Vụ lừa đảo kỳ nghỉ dưỡng: Làm rõ ranh giới dân sự - hình sự

Liên quan các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản dưới hình thức mua bán, chuyển nhượng hợp đồng kỳ nghỉ du lịch xảy ra trên địa bàn, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội Nguyễn Văn Dũng cho biết, cơ quan tiến hành tố tụng đã xác định rõ các hành vi gian dối xuyên suốt quá trình hoạt động của các đối tượng để xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.

Dựng kịch bản, lập hàng chục doanh nghiệp để lôi kéo khách hàng

Theo tài liệu điều tra được Công an thành phố Hà Nội công bố tại Hội nghị thông tin báo chí ngày 19/6, từ năm 2023 đến năm 2025, các đối tượng đã thành lập 27 công ty, phân công vai trò cụ thể cho từng bộ phận như người chỉ đạo, người gọi điện lôi kéo khách hàng, người trực tiếp tiếp xúc và tư vấn khách hàng để bán, môi giới việc cho thuê, sang nhượng hợp đồng kỳ nghỉ du lịch theo kịch bản thống nhất từ trước.

Các đối tượng sử dụng dữ liệu khách hàng thu thập từ các công ty cũ hoặc mua từ nguồn khác; đồng thời chi trả hoa hồng từ 2% đến 20% cho nhân viên kinh doanh nhằm dụ dỗ, lôi kéo khách hàng tham gia các giao dịch liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ du lịch. Cơ quan điều tra xác định các đối tượng đã lợi dụng lòng tin, sự thiếu hiểu biết và tâm lý thích nhận quà tặng của người dân, chủ yếu là người cao tuổi, để mời tham dự các hội nghị, hội thảo giới thiệu sản phẩm “sở hữu kỳ nghỉ du lịch”. Tại đây, khách hàng được giới thiệu các gói dịch vụ có giá từ khoảng 200 triệu đồng đến 900 triệu đồng; đồng thời được cam kết bằng miệng về khả năng sinh lời khi chuyển nhượng kỳ nghỉ du lịch nếu không còn nhu cầu sử dụng. Nhiều khách hàng đã tin tưởng, ký hợp đồng và nộp tiền đặt cọc.

Liên quan đến vụ án, Thượng tá Đỗ Thế Thắng, Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Hà Nội cho biết, có 34 người là chủ tịch, tổng giám đốc, giám đốc các doanh nghiệp. Độ tuổi các bị can từ 20 đến 40. Trong đó, các giám đốc doanh nghiệp và đội ngũ kinh doanh (sale) hầu hết có trình độ cử nhân. Cá biệt, một giám đốc sinh năm 2000. Quá trình xác minh, trích xuất dữ liệu, kiểm tra sổ sách của các đối tượng, cơ quan chức năng phát hiện khoảng 17.000 hợp đồng kỳ nghỉ.

Làm rõ ranh giới giữa quan hệ dân sự và hành vi lừa đảo

Tại hội nghị, trả lời câu hỏi của phóng viên về ranh giới giữa quan hệ dân sự và hành vi phạm tội hình sự, ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội cho biết: “Yếu tố hành vi gian dối và chiếm đoạt là điều kiện để phân biệt giữa dân sự và hình sự". Theo ông, các đối tượng đã lợi dụng hoạt động mua bán, chuyển nhượng kỳ nghỉ du lịch, tạo ra các kịch bản chuyển nhượng nhằm chiếm đoạt tài sản của khách hàng. Trong đó, có trường hợp chiếm đoạt tiền của khách hàng thông qua việc bán các kỳ nghỉ dưỡng không có thật; có trường hợp thu tiền đặt cọc, phí bảo đảm hoặc các khoản phí khác dưới danh nghĩa môi giới chuyển nhượng hợp đồng kỳ nghỉ du lịch.

Ông Nguyễn Văn Dũng nhấn mạnh, cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá toàn bộ chuỗi hành vi của các đối tượng để xác định bản chất gian dối trong vụ án. “Chúng tôi phải đánh giá qua một chuỗi các hành vi thì mới xác định được tính lừa đảo, gian dối của các đối tượng nhằm chiếm đoạt tài sản của khách hàng”, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội nhấn mạnh.

Theo tài liệu điều tra, các đối tượng cầm đầu còn liên tục thay đổi tên doanh nghiệp, thay đổi người đại diện theo pháp luật hoặc thành lập các công ty mới nhằm né tránh trách nhiệm đối với khách hàng khiếu nại, yêu cầu giải quyết quyền lợi; đồng thời tiếp tục sử dụng các thủ đoạn tương tự để tiếp cận khách hàng mới. Toàn bộ số tiền chiếm đoạt được của khách hàng được sử dụng để chi trả lương, thưởng cho nhân viên và phục vụ chi tiêu cá nhân.

Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khám xét 193 địa điểm là nơi ở, nơi làm việc của các đối tượng; tạm giữ 11 ô tô, các con dấu công ty, 19 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhiều hợp đồng mua bán kỳ nghỉ du lịch, phiếu thu tiền, máy in, máy đếm tiền, 3 sổ tiết kiệm trị giá 12 tỷ đồng, hơn 17 tỷ đồng tiền mặt; đồng thời phong tỏa hơn 60 tỷ đồng trong các tài khoản liên quan và tạm dừng giao dịch đối với nhiều tài sản đứng tên các công ty trong vụ án.

Theo tài liệu điều tra đã có 27 công ty, doanh nghiệp được xác định có liên quan đến vụ án.

Bước đầu cơ quan điều tra xác định số tiền liên quan đến hành vi phạm tội của các đối tượng là hơn 2.700 tỷ đồng; đã khởi tố 25 vụ án, khởi tố 201 bị can về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Hiện vụ án đang tiếp tục được điều tra mở rộng để làm rõ toàn bộ hành vi của các đối tượng liên quan, đồng thời thu hồi tối đa tài sản nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người bị hại.