3 Luật chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2024

Từ ngày 01/01/2024, các Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, Luật Đấu thầu 2023 và Luật Thi đua, khen thưởng 2022 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành. BNEWS điểm qua những thông tin đáng chú ý liên quan đến các Luật này. 

1. Luật Khám bệnh, chữa bệnh:

Với 12 chương, 121 Điều (tăng 03 chương và 30 điều so với Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2009), Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 lấy người bệnh làm trung tâm cho mọi hoạt động cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh; tiếp tục chính sách xã hội hóa và đa dạng hóa các loại hình dịch vụ y tế...

Cụ thể, đối với người bệnh, Luật mới sửa đổi, bổ sung đối tượng được ưu tiên khám, chữa bệnh: Người từ đủ 75 tuổi (trước đây phải từ đử 80 tuổi) và người khuyết tật đặc biệt nặng sẽ được ưu tiên khám, chữa bệnh. 

Đồng thời bổ sung quy định ưu tiên Ngân sách Nhà nước khám, chữa bệnh cho: Người có công với cách mạng, người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật; Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đang sống ở biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn; Người bị các bệnh: Tâm thần, phong, truyền nhiễm nhóm A, nhóm B.

Đối với người hành nghề y, Luật đã mở rộng đối tượng hành nghề bằng việc thay đổi từ cấp giấy phép hành nghề theo văn bằng chuyên môn sang quy định cấp giấy phép hành nghề theo chức danh chuyên môn.

Nâng cao kỹ năng của người hành nghề, Luật thay đổi phương thức cấp giấy phép hành nghề từ việc cấp giấy phép hành nghề thông qua xét hồ sơ sang quy định phải kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề trước khi cấp giấy phép hành nghề.

Riêng đối với lương y, người có bài thuốc gia truyền, người có phương pháp chữa bệnh gia truyền tiếp tục áp dụng hình thức xét cấp dựa vào hồ sơ. Quy định giấy phép hành nghề có giá trị 05 năm và quy định cập nhật kiến thức y khoa là một trong các điều kiện để gia hạn giấy phép hành nghề.

Về chất lượng cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh, quy định mới bắt buộc cơ sở phải tự đánh giá chất lượng khám bệnh, chữa bệnh theo bộ tiêu chuẩn chất lượng cơ bản do Bộ Y tế ban hành hàng năm.

Kết quả tự đánh giá phải cập nhật lên Hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh để làm căn cứ cho việc kiểm tra, đánh giá cũng như công khai thông tin về mức độ chất lượng của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Cùng đó, thay đổi từ 04 tuyến chuyên môn thành 03 cấp chuyên môn; Cho phép phòng khám đa khoa tư nhân tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được tổ chức giường lưu để theo dõi và điều trị người bệnh nhưng tối đa không quá 72 giờ.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam thông qua ngày 09/01/2023, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2024.

2. Luật Đấu thầu

Đấu thầu là lĩnh vực quan trọng đối với nhiều nhà đầu tư. Luật Đấu thầu năm 2023 có 10 Chương, 96 Điều. Nhiều điểm mới đáng chú ý bao gồm: Sửa đổi tiêu chí xác định tư cách nhà thầu, nhà đầu tư; Bổ sung các tiêu chí về tư cách hợp lệ của nhà thầu, nhà đầu tư như sau: hông bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác; không đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Luật quy định chi tiết tiêu chí bị cấm tham dự thầu: Nhà thầu, nhà đầu tư có tư cách hợp lệ phải không trong thời gian bị cấm tham dự thầu theo quyết định của người có thẩm quyền.

Quy định cụ thể tiêu chí xác định tư cách nhà thầu là hộ kinh doanh phải có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh; không trong quá trình chấm dứt hoạt động hoặc bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh; chủ hộ kinh doanh không đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; Có tên trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trước khi phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư; Bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu theo Điều 6 Luật này; Không bị cấm tham dự thầu theo quyết định của người có thẩm quyền;  Có tên trong danh sách ngắn đối với trường hợp đã lựa chọn được danh sách ngắn.

Ngoài ra, Luật cũng bổ sung quy định về bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu. Đơn cử như: Nhà thầu nộp hồ sơ quan tâm hoặc hồ sơ dự sơ tuyển phải độc lập về pháp lý và tài chính với quản lý dự án, giám sát; nhà thầu tư vấn lập, thẩm tra, thẩm định hồ sơ thiết kế, dự toán; nhà thầu tư vấn lập, thẩm định nhiệm vụ khảo sát, thiết kế; Nhà thầu tham dự thầu phải độc lập về pháp lý và tài chính với các nhà thầu tư vấn quản lý dự án, tư vấn giám sát; nhà thầu tư vấn lập, thẩm định nhiệm vụ khảo sát, thiết kế; Chủ đầu tư phải cập nhật kết quả thực hiện hợp đồng trên e-GP.

Luật Đấu thầu 2023 được Quốc hội XV thông qua tại kỳ họp thứ 5, ban hành ngày 23/06/2023 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2024. 

3. Luật Thi đua, khen thưởng

Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 có 08 chương với 96 Điều luật đã bổ sung nhiều quy định mới về thi đua, khen thưởng với cá nhân, tổ chức trong nước và cả nước người nước ngoài.

Đáng chú ý, Luật Thi đua, khen thưởng đã bổ sung nguyên tắc khen thưởng cụ thể: Thành tích đến đâu khen thưởng đến đó; Chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể, hộ gia đình trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh; cá nhân, tập thể công tác ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Ngoài ra, đã bỏ hình thức khen thưởng “Huy hiệu” cho cá nhân có đóng góp vào quá trình phát triển của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Các hình thức khen thưởng tại Luật Thi đua, khen thưởng 2022 bao gồm: Huân chương, Huy chương, Danh hiệu vinh dự nhà nước, 

“Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước”, Kỷ niệm chương, Bằng khen, Giấy khen.

Về nguyên tắc xét thi đua, khen thưởng, Luật đã thay đổi như sau: Căn cứ xét thi đua không còn căn cứ vào việc đăng ký tham gia thi đua, chỉ căn cứ theo: Phong trào thi đua; Thành tích thi đua; Tiêu chuẩn danh hiệu thi đua.

Bên cạnh đó, căn cứ xét khen thưởng cũng có sự thay đổi, Luật quy định dựa vào: Thành tích đạt được (thay vì phạm vi, mức độ ảnh hưởng của thành tích); Tiêu chuẩn khen thưởng; Điều kiện và hoàn cảnh cụ thể lập được thành tích (thay vì trách nhiệm và hoàn cảnh cụ thể lập được thành tích).

Về đối tượng được tặng huân chương lao động ở các hạng, Luật không nêu chung chung là cá nhân và tập thể như trước đây, mà đã quy định cụ thể bao gồm: Cá nhân; Công nhân, nông dân; Doanh nhân, trí thức, nhà khoa học; Tập thể; Doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khác; Cá nhân, tập thể người Việt Nam định cư ở nước ngoài, cá nhân, tập thể người nước ngoài.

Riêng với người nước ngoài, Luật bổ sung nhiều hình thức khen thưởng. Trước đây, người nước ngoài chỉ được xét tặng: “Huân chương Hữu nghị”, Huy chương hữu nghị, “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước”. Thì từ năm 2024, người nước ngoài sẽ được xét tặng khen thưởng cả với các hình thức: Huân chương Hồ Chí Minh; Huân chương Độc lập hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba; Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ...

Luật số 06/2022/QH15 của Quốc hội: Luật Thi đua, khen thưởng được ban hành ngày 15/06/2022 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2024.