Xe điện REEV, lời giải kinh tế mới cho ngành ô tô phương Tây?

Jaecoo J7 sạc ngoài đến từ Trung Quốc đạt quãng đường di chuyển đến 1.340 km chỉ với một lần nạp đầy năng lượng, mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình chỉ 4,48L/100km. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Theo trang mạng Financial Times, trong nỗ lực giải bài toán hạn chế về quãng đường di chuyển của xe điện, đồng thời cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc mà không làm đứt gãy chuỗi cung ứng, nhiều nhà sản xuất ô tô phương Tây đang đặt cược vào một công nghệ được xem là giải pháp trung gian đầy thực dụng: xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (REEV).

Đây là dòng xe nằm giữa xe lai sạc điện (hybrid) và xe điện thuần túy. Khác với các loại xe chạy bằng điện hoàn toàn, loại xe này được trang bị một động cơ đốt trong cỡ nhỏ, nhưng động cơ đó không trực tiếp truyền lực tới bánh xe mà chỉ đóng vai trò như một máy phát điện để sạc pin.

Nhờ đó, xe vẫn vận hành chủ yếu bằng động cơ điện, song có thể kéo dài đáng kể quãng đường di chuyển mà không quá phụ thuộc vào hạ tầng sạc. 

Hiện tại, Leapmotor của Trung Quốc là hãng duy nhất bán dòng xe này tại châu Âu. Tuy nhiên, hàng loạt tên tuổi lớn như Volkswagen, Renault và BMW cũng đang cân nhắc đưa công nghệ này vào danh mục sản phẩm, nhằm thu hút nhóm khách hàng chưa sẵn sàng chuyển hẳn sang xe điện thuần túy.

Một trong những điểm hấp dẫn của REEV là mô-tơ điện vẫn đóng vai trò chủ đạo, mạnh hơn động cơ đốt trong đi kèm. Điều này giúp xe có trải nghiệm vận hành gần với xe điện hơn so với các mẫu hybrid sạc điện truyền thống, vốn thường có quãng đường chạy điện khá ngắn.

Giám đốc điều hành Renault François Provost thậm chí gọi nhiều mẫu hybrid sạc điện hiện nay là "xe hybrid sạc điện giả" vì có phạm vi chạy điện rất ngắn. Renault mới đây cho biết sẽ phát triển dòng xe cỡ trung trên nền tảng dành riêng cho xe điện, với bản thuần điện có thể chạy 750 km, còn bản tích hợp bộ mở rộng phạm vi hoạt động có thể đạt tới 1.400 km.

Theo ông Provost, với lựa chọn này, hãng tin rằng có thể thuyết phục khoảng 70% khách hàng chuyển sang xe điện vào năm 2030. 

Đồng quan điểm, Giám đốc điều hành Stellantis Antonio Filosa nhận định đây là xu hướng rõ nét của ngành ô tô hiện nay. Tập đoàn này dự kiến tung ra các phiên bản mở rộng phạm vi hoạt động cho mẫu bán tải Ram 1500 Ramcharger và mẫu xe thể thao đa dụng (SUV) Jeep Grand Wagoneer ngay trong năm nay. 

Giới điều hành ngành ô tô cho rằng sức hút của công nghệ này không chỉ đến từ bài toán tâm lý người tiêu dùng, mà còn liên quan trực tiếp tới môi trường chính sách.

Trong bối cảnh Mỹ đảo chiều một phần chính sách khí hậu, còn Liên minh châu Âu (EU) nới lỏng lộ trình cấm xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch từ năm 2035, các hãng xe cần thêm dư địa để ứng phó với sự bất định chính sách. REEV vì thế trở thành phương án linh hoạt, vừa giúp giảm phụ thuộc vào trạm sạc, vừa giữ được lựa chọn động cơ đốt trong khi cần thiết.

Bên cạnh đó, việc giá xăng dầu tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông cũng khiến người tiêu dùng quan tâm hơn tới những mẫu xe có thể đi xa bằng điện nhưng vẫn không bị "mắc kẹt" khi hết pin.

Không chỉ là vấn đề công nghệ hay thị hiếu, sự trỗi dậy của dòng xe này còn mang màu sắc địa chính trị. Tại EU, các mẫu xe REEV của Trung Quốc phải chịu mức thuế cao hơn mà EU áp đặt lên xe điện sản xuất tại Trung Quốc, trong khi xe lai sạc điện thì không. Điều này mở ra một khoảng trống chiến lược cho các hãng xe phương Tây.

