Xuất khẩu thêm một năm "lỗi hẹn"
Mặc dù ngành công thương đã nỗ lực phấn đấu nhằm đưa xuất khẩu cán đích, nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu của cả năm vẫn chỉ dừng lại ở mức gần 176 tỷ USD trong khi mục tiêu cả năm là 185 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm ngoái.
Kỳ vọng vào kết quả xuất khẩu năm 2017, ngành công thương sẽ tập trung phát triển theo mô hình tăng trưởng bền vững và hợp lý giữa chiều rộng và chiều sâu, vừa mở rộng quy mô xuất khẩu vừa chú trọng nâng cao giá trị gia tăng xuất khẩu ngay từ thời điểm này.
Xuất khẩu không cán đích
Đánh giá kết quả đạt được trong năm 2016, ông Dương Duy Hưng, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ Công Thương) cho rằng, mặc dù mức tăng này tuy chưa đạt mục tiêu kế hoạch năm 2016 là tăng 10%, nhưng trong bối cảnh khó khăn chung về xuất khẩu (nhu cầu trên thế giới thấp, xuất khẩu giảm, các nước đều có xu hướng quay lại tập trung vào thị trường nội địa đã tăng sử dụng rào cản thương mại để bảo hộ sản xuất trong nước gây khó khăn nhất định cho hoạt động xuất khẩu).
Đồng thời, xuất khẩu của nhiều nước và vùng lãnh thổ trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Indonesia, Singapore, Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ đều giảm so với năm 2015 thì kết quả tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam là rất tích cực.
Thống kê từ Vụ Kế hoạch cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2016 đạt gần 176 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm 2015, tương đương với 13,93 tỷ USD; trong đó, các doanh nghiệp trong nước chiếm tỷ trọng 28,4%, đạt 50,04 tỷ USD, tăng 4,8%, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (không kể dầu thô) chiếm tỷ trọng 70,22% đạt 123,55 tỷ USD, tăng 11,8% so với năm 2015.
Đáng lưu ý, tăng trưởng xuất khẩu đạt được ở hầu hết các mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Năm 2016, cả nước có 25 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu nhóm hàng nông sản, thủy sản trong năm 2016 tăng trưởng tích cực với nhiều mặt hàng tăng mạnh xuất khẩu như rau quả, thủy sản, hạt tiêu, hạt điều, cà phê.
Kim ngạch xuất khẩu nhóm nông, thủy sản năm 2016 đạt 22,14 tỷ USD, tăng 7,5% so với năm 2015. Kim ngạch xuất khẩu của nhóm tăng chủ yếu do lượng xuất khẩu các mặt hàng tăng, đã bù đắp tác động của giá xuất khẩu giảm.
Cụ thể, tác động của lượng xuất khẩu tăng đã góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu của nhóm 795 triệu USD, trong khi tác động của giá xuất khẩu giảm làm giảm kim ngạch cả nhóm 266 triệu USD.
Đặc biệt, rau quả là mặt hàng có xuất khẩu tăng trưởng mạnh, năm 2016 đạt 2,4 tỷ USD, tăng 30,6% so với năm 2015. Trong bối cảnh nhiều mặt hàng khác gặp khó khăn do sụt giảm lượng và giá xuất khẩu, rau quả Việt Nam đã có kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng mạnh, trong đó có cả những thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao.
Cùng với đó, xuất khẩu mặt hàng này tăng trưởng khá do thuế nhập khẩu được xóa bỏ hoặc cắt giảm theo cam kết của các nước đối tác ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam), tạo ra lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm của Việt Nam.
Bên cạnh đó, thông qua công tác phát triển thị trường, nhiều chủng loại rau quả của Việt Nam đã được chính thức thâm nhập vào các thị trường như vải, nhãn, chuối, xoài, dưa hấu, mít, thanh long, chôm chôm vào thị trường Trung Quốc; vải, xoài vào thị trường Australia; vải, nhãn, thanh long, chôm chôm vào thị trường Hoa Kỳ,… Ngoài ra, các hoạt động xúc tiến thương mại đã phát huy hiệu quả.
