Việt Nam-Nga 2026: Cơ hội mới cho hợp tác kinh tế

Kinh tế Nga đang cho thấy những tín hiệu phục hồi đáng chú ý trong năm 2026, trong khi các động lực tăng trưởng cũng có dấu hiệu dịch chuyển theo hướng đa dạng hóa. Sau giai đoạn tăng trưởng chậm lại đầu năm, đà phục hồi trong quý II/2026 cùng định hướng thúc đẩy một chu kỳ đầu tư mới đang mở ra những dư địa hợp tác mới với các đối tác quốc tế.

Cùng với diễn biến kinh tế trong nước, quan hệ thương mại Việt Nam – Nga tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Những thông điệp được đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Phương Đông 2026 cho thấy Việt Nam đang chủ động định vị vai trò “cầu nối” giữa Nga và ASEAN, hướng tới mở rộng hợp tác từ thương mại hàng hóa sang đầu tư, sản xuất, logistics và chuỗi giá trị.

* Phục hồi và thay đổi động lực tăng trưởng

Kinh tế Nga đã tăng 1,3% trong quý II/2026, cao hơn các dự báo trước đó của Bộ Phát triển Kinh tế, Ngân hàng trung ương Nga và giới phân tích sau khi giảm 0,2% trong quý I/2026. Tính chung 6 tháng đầu năm nay, GDP của Nga tăng 0,6%.

Theo số liệu sơ bộ của Cơ quan Thống kê Liên bang Nga (Rosstat), tăng trưởng quý II/2026 được hỗ trợ bởi sự cải thiện của nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế. Doanh số bán lẻ tăng 7,2%, dịch vụ ăn uống tăng 6,2%, vận tải hàng hóa tăng 2,5%, bán buôn tăng 2,4% và sản xuất công nghiệp tăng 2%. Những con số này cho thấy động lực tăng trưởng không chỉ đến từ một khu vực đơn lẻ mà có sự tham gia của tiêu dùng, thương mại, dịch vụ và sản xuất.

Trong năm 2026, Nga cũng tiếp tục thúc đẩy các động lực tăng trưởng ngoài dầu khí. Thu ngân sách liên bang trong 6 tháng đầu năm đã vượt 18.640 tỷ ruble, trong đó nguồn thu ngoài dầu khí chiếm hơn 80% tổng thu. Chính phủ Nga đánh giá sự gia tăng đóng góp của các nguồn thu này phản ánh xu hướng đa dạng hóa nền kinh tế và gia tăng vai trò của các ngành tạo ra giá trị gia tăng cao.

Cùng với đó, tại cuộc họp của Hội đồng Phát triển Chiến lược và Các dự án Quốc gia ngày 19/8, Tổng thống Vladimir Putin nhấn mạnh việc khởi động một “chu kỳ đầu tư mới”, tập trung vào công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ. Thông điệp này cho thấy trọng tâm chính sách đang được mở rộng từ duy trì ổn định sang thúc đẩy một chu kỳ tăng trưởng mới, với đầu tư hướng nhiều hơn vào các lĩnh vực phi dầu khí.

Sự dịch chuyển trọng tâm đầu tư sang công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ cũng tạo thêm không gian để các đối tác quốc tế tham gia vào quá trình mở rộng năng lực sản xuất, chế biến và cung ứng của Nga.

Trao đổi với báo giới tại lễ khai mạc Diễn đàn Kinh tế phương Đông 2026 ở Vladivostok, ông Anton Kobyakov, Cố vấn của Tổng thống Nga và Thư ký điều hành của Ban Tổ chức Diễn đàn Kinh tế phương Đông, nhấn mạnh việc tổ chức Diễn đàn năm nay chứng minh Nga là một đối tác đáng tin cậy trong bối cảnh hệ thống quan hệ quốc tế ngày càng trở nên phức tạp. Ông tin tưởng Diễn đàn sẽ trở thành nền tảng để xây dựng hệ thống đối thoại quốc tế dựa trên sự thịnh vượng và phát triển chung vì lợi ích của người dân.

