Vụ thất thoát tại Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức: Lập chi phí thuê tư vấn nước ngoài không có cơ sở pháp lý

Sáng 20/5, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và 9 bị cáo khác trong vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Nhận hối lộ” xảy ra tại Bộ Y tế và các đơn vị liên quan.

Hội đồng xét xử gồm 5 người, trong đó có 2 thẩm phán, 3 hội thẩm nhân dân; thẩm phán Nguyễn Xuân Văn (Phó Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội) làm chủ tọa phiên tòa. Một kiểm sát viên của Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội và 4 kiểm sát viên của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao (biệt phái về Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội) được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

Tại phiên tòa, có mặt hơn 40 người trong tổng số 73 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được triệu tập tới phiên tòa. Đại diện Bộ Y tế có mặt với tư cách là người liên quan. Hơn 20 luật sư bào chữa cho các bị cáo có mặt tại phiên tòa.

Trong vụ án này, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến (sinh năm 1959) và 6 bị cáo: Nguyễn Kim Trung (sinh năm 1960, cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, cựu Phó vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế, Bộ Y tế), Trần Văn Sinh (sinh năm 1974, cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế), Đào Xuân Sinh (sinh năm 1976, cựu Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT), Nguyễn Doãn Tú (sinh năm 1963, cựu Phó vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế, Bộ Y tế), Lê Văn Cư (sinh năm 1963, cựu Phó Viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng), Hoàng Xuân Hiệp (sinh năm 1978, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng) cùng bị Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” theo quy định tại Điều 219, khoản 3 - Bộ luật Hình sự.

Hai bị cáo thuộc Bộ Y tế gồm: Nguyễn Chiến Thắng (sinh năm 1957, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm), Nguyễn Hữu Tuấn (sinh năm 1970, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách quản lý điều hành Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) bị truy tố về 2 tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Nhận hối lộ” (theo quy định tại Điều 354, khoản 4, điểm a - Bộ luật Hình sự).

Bị cáo Lê Thanh Thiêm (sinh năm 1968, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Sao Nam Sông Hồng) bị đưa ra xét xử về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo quy định tại Điều 174, khoản 4, điểm a - Bộ luật Hình sự.

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao công bố tại phiên tòa, trong quá trình triển khai thực hiện Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức, một số cá nhân tại Bộ Y tế, Ban Y tế trọng điểm và các đơn vị có liên quan đã có hành vi vi phạm pháp luật dẫn đến dự án đình trệ, kéo dài, không đạt được mục tiêu đã đề ra. Điều này khiến 2 dự án phải dừng thi công từ tháng 1/2021 đến hết tháng 12/2024 gây thất thoát, lãng phí đặc biệt lớn cho ngân sách nhà nước với tổng số hơn 803 tỷ đồng.

Không cần thiết nhưng vẫn thuê tư vấn nước ngoài

Viện Kiểm sát xác định, các bị cáo đã có hành vi thuê tư vấn nước ngoài dù không cần thiết; chi tiền cho dự án cơ sở 2 của hai Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức trong thời gian tạm ngưng và chi tiền hỗ trợ doanh nghiệp trái quy định. Ngoài ra, quá trình thực hiện 2 dự án bệnh viện nêu trên, các bị cáo còn cấu kết tạo điều kiện không chính đáng một số doanh nghiệp được trúng thầu thi công.

Cụ thể, ngày 7/3/2014, Bộ Y tế thành lập Ban Y tế trọng điểm gồm 18 thành viên, trong đó Nguyễn Chiến Thắng (Phó Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế) là Giám đốc. Ban Y tế trọng điểm đại diện cho Bộ Y tế làm chủ đầu tư của 2 dự án theo ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Y tế, có nhiệm vụ giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý và tổ chức triển khai thực hiện 2 dự án từ khi được giao nhiệm vụ đến khi nghiệm thu, bàn giao, đưa công trình vào sử dụng, kết thúc đầu tư, bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng và theo đúng các quy định của pháp luật.