Không dừng lại ở đó, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng công nghiệp chế biến cũng tiếp tục đóng góp cao vào tổng kim ngạch xuất khẩu trong năm 2016. Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này đạt 141,2 tỷ USD, tăng 10,5% so với cùng kỳ và chiếm 80,2% tổng kim ngạch xuất khẩu; trong đó, những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn là điện thoại các loại và linh kiện đạt 34,5 tỷ USD, tăng 14,4%; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện ước đạt 18,5 tỷ USD, tăng 18,4%; giày dép ước đạt 12,9 tỷ USD, tăng 7,6%...
Trên thực tế, tăng trưởng xuất khẩu dệt may và giày dép năm 2016 (đạt lần lượt là 3,3% và 7,6%) là tương đối thấp so với mức tăng trưởng xuất khẩu của các mặt hàng này trong năm 2015 (9,1% và 16,3%). Bên cạnh nguyên nhân khách quan là do thị trường xuất khẩu chủ yếu của các mặt hàng này là Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản... có tăng trưởng nhập khẩu dệt may không cao thì xuất khẩu dệt may của Việt Nam còn chịu sự cạnh tranh mạnh từ các nước khác như Campuchia, Myanmar, Mexico, Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh, Indonesia.
Một số nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar, Bangladesh, Indonesia đã đưa ra các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp dệt may bao gồm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu nguyên phụ liệu. Bên cạnh đó, chính sách phá giá đồng nội tệ (Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia) nhằm thu hút đơn hàng, khách hàng gây khó khăn cho doanh nghiệp dệt may Việt Nam.
Riêng về giá xuất khẩu của hầu hết các mặt hàng có thống kê lượng đều giảm so với cùng kỳ (trừ gạo và nhân điều) do nhu cầu thị trường thế giới giảm, trong khi nguồn cung dồi dào dẫn đến cạnh tranh tăng mạnh, kéo giá trung bình giảm. Giá dầu thô giảm mạnh cũng tác động đến mức giá nhiều mặt hàng.
Nguyên nhân tác động do giá giảm làm giảm kim ngạch xuất khẩu năm 2016 của nhóm hàng nông sản, thủy sản ước khoảng 266 triệu USD và nhóm hàng nhiên liệu, khoáng sản là 947 triệu USD.
Việc phát triển thị trường xuất khẩu thời gian qua cũng đạt được những kết quả tích cực. Hàng hóa Việt Nam đã tiếp tục khai thác các thị trường truyền thống và mở rộng tìm kiếm, phát triển thêm nhiều thị trường mới. Tới nay, Việt Nam đã có quan hệ thương mại với trên 200 quốc gia; trong đó, có khoảng 70 thị trường mà Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu trên 100 triệu USD, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2016 ước đạt gần 176 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm 2015.
Ngoài ra, với việc tận dụng tốt các lợi thế có được từ cam kết cắt giảm thuế quan của các nước theo Hiệp định thương mại tự do (FTA) đối với hàng xuất khẩu có xuất xứ Việt Nam, xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường các nước này có tăng trưởng cao trong năm 2016. Xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 21,8 tỷ USD, tăng khoảng 27%; sang Hàn Quốc đạt 11,5 tỷ USD, tăng 29%; sang Nhật Bản đạt 14,6 tỷ USD, tăng 3,4%; sang Ấn Độ đạt 2,7 tỷ USD, tăng 7,7%.
Đặc biệt, năm 2016 cả nước xuất siêu 2,68 tỷ USD, chiếm 1,52% kim ngạch xuất khẩu, vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra (nhập siêu dưới 5%). Khu vực FDI (không kể dầu thô) xuất siêu 21,35 tỷ USD; nếu kể cả dầu thô, khu vực FDI xuất siêu khoảng 23,7 tỷ USD. Nhập siêu của khu vực doanh nghiệp trong nước ước đạt 21,02 tỷ USD.
Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm
Như vậy, đến thời điểm hiện tại kết quả xuất khẩu của cả năm 2016 không đạt mục tiêu đề ra từ đầu năm là tăng 10% so với năm trước. Sự khó khăn, tăng trưởng chậm là diễn biến liên tục trong các tháng từ đầu năm và không xuất hiện bứt phá như mong đợi.
Các chuyên gia cho rằng, nguyên nhân có nhiều, cả chủ quan và khách quan. Trước hết, nhu cầu sử dụng nhiều loại nguyên, nhiên liệu của hoạt động sản xuất công nghiệp thế giới vẫn trong giai đoạn trầm lắng, chưa hồi phục.
Điển hình như tình hình xuất khẩu dầu thô thường xuyên giảm, lại "neo" ở mức thấp gây thiệt hại trực tiếp cho nhà xuất khẩu. Đây là nguyên nhân bất khả kháng, làm mất đi khoảng 40% giá trị xuất khẩu dầu thô - một thiệt hại không nhỏ của nền kinh tế.
Tiếp theo, do mức thu nhập và đời sống nói chung ở các nước EU, Mỹ cũng chưa có sự cải thiện đáng kể nên nhu cầu tiêu dùng cũng không tăng, dẫn đến sự hạn chế về kết quả xuất khẩu mặt hàng dệt may của Việt Nam.
Trong khi đó, hầu như năng lực sản xuất của các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam gồm: dệt may, gạo, cà phê, cao su, dầu thô đã được tập trung khai thác đến ngưỡng; khó có thể tăng tốc liên tục hoặc mạnh mẽ như 10 năm về trước. Mặt khác, chủ trương hạn chế khai thác, xuất khẩu một số nhiên liệu chiến lược như than đá, dầu thô để dự trữ, phòng xa cho tương lai cũng bắt đầu được thực thi.
Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất Nhập khẩu (Bộ Công Thương), để xuất khẩu trong năm 2017 và những năm tiếp theo đạt hiệu quả cao Bộ Công Thương đang triển khai Đề án phát triển xuất khẩu bền vững; trong đó, đề ra những giải pháp cụ thể nhằm cơ cấu lại thị trường; đổi mới tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm và sản phẩm xuất khẩu nhằm giúp doanh nghiệp không bị vấp bởi các rào cản thương mại khi xuất khẩu sang các thị trường.
Riêng với các nhóm hàng, mặt hàng có khả năng cạnh tranh, thị trường ổn định, Bộ Công Thương sẽ đẩy mạnh việc tăng cường xúc tiến thương mại, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu các mặt hàng chủ lực, bảo đảm chất lượng gắn với xây dựng thương hiệu.
Ông Trần Thanh Hải cho biết thêm, bên cạnh các giải pháp nói trên, Bộ Công Thương sẽ tập trung phát triển sản xuất để tăng nhanh xuất khẩu, đồng thời đáp ứng nhu cầu trong nước; khai thác tốt lợi thế so sánh của nền kinh tế, nâng cao hiệu quả, năng lực cạnh tranh xuất nhập khẩu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giải quyết việc làm và tiến tới cân bằng cán cân thương mại./.
Tin liên quan
-
Xe & Công nghệ
Năm 2017, phấn đấu kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản đạt 7,1 tỷ USD
12:58' - 30/12/2016
Với nguồn lực dồi dào, năm 2017, ngành thuỷ sản có thể tăng về sản lượng, tuy nhiên phải kiểm soát tốt dịch bệnh, xúc tiến và mở rộng thị trường.
