Cần thiết nâng cao hiểu biết về công cụ phòng vệ thương mại
Thời gian qua, Việt Nam liên tiếp phải đối phó với sự "bùng nổ" các vụ kiện phòng vệ thương mại trong khi năng lực tài chính và khả năng ứng phó của một số ngành hàng, doanh nghiệp trong nước còn yếu. Điều này đã tạo nên nhiều khó khăn trong việc xác định chiến lược, định hướng, quyết tâm khi vướng phải các vụ kiện.
Với dự báo, việc gia tăng các rào cản về thương mại sẽ tác động không nhỏ đến hoạt động xuất nhập khẩu, nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp trong nước cần nâng cao hiểu biết về công cụ phòng vệ thương mại cũng như tăng hiệu quả kháng kiện, đảm bảo thị trường và giá trị thặng dư cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
*Xu hướng bảo hộ
Theo ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), trước tiến trình tự do hoá thương mại toàn cầu ngày càng sâu rộng, các hàng rào thương mại truyền thống như thuế quan dần dần được dỡ bỏ, các cam kết mở cửa thị trường được đẩy mạnh cùng với sự gia tăng của các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương là nguyên nhân dẫn đến các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng được các nước sử dụng nhiều như một công cụ hợp pháp để tăng thuế nhập khẩu và bảo hộ sản xuất trong nước.
Ông Chu Thắng Trung cho biết thêm, đến nay, đã có 132 vụ việc phòng vệ thương mại của nước ngoài đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
Thị trường điều tra nhiều nhất đối với Việt Nam là Hoa Kỳ (25 vụ), Thổ Nhĩ Kỳ (20 vụ) và Ấn Độ (15 vụ). Cùng đó, số vụ việc bị điều tra nhiều nhất là chống bán phá giá với 78 vụ; chống trợ cấp 12 vụ; chống lẩn tránh thuế 17 vụ; tự vệ 25 vụ.
Hơn nữa, xu hướng các vụ kiện phòng vệ thương mại trên thế giới đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu tập trung vào kiện chùm, kiện chống lẩn tránh thuế, kiện domino, kiện kép (kiện đồng thời chống bán phá giá và chống trợ cấp).
Mặt hàng bị kiện nhiều nhất phải kể đến là sắt thép (chiếm gần 50% số vụ chống bán phá giá và 75% vụ chống trợ cấp); tiếp theo là sợi dệt và nông, thủy sản.
Thống kê từ Cục Phòng vệ thương mại cho thấy, tính đến tháng 5/2018, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã có hơn 400 lệnh chống bán phá giá và chống trợ cấp hiệu lực; trong đó có 10 lệnh liên quan đến Việt Nam.
Không những thế, các nước còn có xu hướng điều tra chống lẩn tránh thuế. Vì vậy, Việt Nam đang phải chịu 17 vụ điều tra chống lẩn tránh thuế; trong đó có 16 vụ do nghi ngờ sản phẩm nguồn gốc từ Trung Quốc.
Gần đây nhất, DOC kết luận 2 sản phẩm thép chống ăn mòn (CORE) và thép cán nguội (CRS) của Việt Nam có sự lẩn tránh thuế từ Trung Quốc.
Tiếp đó, ngày 12/6 vừa qua, Hoa Kỳ đã nhận đơn đề nghị điều tra chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp với 2 mặt hàng của Việt Nam là thép CORE do nghi ngờ lẩn tránh thuế từ lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và thép CRS do nghi ngờ lẩn tránh thuế từ Hàn Quốc.
Còn Australia thì điều tra chống bán phá giá với dây thép, thậm chí còn áp dụng điều kiện thị trường đặc biệt - một điều khoản tương đương với việc xác định nền kinh tế phi thị trường.
Lý giải thực tế này, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải cho biết, việc chậm công nhận Việt Nam là nước có nền kinh tế thị trường là nguyên nhân chính khiến cho doanh nghiệp nội có nguy cơ đối mặt với các rào cản thương mại.
Hiện chỉ có 69 nước công nhận nền kinh tế thị trường của Việt Nam, trong khi đó các thị trường nhập khẩu lớn hàng hóa của Việt Nam là Hoa Kỳ, châu Âu, Canada, Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ… lại không công nhận dẫn đến phương pháp tính biên độ bán phá giá gây thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Chia sẻ từ các Hiệp hội ngành hàng cũng cho thấy, mặc dù thông tin hàng hóa của Việt Nam đến thị trường nước ngoài còn nhiều hạn chế nhưng giới truyền thông lại liên tục phản ánh hàng hóa Việt Nam có gian lận xuất xứ.