Đáng chú ý, dù xe REEV tăng trưởng mạnh nhất ở Trung Quốc, công nghệ này thực chất có nguồn gốc từ châu Âu. Khác với xe điện thuần túy – lĩnh vực mà Trung Quốc đang nắm ưu thế rõ rệt về pin, chi phí và chuỗi cung ứng – khoảng cách công nghệ trong mảng xe REEV hiện không quá lớn.

Đây được xem là cơ hội để các hãng xe châu Âu tận dụng thế mạnh truyền thống về động cơ đốt trong và mạng lưới cung ứng sẵn có.

Một lợi thế khác là các mẫu xe này chỉ cần bộ pin nhỏ hơn, nhờ vẫn có bình xăng và máy phát điện hỗ trợ. Điều đó đồng nghĩa với chi phí thấp hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng pin – lĩnh vực mà Trung Quốc đang chi phối mạnh.

Theo ông Ryan Baylis, đồng sáng lập Viện Faraday, đây là giải pháp giúp người dùng lái xe bằng điện trong phần lớn các trường hợp mà không cần bộ pin khổng lồ cùng các chi phí tốn kém đi kèm. Đồng thời, REEV còn tạo ra lộ trình chuyển đổi ít gây xáo trộn hơn cho ngành công nghiệp động cơ hiện tại của phương Tây.

Cùng quan điểm đó, ông Marco Warth, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu và kỹ thuật tại Mahle – nhà cung cấp linh kiện có trụ sở ở Stuttgart – cho rằng hầu như hãng xe nào hiện nay cũng đang tính toán để sẵn sàng cho công nghệ này. Theo ông, đây có thể là cơ hội đáng kể cho châu Âu.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn đặt ra là người tiêu dùng sẽ mất bao lâu để chấp nhận dòng xe này, và họ sẽ coi đây là giải pháp tạm thời trong bao lâu trước khi chuyển hẳn sang xe điện thuần túy.

Dữ liệu của công ty dịch vụ thông tin Benchmark Mineral Intelligence cho thấy tại Trung Quốc, xe REEV hiện chiếm khoảng 9% thị trường xe điện và hybrid sạc điện, trong khi tỷ lệ này ở phần còn lại của thế giới vẫn dưới 1%.

Theo ông George Whitcombe, nhà phân tích cấp cao của Benchmark, tới đầu những năm 2030, xe REEV có thể chiếm một phần đáng kể trong mức 12% thị phần dự kiến của xe lai sạc điện tại châu Âu. Trong khi đó, ông Tianshu Xin, người đứng đầu liên doanh giữa Leapmotor và Stellantis, cho rằng công nghệ này mới chỉ được ra mắt từ năm ngoái, nên thị trường cần thêm thời gian để hiểu và chấp nhận.

Dù vậy, không phải ai cũng tin đây là lời giải lâu dài. Tổ chức vận động Transport & Environment (T&E) chỉ trích xe REEV là "một con đường vòng tốn kém".

Theo phân tích của nhóm này, sau khi pin cạn, loại xe này tiêu thụ trung bình 6,4 lít nhiên liệu/100 km – tương đương một mẫu SUV chạy xăng thông thường. Đại diện T&E cho rằng nếu dòng xe này thay thế xe xăng hoặc hybrid thì đó là tín hiệu tích cực, nhưng nếu nó làm chậm quá trình chuyển hẳn sang xe điện thuần túy thì lại là một bước lùi. 

Một số ý kiến khác cũng cảnh báo công nghệ này có thể chỉ mang tính chuyển tiếp. Ông Justin Lunny, Giám đốc điều hành Everrati – công ty chuyên chuyển đổi xe cổ thành xe điện – nhận định khi công nghệ pin tiếp tục tiến bộ, những lợi thế hiện nay của bộ mở rộng phạm vi hoạt động sẽ dần mất đi.

Dù tương lai còn nhiều tranh luận, sự trỗi dậy của xe REEV cho thấy ngành ô tô toàn cầu đang ngày càng thực dụng hơn. Trong bối cảnh thị trường, chính sách và địa chính trị đều biến động, các hãng xe không còn chỉ chạy theo một lộ trình duy nhất, mà đang tìm kiếm những giải pháp chuyển tiếp đủ linh hoạt để giữ khách hàng, bảo vệ năng lực sản xuất và kéo dài thời gian thích nghi cho toàn bộ chuỗi cung ứng.