Quá trình thực hiện việc thuê tư vấn nước ngoài, trên cơ sở thương thảo với Công ty VK, Nguyễn Chiến Thắng chỉ đạo Trần Văn Sinh lập chi phí thuê tư vấn nước ngoài phối hợp với tư vấn trong nước lập dự án 2 bệnh viện là 24 tỷ đồng mỗi dự án. Để bảo đảm theo giá trên, mặc dù không có cơ sở pháp lý nhưng Trần Văn Sinh tính toán theo công thức 0,75 x (giá chi phí xây dựng, thiết bị công trình (Gxd) + giá phí thiết bị y tế (Gtb)). Đồng thời, Nguyễn Chiến Thắng trao đổi, nhờ Lê Văn Cư, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng giúp thẩm tra chi phí thuê tư vấn nước ngoài phối hợp với tư vấn trong nước lập dự án. Lê Văn Cư đồng ý và giao cho Hoàng Xuân Hiệp, Trưởng phòng Đô thị phối hợp, thực hiện.

Ngày 24/3/2014, Nguyễn Chiến Thắng ký Văn bản số 08/KT-QLDA gửi Viện Kinh tế xây dựng đề nghị thẩm tra dự toán các công việc trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư 2 dự án. Mặc dù biết việc Ban Y tế trọng điểm xác định chi phí thuê tư vấn nước ngoài phối hợp với tư vấn trong nước lập dự án đầu tư theo công thức 0,75 x (Gxd + Gtb) là không có căn cứ, không có hồ sơ chứng minh kèm theo, nhưng Hoàng Xuân Hiệp và ông Phạm Xuân Hoàn (nhân viên Viện Kinh tế xây dựng) vẫn đề xuất, trình Lê Văn Cư ký Văn bản số 381/VKT.ĐTh ngày 26/3/2014 thông báo kết quả thẩm tra dự toán chi phí chuẩn bị đầu tư 2 dự án.

Từ cơ sở này, Nguyễn Chiến Thắng ký Quyết định số 02, 03/QĐ-QLDA ngày 14/4/2014 phê duyệt dự toán chuẩn bị đầu tư 2 dự án; trong đó, chi phí thuê tư vấn nước ngoài phối hợp với tư vấn trong nước lập dự án đầu tư là 24 tỷ đồng/1 dự án.

Chưa xin ý kiến đã báo cáo hoàn chỉnh hồ sơ

Cáo trạng xác định, các bị cáo trong vụ án này đã lập, thẩm định, phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu lập, phê duyệt hồ sơ mời thầu, tổ chức lựa chọn nhà thầu, thực hiện gói thầu, gây lãng phí hơn 733 tỷ đồng.

Cụ thể, ngày 12/11/2014, Bộ Y tế có Công văn số 8121/BYT-TB-CT và số 8122/BYT-TB-CT đề nghị Bộ Xây dựng thẩm tra thiết kế cơ sở và tổng mức đầu tư 2 dự án trên. Sau khi thẩm tra, ngày 24/11/2014, Bộ Xây dựng có Văn bản trả lời Bộ Y tế, trong đó có nêu: đề nghị Bộ Y tế yêu cầu Chủ đầu tư hoàn thiện thiết kế cơ sở và tổng mức đầu tư, trước khi trình phê duyệt dự án và triển khai các bước tiếp theo, phù hợp với các quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình.

Mặc dù chưa thực hiện theo ý kiến của Bộ Xây dựng, nhưng ngay trong ngày 24/11/2014, Nguyễn Chiến Thắng ký Tờ trình trong đó có nêu: Ban Y tế trọng điểm đã hoàn chỉnh hồ sơ theo kết quả thẩm tra về thiết kế cơ sở và tổng mức đầu tư của Bộ Xây dựng… trình Bộ Y tế phê duyệt dự án.

Với nhiệm vụ tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý nhà nước về lĩnh vực trang thiết bị y tế và đầu tư xây dựng công trình y tế, ngày 27/11/2014, Nguyễn Doãn Tú ký văn bản số 804/TB-CT và số 806/TB-CT báo cáo kết quả thẩm định dự án, trong đó kết luận: Ban Y tế trọng điểm đã tiếp thu và chỉnh sửa các khuyến nghị của Bộ Xây dựng… hồ sơ dự án đầu tư đủ điều kiện để trình lãnh đạo Bộ Y tế xem xét, phê duyệt.

Từ các căn cứ này, ngày 1/12/2014, Nguyễn Thị Kim Tiến ký Quyết phê duyệt 2 dự án và để xảy ra các sai phạm, thất thoát, lãng phí tài sản của Nhà nước với số tiền đặc biệt lớn.

Dự kiến, phiên tòa diễn ra trong 1 tuần.