đà gia tăng dân số và trình độ học vấn. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), tỷ lệ thất nghiệp thanh niên toàn cầu dao động khoảng 12,6–13%, tương đương khoảng 65 triệu người, cao gần gấp 3 lần so với người trưởng thành.

Áp lực thất nghiệp ở thanh niên càng trầm trọng thêm trong bối cảnh xung đột Trung Đông đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh, làm gia tăng lạm phát và thắt chặt điều kiện tài chính tại nhiều nền kinh tế châu Á, trong khi chi phí sinh hoạt leo thang đang trực tiếp ảnh hưởng đến nhóm dân số trẻ. Bên cạnh đó, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và nền tảng số đang tái định hình thị trường lao động. Ngay cả các nền kinh tế phát triển như Hàn Quốc và Nhật Bản cũng đối mặt với tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động khi tỷ lệ việc làm của người có trình độ cao giảm hoặc lao động trẻ phải chấp nhận các công việc tạm thời.

Trong bối cảnh chung đó, một số nền kinh tế cho thấy chính sách có thể giúp giảm thiểu thách thức này. Ví dụ, Việt Nam đã sử dụng được hàng triệu lao động trẻ thông qua mô hình sản xuất hướng xuất khẩu và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây được xem là một trong số ít ví dụ cho thấy chính sách có thể góp phần giảm áp lực thất nghiệp thanh niên.

Tuy nhiên, tác giả bài viết cho rằng bức tranh toàn khu vực vẫn đầy thách thức. Về dài hạn, ổn định kinh tế của châu Á sẽ phụ thuộc không chỉ vào nợ công mà vào khả năng biến lực lượng dân số trẻ thành động lực tăng trưởng. Nếu không tạo đủ việc làm, lợi thế dân số có thể nhanh chóng trở thành rủi ro mang tính cấu trúc. Xung đột Trung Đông hiện nay đang làm gia tăng thêm tình trạng bất định mới đối với thị trường lao động trẻ vốn đã chịu nhiều sức ép trong khu vực.