“Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Trump tại G20

Từ thương mại cho tới biến đổi khí hậu, Tổng thống Mỹ kiên quyết theo đuổi các nguyên tắc dân tộc chủ nghĩa tại Hội nghị thượng đỉnh G20 vừa qua - tờ Wall Street Journal ngày 9/7 bình luận.

Thông qua một loạt cuộc gặp marathon và bữa tối ở Hội nghị G20, nhiều nhà lãnh đạo quốc tế đã cố gắng đưa đẩy để tân Tổng thống Mỹ chấp nhận những nguyên lý cốt lõi về trật tự quốc tế mà họ theo đuổi, trong đó có các cam kết về tự do thương mại và bảo vệ môi trường khắt khe hơn. Nhưng ông Trump chẳng hề lay chuyển.

Trong chuyến công du nước ngoài lần thứ hai, người đứng đầu nước Mỹ rất cứng rắn bảo vệ các nguyên tắc dân tộc chủ nghĩa vốn là điểm then chốt trong chiến dịch tranh cử mang đậm dấu ấn cá nhân của ông. Nó cho thấy, học thuyết “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump thể hiện trong chính sách đối ngoại vững chắc hơn những gì mà các đồng cấp châu Âu từng hy vọng.

Phát biểu tại phiên bế mạc ngày 8/7, Thủ tướng Đức Angele Merkel đã thừa nhận khác biệt hệ tư tưởng là điều không dễ san lấp. Bà cho biết bất đồng được thể hiện rõ trong các cuộc đàm phán về khí hậu, tất cả các nước đều đồng ý, chỉ mình Mỹ phản đối. Thảo luận về thương mại cũng đặc biệt khó khăn do Mỹ bảo lưu quan điểm của mình.

Thế nhưng hai chuyến công du nước ngoài của ông Trump cũng cho thấy một thực tế khác, đó là một số nhà lãnh đạo đã buộc phải hòa nhập với quan điểm của Tổng thống Mỹ. Đơn cử như ngôn từ trong Tuyên bố chung tại Hội nghị G20 thể hiện ý định của Mỹ, đề cập đến việc Mỹ giúp đỡ các nước khác sử dụng “nhiên liệu hóa thạch sạch và hiệu quả hơn”.

Một quan chức Liên minh châu Âu (EU) thừa nhận đây không phải là nội dung họ mong đợi liên quan đến năng lượng. Tương tự như vậy là vấn đề thương mại. Ông Trump luôn phàn nàn các hiệp định thương mại cũ có lợi cho các nước và gây thiệt hại đối với Mỹ, gây thâm hụt thương mại lớn.

Tuyên bố chung G20 có mang hơi hướng đặc trưng của D. Trump khi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đạt tới nền thương mại “có đi có lại, cùng chung ưu thế”. Mỹ hài lòng với kết cục này, bởi tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính G20 trước đó ít tháng, Mỹ ở vào thế đơn độc, “một mình chống lại 19 nước”- như lời Bộ trưởng Tài chính Steven Munchin chia sẻ.

Thay vì thể hiện thay đổi trong quan điểm, ông Trump muốn qua chuyến công du ba ngày để chuyển đi tầm nhìn rõ ràng nhất của mình về thế giới: Cam kết duy trì văn minh phương Tây. Địa điểm được ông lựa chọn để chuyển tải thông điệp đó là Ba Lan với một chính quyền bảo thủ nhiều phen khiến các đối tác châu Âu phật ý.

Ở Warsaw, Tổng thống Mỹ đặt câu hỏi về việc liệu phương Tây có tiếp tục tồn tại, có đủ tự tin vào giá trị của mình để bảo vệ chúng bằng mọi giá.

Nhưng lãnh đạo châu Âu vẫn chưa chịu từ bỏ ý tưởng có thể đưa ông Trump tiến gần đến một lập trường chung. Một nhà ngoại giao dự hội nghị cho biết, ông Trump có tham gia vào tiến trình chung ở một câp độ nhất định, giới chức nước ngoài cần kiên nhẫn khi thảo luận với tân Tổng thống Mỹ.

 Tại Hamburg, ông Trump ủng hộ sáng kiến về quỹ trợ giúp doanh nhân nữ do Ngân hàng Thế giới (WB) khởi xướng, ca ngợi Chủ tịch WB Jim Yong Kim tại sự kiện ra mắt quỹ dù trước đó ông nhiều lần chỉ trích thiết chế này.

Ông cũng chứng tỏ sẵn sàng thách thức Tổng thống Putin. Trong cuộc gặp kéo dài hơn hai giờ với ông Putin, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ không hài lòng với việc Nga can dự vào cuộc bầu cử năm 2016. Cách tiếp cận này hợp với quan điểm của châu Âu, những nước vốn lo ngại can dự của Nga sau biến cố ở Ukraine.

Cuối tuần tới, ông Trump sẽ tới Paris và đây sẽ là chuyến công du nước ngoài thứ ba kể từ khi ông nhậm chức. Chuyến thăm Pháp có thể sẽ là một cơ hội nữa để kiểm định những nguyên tắc của Tổng thống Mỹ khi ông có các cuộc gặp với quan chức, lãnh đạo nước Pháp, những người lo ngại ông đi theo thiên hướng bảo hộ./.