Do đó, các nước đã đặt nghi vấn về việc một lượng lớn hàng hóa của các nước khác di chuyển sang Việt Nam để gian lận xuất xứ, nhằm tận dụng tối đa ưu đãi thuế xuất khẩu.
*Tạo thế vững chãi
Ông James Maeder - quyền Vụ phó phụ trách các hoạt động thuế chống bán phá giá và thuế đối kháng, Vụ Thực thi và Tuân thủ (DOC) khẳng định: Tất cả các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại hoàn toàn do các doanh nghiệp nội địa trong nước yêu cầu, không phải do các cơ quan điều tra khởi xướng.
Tuy nhiên, nhiều vụ việc doanh nghiệp xuất khẩu đã hoàn toàn chứng minh được sự "trong sạch" và không phải chịu mức thuế phòng vệ thương mại.
Vì vậy, ông James Maeder cho rằng, trước các vụ việc xảy ra, doanh nghiệp xuất khẩu liên quan phải nắm chắc luật pháp quy định của nước điều tra, chủ động nắm bắt tình hình và thực hiện đúng theo yêu cầu thủ tục mà nước sở tại đưa ra.
Theo ông Trần Thanh Hải, phải sau ngày 3/12/2018, theo cam kết WTO, các nước sẽ không còn được mặc nhiên coi Việt Nam là nền kinh tế phi thị trường.
Tuy nhiên, trong thời gian này, Bộ Công Thương sẽ chủ động thu thập thông tin liên quan và cùng với tham tán thương mại của Việt Nam tại nước ngoài hỗ trợ doanh nghiệp làm việc trực tiếp với các tổ chức, các bên liên quan đến điều tra phòng vệ thương mại. Trên cơ sở đó, xây dựng phương án ứng phó để đảm bảo lợi ích cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Ngoài ra, Bộ sẽ tham mưu để Chính phủ ban hành quy định pháp lý về việc chế tài đối với những doanh nghiệp không phối hợp đầy đủ vào quá trình kháng kiện vụ việc liên quan đến phòng vệ thương mại.
Bởi, việc một quốc gia tiến hành điều tra và áp thuế phòng vệ thương mại đối với sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam sẽ có nguy cơ dẫn tới các quốc gia khác cũng tiến hành điều tra với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Việt Nam.
Để hạn chế thấp nhất việc bị khởi kiện phòng vệ thương mại, đồng thời gia tăng khả năng thành công khi tham gia vào các vụ kiện, theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh các doanh nghiệp nên tự bảo vệ bằng cách trang bị những kiến thức cơ bản về pháp luật phòng vệ thương mại.
Đồng thời, thường xuyên có hoạt động trao đổi thông tin với hiệp hội và cơ quan quản lý nhà nước để nắm bắt được những thông tin cảnh báo sớm về khả năng bị khởi kiện tại thị trường xuất khẩu, từ đó lên phương án điều chỉnh hoạt động kinh doanh để tránh bị khởi kiện.
Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cũng lưu ý các doanh nghiệp Việt Nam nên củng cố quan hệ với các bạn hàng, đối tác bên phía nước ngoài vì nhóm những đối tác này cũng là một bên có lợi ích bị ảnh hưởng bởi vụ việc điều tra phòng vệ thương mại.
Một yếu tố góp phần không nhỏ là các doanh nghiệp cần đa dạng hoá thị trường, tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới, đa dạng hoá sản phẩm, tránh tăng trưởng xuất khẩu quá nóng vào một thị trường, chuyển dần từ chiến lược cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và thương hiệu.
Đặc biệt, khi vụ việc đã được khởi xướng điều tra, doanh nghiệp xuất khẩu cần tích cực tham gia vào kháng kiện, hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra để tránh trường hợp cơ quan điều tra sử dụng dữ liệu sẵn có bất lợi để tính toán biên độ phá giá, trợ cấp.
Không dừng lại ở đó, doanh nghiệp phải cùng hợp tác nhằm xác định chiến lược, lên phương án đối phó cho việc kháng kiện cũng như vận động hành lang để đạt được kết quả tốt nhất./.
