Việt Nam định hình vị thế mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: Thống Nhất - TTXVN

Từ ngày 29-31/5, Đối thoại Shangri-La - diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á do Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) tổ chức thường niên tại Singapore - diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động phức tạp.

Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột tại Trung Đông và Nga - Ukraine, cùng những thách thức về an ninh hàng hải, chuỗi cung ứng và xu hướng quân sự hóa khu vực đang đặt ra nhiều vấn đề mới đối với châu Á - Thái Bình Dương.

Trong bối cảnh đó, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại được đánh giá là dấu mốc quan trọng, phản ánh vai trò và vị thế ngày càng nổi bật của Việt Nam trong các vấn đề khu vực và quốc tế.

Phép thử đối với khả năng tự cường

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Singapore, Tiến sĩ Mohamed Effendy B Abdul Hamid, giảng viên cao cấp ngành Nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS), nhận định Đối thoại Shangri-La năm nay diễn ra vào “thời điểm có ý nghĩa địa chính trị sâu sắc”.

Theo ý kiến của chuyên gia này, thế giới đang chứng kiến những biến động lớn chưa từng có trong nhiều năm qua, làm gia tăng bất ổn khu vực và những lo ngại an ninh đối với nhiều quốc gia. Các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hiện không còn đứng ngoài tác động từ các cuộc xung đột tại Trung Đông hay châu Âu.

Những hệ lụy như đứt gãy chuỗi cung ứng, áp lực lạm phát, bất ổn năng lượng và nguy cơ suy giảm tăng trưởng đã khiến các cuộc xung đột ở xa tác động trực tiếp tới Đông Nam Á.

Tiến sĩ Mohamed Effendy cho rằng điều này sẽ thúc đẩy các cuộc thảo luận sâu hơn về khả năng tự cường kinh tế của ASEAN, đồng thời làm nổi lên tranh luận liên quan xu hướng gia tăng quân sự hóa và tăng chi tiêu quốc phòng trong khu vực.

Theo chương trình nghị sự công bố, Đối thoại Shangri-La năm nay tập trung vào nhiều chủ đề nóng như chiến lược của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, an ninh hàng hải châu Á, các mối đe dọa xuyên khu vực, quản lý căng thẳng khu vực, quan hệ đối tác an ninh mới và vai trò của Trung Quốc trong khu vực, cũng như khả năng phục hồi công nghiệp quốc phòng và các mô hình hợp tác an ninh mới trong một thế giới ngày càng phân mảnh.

Một nội dung dự báo sẽ được thảo luận nhiều là vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng.

Việt Nam, Singapore cũng như các nước ASEAN đều mong muốn duy trì đoàn kết nội khối và giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình lại. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây sẽ là thách thức không nhỏ khi khu vực chịu tác động ngày càng rõ từ cạnh tranh Mỹ - Trung, các điểm nóng an ninh hàng hải cũng như những thay đổi trong chuỗi cung ứng và công nghệ toàn cầu.

Từ “bên tham gia” thành “bên có ảnh hưởng"

Nhiều chuyên gia đánh giá việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng quốc tế đối với vai trò của Việt Nam. Tiến sĩ Mohamed Effendy cho biết đây là “một bước phát triển hết sức quan trọng”, phản ánh Việt Nam đang nổi lên như một chủ thể then chốt trong các vấn đề khu vực và toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực chuỗi cung ứng, an ninh hàng hải và ngoại giao khu vực.

Giáo sư Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Singapore, trả lời phỏng vấn TTXVN liên quan đến Đối thoại Shangri-La 2026. Ảnh: Việt Dũng - PV TTXVN tại Singapore

Theo Tiến sĩ, việc lãnh đạo cấp cao nhất của Việt Nam được mời phát biểu cũng cho thấy cộng đồng quốc tế đánh giá cao sự ổn định của Việt Nam và mong muốn lắng nghe cách tiếp cận của Việt Nam trước các thách thức địa chính trị hiện nay. Ông nhấn mạnh cộng đồng quốc tế đang theo dõi cách Việt Nam điều hướng trong môi trường địa chính trị phức tạp, đồng thời tìm kiếm cảm hứng từ cách tiếp cận riêng của Việt Nam trước những thách thức chưa từng có.