* Từ thương mại đến chuỗi giá trị mới

Quan hệ thương mại Việt Nam-Nga tiếp tục duy trì xu hướng tích cực. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 4,77 tỷ USD, tăng 4% so với năm 2024. Việt Nam xuất khẩu sang Nga 2,26 tỷ USD và nhập khẩu 2,51 tỷ USD.

Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch ngoại thương giữa Việt Nam và Nga đạt 3,24 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Nga đạt 1,33 tỷ USD, giảm 4,4%; nhập khẩu đạt 1,91 tỷ USD, tăng 27,2% so với cùng kỳ năm trước.

Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Nga hiện vẫn tập trung vào những nhóm hàng có thế mạnh truyền thống, trong đó năm 2025 xuất khẩu dệt may đạt khoảng 504 triệu USD, cà phê 462,3 triệu USD và thủy sản 214,5 triệu USD. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt tiếp tục mở rộng thị trường, đồng thời cũng cho thấy dư địa để chuyển từ xuất khẩu hàng hóa sang các hình thức hợp tác có giá trị gia tăng cao hơn.

Ở quy mô rộng hơn, thương mại Nga-ASEAN đạt khoảng 21 tỷ USD năm 2025, tăng gần 58% trong một thập niên. Kim ngạch Việt Nam-Nga tương đương gần 25% tổng thương mại Nga – ASEAN, cho thấy Việt Nam đang giữ vị trí quan trọng trong quan hệ kinh tế giữa Nga và khu vực Đông Nam Á.

Tại phiên Đối thoại kinh doanh Nga - ASEAN trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế phương Đông ở Vladivostok ngày 2/9, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đánh giá hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam - Nga vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Bộ trưởng khẳng định Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò cầu nối kinh tế giữa Nga và ASEAN, đồng thời thúc đẩy các chuỗi cung ứng, logistics, công nghệ, năng lượng và dòng vốn đầu tư mới.

Đáng chú ý, định hướng được đưa ra không dừng ở việc tăng kim ngạch xuất nhập khẩu. Việt Nam đề xuất thúc đẩy các mô hình cùng đầu tư, cùng sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị; đồng thời tăng cường kết nối vận tải, logistics và xây dựng các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp.

Một đề xuất cụ thể là cơ chế hỗ trợ đầu tư “một cửa”, đồng hành với doanh nghiệp từ khâu cấp phép đến vận hành. Việt Nam cũng đề xuất khai thác tính bổ trợ giữa nguồn tài nguyên, nguyên liệu của vùng Viễn Đông Nga như khoáng sản, năng lượng, nông – thủy sản với năng lực chế biến, thị trường và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam.

Những định hướng này tạo cơ sở để quan hệ kinh tế Việt - Nga mở rộng từ thương mại hàng hóa sang hợp tác đầu tư và sản xuất.

Khi Nga thúc đẩy đa dạng hóa nguồn thu và khởi động chu kỳ đầu tư mới vào công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ, cơ hội đối với doanh nghiệp Việt không chỉ nằm ở việc bán thêm hàng hóa, mà còn ở khả năng tham gia vào những chuỗi giá trị mới.

Đà phục hồi của kinh tế Nga cùng định hướng đa dạng hóa nguồn thu và thúc đẩy chu kỳ đầu tư mới đang tạo thêm không gian cho hợp tác với các đối tác châu Á. Với Việt Nam, dư địa này không chỉ nằm ở việc mở rộng kim ngạch thương mại, mà còn ở khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, logistics và cung ứng.

Nếu tận dụng tốt nền tảng từ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam -Liên minh Kinh tế Á- Âu (EAEU), doanh nghiệp Việt có thể từng bước chuyển từ vị thế nhà cung cấp sang đối tác tham gia sâu hơn vào thị trường Nga và không gian kinh tế Nga – ASEAN.