10 tháng, giải ngân vốn đầu tư công tăng nhưng chưa đạt kỳ vọng

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trả lời câu hỏi của phóng viên các cơ quan thông tấn, báo chí. Ảnh: Phạm Kiên - TTXVN

Báo cáo tại phiên họp thường kỳ Chính phủ trực tuyến với các địa phương tháng 10/2025, ngày 8/11, lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết, nhờ các giải pháp quyết liệt, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công được thúc đẩy, tuy nhiên chưa đạt như kỳ vọng.

Cụ thể, 10 tháng giải ngân được 491.000 tỷ đồng, đạt 54,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 3,5 điểm phần trăm về tỷ lệ và 145.000 tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm 2024. 

“Kết quả giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đạt như kỳ vọng, số vốn còn lại phải giải ngân rất lớn (411.000 tỷ đồng), lãnh đạo Bộ Tài chính cho hay. 

Dự án Đường tỉnh 879C có tổng mức đầu tư gần 72,5 tỷ đồng đang được tỉnh Đồng Tháp đẩy nhanh tiến độ thi công. Ảnh: Công Trí - TTXVN 

Đáng chú ý, ngoài 9 bộ, cơ quan và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước; vẫn còn 29 bộ, cơ quan và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới bình quân chung cả nước. Các bộ ngành, địa phương giải ngân chậm những tháng gần đây đã liên tục bị Thủ tướng phê bình. 

Lý giải về tình trạng giải ngân còn chưa đạt kỳ vọng này, Bộ Tài chính cho biết, có nhiều nguyên nhân, cả chủ quan và khách quan. Trong đó, nguyên nhân chủ quan chủ yếu là do khâu lập kế hoạch chưa sát thực tế, chưa phù hợp với bảo đảm tính sẵn sàng các dự án; tại một số nơi còn thiếu quyết liệt trong công tác quản lý, điều hành thực hiện chương trình, dự án; hạn chế trong năng lực, ý thức, trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu. 

Bên cạnh đó, việc giải ngân cũng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khách quan, bao gồm: khối lượng vốn đầu tư công năm 2025 tăng 447.100 tỷ đồng so với năm 2024 (tương đương 65,5%); tình hình thiên tai, bão lũ làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc thi công tại 20/34 địa phương, việc chuyển giao nhiệm vụ theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian đầu còn vướng mắc… 

Bộ Tài chính cho biết, năm 2025, tổng vốn kế hoạch đầu tư công khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, lớn nhất từ trước tới nay. Trong số này, 1,03 triệu tỷ đồng đã được phân bổ chi tiết, đạt 96,7% kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao. 

Số vốn còn lại chưa phân bổ chi tiết là khá lớn, hơn 29.654 tỷ đồng, nhưng theo Bộ Tài chính, chủ yếu là từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2024 và số vốn vừa điều chuyển giữa các bộ, địa phương giải ngân thấp sang giải ngân cao. 

Bộ Tài chính cho biết, cùng mặt bằng pháp lý, cùng bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển giao sang mô hình chính quyền mới, có bộ, cơ quan trung ương, địa phương giải ngân tốt nhưng vẫn có những bộ, cơ quan trung ương, địa phương giải ngân chưa tốt. 

Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, việc đạt được kết quả giải ngân tốt là nhờ có sự quyết liệt và quyết tâm chính trị trong công tác chỉ đạo, điều hành, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu, thành lập các tổ công tác giải ngân do Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch UBND làm Tổ trưởng; sớm xác định vấn đề “nút thắt” trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, thành lập ban chỉ đạo riêng để tháo gỡ khó khăn tại hiện trường, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận, kiên quyết cưỡng chế thu hồi đất… 

Cùng với đó, thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ theo tuần, tháng, quý; tăng cường kỷ luật tài chính - đầu tư, gắn trách nhiệm giải ngân với công tác thi đua, công khai danh sách các dự án, chủ đầu tư, nhà thầu chậm tiến độ cùng với cơ chế “thưởng - phạt” rõ ràng. 

Để phấn đấu tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 đạt mục tiêu 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, góp phần thúc đẩy tăng trưởng cả năm đạt 8,3-8,5%, Bộ Tài chính cho rằng, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, triển khai kịp thời, quyết liệt, hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công theo các chỉ đạo của Chính phủ.

Các giải pháp cụ thể được Bộ Tài chính kiến nghị bao gồm: tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình sắp xếp lại đơn vị hành chính các cấp và chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách; cũng như tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, vướng mắc về nguyên vật liệu… 

Hiện, Bộ Tài chính đang báo cáo định kỳ hằng tuần về giải ngân đầu tư công gửi Thủ tướng và Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Các bộ, ngành, địa phương cần rà soát tình hình từng dự án, xây dựng kế hoạch theo tuần; chủ động điều chuyển vốn nội bộ từ dự án giải ngân chậm sang dự án giải ngân tốt; lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng nghiệm thu. 

Cùng với đó, khẩn trương hoàn thiện tổ chức bộ máy ở địa phương theo mô hình chính quyền 2 cấp; bảo đảm bố trí cán bộ có năng lực cho công tác quản lý và triển khai dự án, đặc biệt là khâu giải phóng mặt bằng và quản lý dự án.

Bên cạnh đó, các bộ, cơ quan ngang bộ tiếp tục rà soát, tổng hợp vướng mắc về cơ chế, chính sách liên quan giải ngân đầu tư công theo chức năng nhiệm vụ để kịp thời tháo gỡ.