Chia sẻ quan điểm này, Giáo sư Vũ Minh Khương thuộc Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Singapore) nhận định sự hiện diện và vai trò nổi bật của Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La năm nay là “một dấu ấn đặc biệt”.

Theo ông, sự kiện diễn ra trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động lớn và cộng đồng quốc tế gặp khó khăn trong việc tìm kiếm các giải pháp toàn cầu hiệu quả. Vì vậy, thế giới kỳ vọng vào những nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược, am hiểu thực tiễn và có khả năng đưa ra các cách tiếp cận mới.

Giáo sư Vũ Minh Khương lưu ý Việt Nam đang nổi lên như một “hình mẫu toàn diện”, không chỉ bởi lịch sử kiên cường và thành công của công cuộc Đổi mới, mà còn bởi tầm nhìn phát triển trở thành quốc gia công nghệ phát triển trong những thập niên tới. Sự quan tâm quốc tế đối với Việt Nam còn đến từ những điểm nhấn trong đường lối đối ngoại thời gian qua.

Thứ nhất là việc kiên định chính sách hòa bình và hợp tác. Việt Nam luôn thể hiện rõ quan điểm thúc đẩy hòa bình, hợp tác và cùng phát triển, đồng thời cho thấy khả năng “biến thù thành bạn”, hóa giải khác biệt để thúc đẩy hợp tác lâu dài.

Thứ hai là sự chủ động và linh hoạt trong đối ngoại. Giáo sư dẫn chứng các hoạt động ngoại giao cấp cao gần đây với Mỹ và Trung Quốc cho thấy Việt Nam duy trì mức độ chủ động cao trong điều hành quan hệ đối ngoại.

Thứ ba là khả năng cân bằng chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng phức tạp. Giáo sư Vũ Minh Khương đánh giá, Việt Nam đang trở thành “một tấm gương sáng” trong việc duy trì quan hệ hài hòa với các nước lớn, qua đó vừa bảo đảm lợi ích quốc gia, vừa đóng góp vào ổn định khu vực.

Ông cho rằng Việt Nam hiện không chỉ theo đuổi mục tiêu phát triển riêng mà còn đóng vai trò như một “cầu nối” thúc đẩy hiểu biết giữa các cường quốc, trong đó có Mỹ và Trung Quốc.

Giáo sư Vũ Minh Khương nêu rõ: “Từ những bước đi vững chắc đó, Việt Nam đang ngày càng khẳng định vị thế là một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái toàn cầu”.

Trong khi đó, truyền thông quốc tế cho rằng các đối tác đang nhìn nhận Việt Nam không chỉ là một nền kinh tế năng động mà còn là một nhân tố định hình cấu trúc hợp tác và cân bằng chiến lược trong khu vực. Đài Sputnik (Nga) dẫn ý kiến chuyên gia an ninh quốc tế đánh giá, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề cho thấy Việt Nam ngày càng chủ động trong cấu trúc an ninh khu vực.

Việt Nam được nhìn nhận không còn chỉ là “bên tham gia”, mà là tác nhân có vai trò định hình (trọng tài, hòa giải) với cách tiếp cận “cân bằng động”, không chọn bên và dựa trên luật pháp quốc tế.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh, việc đảm nhận vai trò quan trọng tại Đối thoại Shangri-La phản ánh vị thế và uy tín ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế. Đại sứ nêu rõ, thế giới hiện muốn lắng nghe tiếng nói, quan điểm và cách tiếp cận của Việt Nam đối với các vấn đề an ninh - quốc phòng khu vực và toàn cầu.

Đây cũng là cơ hội để Việt Nam truyền tải thông điệp về đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa; khẳng định Việt Nam là bạn bè, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Đồng thời, đây cũng là dịp để Việt Nam chia sẻ tầm nhìn và cách tiếp cận đối với các vấn đề khu vực, nhất là duy trì hòa bình, ổn định và hợp tác tại Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương.

Trong bối cảnh đó, giới quan sát cho rằng phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La sẽ thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế, không chỉ bởi vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam mà còn bởi những thông điệp liên quan tới duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và cân bằng chiến lược trong khu vực đang biến động sâu sắc. Điều đó cũng định hình vị thế chủ động, trách nhiệm và cam kết đáng tin cậy của Việt Nam đóng góp thực chất cho hòa bình, an ninh và phát triển bền vững ở khu vực.