Tin liên quan
-
DN cần biết
Chiến tranh thương mại: Phải tìm ra lợi thế để vượt qua
08:29' - 14/07/2018
Dự báo, những xung đột thương mại có thể châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại toàn cầu và sẽ ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế thế giới.
-
Ý kiến và Bình luận
Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh: Lấy sức ép cạnh tranh là động lực phát triển
08:16' - 14/07/2018
Trước những diễn biến khó lường của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã đưa ra những nhận định xung quanh vấn đề này.
-
Ý kiến và Bình luận
Thêm lo ngại về chiến tranh thương mại Mỹ-Trung
08:23' - 26/03/2018
Khu vực Mỹ Latinh lo ngại về sự leo thang của cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sau khi Washington quyết định áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai châu Á.
-
Kinh tế Thế giới
Chiến tranh thương mại - nguy cơ nổ ra một sớm một chiều
20:55' - 23/03/2018
Các biện pháp trả đũa giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới này đang báo hiệu cho một cuộc chiến thương mại toàn cầu.
-
Kinh tế Thế giới
Nguy cơ chiến tranh thương mại - "rủi ro đáng chú ý" đối với triển vọng kinh tế Mỹ
14:14' - 22/03/2018
Nguy cơ của một cuộc chiến thương mại được đánh giá là rủi ro đáng chú ý đối với triển vọng tăng trưởng và lạm phát của Mỹ.
Tin cùng chuyên mục
-
Kinh tế Việt Nam
Nâng cấp cho hệ thống cảng biển Việt Nam tiếp nhận tàu có trọng tải lớn
18:09'
Cục Hàng hải Việt Nam (Bộ Giao thông vận tải) đang trình Bộ Giao thông vận tải Đề án nghiên cứu nâng cao khả năng khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải công cộng và kết cấu hạ tầng bến cảng hiện hữu.
-
Kinh tế Việt Nam
Những trường hợp tạm đình chỉ, thu hồi giấy chứng nhận hoạt động cơ sở đăng kiểm
14:15'
Cơ sở đăng kiểm đã bị thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động chỉ được xem xét cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định sau 12 tháng kể từ ngày có quyết định thu hồi.
-
Kinh tế Việt Nam
Long An hợp long cầu vốn đầu tư hơn 322 tỷ đồng bắc qua sông Vàm Cỏ Đông
13:27'
Ngày 5/1, UBND tỉnh Long An tổ chức lễ hợp long cầu Vàm Cỏ Đông và khởi công xây dựng đường tỉnh ĐT.822B.
-
Kinh tế Việt Nam
Phê chuẩn chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang và Hà Giang
21:29' - 04/01/2025
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký các Quyết định phê chuẩn kết quả bầu, miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang và Hà Giang.
-
Kinh tế Việt Nam
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Kiên quyết không để sai chồng sai trong xử lý vướng mắc các dự án
19:10' - 04/01/2025
Chiều 4/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã làm việc với Thành phố Hồ Chí Minh để rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án trên địa bàn Thành phố.
-
Kinh tế Việt Nam
Đông Nam Bộ đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng giao thông trọng điểm
18:40' - 04/01/2025
Các công trình giao thông trọng điểm tại vùng Đông Nam Bộ vẫn đang được tăng tốc, đẩy nhanh tiến độ thi công với phương châm “3 ca, 4 kíp”, “vượt nắng, thắng mưa”…
-
Kinh tế Việt Nam
Xây dựng và hoàn thiện luật chuyên ngành về thương mại điện tử
18:22' - 04/01/2025
Bà Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, năm 2025, cục sẽ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện luật chuyên ngành về thương mại điện tử.
-
Kinh tế Việt Nam
Xây dựng cơ sở dữ liệu bảo vệ sản xuất trong nước
18:20' - 04/01/2025
Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 3649/QĐ-BCT phê duyệt Đề án Xây dựng cơ sở dữ liệu của các ngành sản xuất trong nước nhằm nâng cao năng lực điều tra phòng vệ thương mại.
-
Kinh tế Việt Nam
Điều động Đại tá Nguyễn Đức Hải giữ chức Giám đốc Công an Đồng Nai
16:58' - 04/01/2025
Bộ trưởng Bộ Công an đã điều động Đại tá Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Trị đến nhận công tác và giữ chức vụ Giám đốc Công an tỉnh Đồng Nai.