Virus Hanta và di sản của nhà khoa học Hàn Quốc

Thành tựu nghiên cứu virus Hanta của nhà virus học Hàn Quốc Lee Ho Wang đã qua đời đang thu hút sự quan tâm trở lại sau vụ bùng phát dịch nghi liên quan virus này trên tàu du lịch MV Hondius ngoài khơi Tây Ban Nha.

Theo phóng viên TTXVN tại Seoul, Cục Lưu trữ Quốc gia Hàn Quốc cho biết Giáo sư Lee Ho Wang là người đầu tiên phân lập thành công virus Hanta từ phổi chuột đồng vào năm 1976, đồng thời phát triển vaccine phòng bệnh đầu tiên trên thế giới mang tên Hantavax vào năm 1988. Đây được xem là trường hợp hiếm hoi khi một nhà khoa học vừa xác định được tác nhân gây bệnh, vừa phát triển được vaccine phòng ngừa.

Công trình nghiên cứu của Giáo sư Lee Ho Wang bắt nguồn từ nỗ lực tìm nguyên nhân căn bệnh từng được gọi là “sốt xuất huyết Hàn Quốc” mà hơn 3.000 binh sĩ Liên hợp quốc mắc trong Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) gần khu vực biên giới liên Triều hiện nay. Nghi ngờ loài gặm nhấm là nguồn lây bệnh, từ cuối thập niên 1960, ông Lee đã bắt hơn 3.000 con chuột tại các khu vực biên giới. Để phục vụ nghiên cứu, ông đã bất chấp nhiều khó khăn, kể cả việc bị nhiễm bệnh.

Từ một mẫu chuột bắt gần sông Hantan chảy qua các tỉnh Gangwon và Gyeonggi, Giáo sư Lee Ho Wang đã xác định được virus gây bệnh và đặt tên là virus Hantaan, sau này được biết đến rộng rãi với tên gọi hantavirus. Năm 1980, ông tiếp tục xác định thêm biến thể Seoul virus.

Theo nghiên cứu, virus Hanta lây sang người chủ yếu qua tiếp xúc với nước bọt, nước tiểu hoặc phân của loài gặm nhấm mang mầm bệnh. Dựa trên phát hiện này, nhóm nghiên cứu đã tự thử nghiệm vaccine trước khi thương mại hóa. Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) cho biết các chủng virus lưu hành tại Hàn Quốc có tỷ lệ tử vong dưới 5%. Năm 2024, nước này ghi nhận 373 ca nhiễm, chủ yếu tại các vùng nông thôn.

Tuy nhiên, chủng virus nghi liên quan ổ dịch trên tàu MV Hondius được cho có tỷ lệ tử vong lên tới 40%, thường xuất hiện tại Nam Mỹ, đặc biệt khu vực gần dãy Andes.

KDCA nhận định nguy cơ đối với Hàn Quốc hiện vẫn thấp do các loài gặm nhấm mang chủng virus nguy hiểm này không sinh sống tại nước này. Tuy nhiên, giới chức khuyến cáo người dân khi tới Nam Mỹ cần tránh tiếp xúc với chuột hoang và các khu vực có nguy cơ chứa chất thải của loài gặm nhấm.

Giới chuyên gia cho biết dù virus Hanta vẫn lưu hành trên toàn cầu, đến nay vẫn chưa có phương pháp điều trị được chứng minh đầy đủ hiệu quả.