-
Kinh tế Việt Nam
Xuất khẩu gạo năm 2016 đạt 2,2 tỷ USD
17:39' - 28/12/2016
Khối lượng xuất khẩu gạo năm 2016 ước đạt 4,88 triệu tấn và 2,2 tỷ USD, giảm 25,8% về khối lượng và giảm 21,2% về giá trị so với năm 2015.
-
Doanh nghiệp
22 doanh nghiệp đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc
17:33' - 27/12/2016
Bộ NN và PTNT cho biết, phía Trung Quốc vừa thông báo có 22 doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và chế biến gạo Việt Nam có đủ điều kiện xuất khẩu gạo chính ngạch sang Trung Quốc.
Tin cùng chuyên mục
-
Kinh tế Việt Nam
Khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư vào lĩnh vực năng lượng của Việt Nam
18:36'
Theo các chuyên gia, việc khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư vào lĩnh vực năng lượng của Việt Nam là rất cần thiết để tăng công suất cho hệ thống, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số.
-
Kinh tế Việt Nam
Chủ tịch nước trao quyết định bổ nhiệm các Phó Thủ tướng và Bộ trưởng nhiệm kỳ 2021 - 2026
18:17'
Chiều 18/2, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Lương Cường đã chủ trì lễ công bố và trao quyết định của Chủ tịch nước bổ nhiệm các Phó Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng nhiệm kỳ 2021 - 2026.
-
Kinh tế Việt Nam
Quốc hội thông qua Nghị quyết về cơ cấu tổ chức của Chính phủ
17:55'
Sáng 18/2, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về cơ cấu tổ chức của Chính phủ và Nghị quyết về cơ cấu số lượng thành viên Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV.
-
Kinh tế Việt Nam
Quốc hội khoá XV: Bổ sung 2 Phó Thủ tướng và 2 Phó Chủ tịch Quốc hội
17:31'
Ngày 18/2, Quốc hội đã phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm chức Phó Thủ tướng với ông Mai Văn Chính và ông Nguyễn Chí Dũng; bỏ phiếu kín bầu bầu Phó Chủ tịch Quốc hội với ông Lê Minh Hoan và ông Vũ Hồng Thanh.
-
Kinh tế Việt Nam
Thông qua Đề án công nhận huyện Văn Giang (Hưng Yên) là đô thị loại III
16:40'
Theo Báo cáo thẩm tra số 56/BC-KTNS của Ban Kinh tế - Ngân sách trình HĐND tỉnh Hưng Yên, đô thị Văn Giang có tổng số điểm các tiêu chí đạt 88,31/100 điểm, đủ điều kiện đạt tiêu chí đô thị loại III.
-
Kinh tế Việt Nam
Quản lý dược cần chặt chẽ nhưng đảm bảo thông thoáng
15:27'
Việc ghi nhận ý kiến, tiếng nói của doanh nghiệp trong quá trình soạn thảo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật sửa đổi của Luật Dược rất quan trọng, đảm bảo cơ sở và chất lượng văn bản luật được tốt hơn.
-
Kinh tế Việt Nam
Dồn lực giải phóng xong mặt bằng cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu trong tháng 3/2025
14:53'
Từ nay đến cuối tháng 2/2025, các đoàn sẽ gặp gỡ người dân vùng dự án để tuyên truyền, vận động các hộ bàn giao mặt bằng.
-
Kinh tế Việt Nam
Quảng Ninh xây dựng kịch bản tăng trưởng 14% năm 2025
12:45'
Đầu tháng 2/2025, tỉnh Quảng Ninh bất ngờ thay đổi kịch bản, nâng mức tăng trưởng kinh tế lên l4% trong năm 2025.
-
Kinh tế Việt Nam
Khuyến nông phải cùng với nông dân chuyển đổi sang phương thức sản xuất hữu cơ, hiện đại
12:45'
Sáng 18/2, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến về Chiến lược phát triển khuyến nông đến năm 2030, định hướng đến năm 2050 (Chiến lược khuyến nông).