5 năm thực thi EVFTA và những con số biết nói

Ngày 1/8, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) công bố, chỉ 5 năm kể từ ngày chính thức có hiệu lực, Hiệp định Thương mại tự do giữa EU và Việt Nam (EVFTA) đã xúc tác cho kim ngạch thương mại song phương tăng trưởng mạnh mẽ, tích lũy gần 300 tỷ USD. Kết quả này, đã đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại hàng đầu của EU tại ASEAN và đối tác lớn thứ 16 trên toàn cầu.

Tác động kinh tế và sự hội nhập tiêu chuẩn

Cụ thể, được ký kết vào ngày 30/6/2019 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2020, EVFTA là một trong những FTA toàn diện và tham vọng nhất mà EU từng ký với một quốc gia đang phát triển. Hiệp định này, đã xóa bỏ hơn 70% thuế quan đối với nhiều mặt hàng xuất nhập khẩu giữa hai bên, riêng phần thuế còn lại lên tới 99% sẽ được gỡ bỏ dần theo lộ trình trong những năm tới.

Không chỉ dừng lại ở cắt giảm thuế quan, EVFTA mở rộng quyền tiếp cận thị trường, tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ,và thúc đẩy minh bạch hóa trong hệ thống quy định, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai bên tận dụng tối đa cơ hội thương mại. Ngoài tác động kinh tế trực tiếp, EVFTA còn là chất xúc tác cho sự hòa hợp lâu dài về giá trị và tiêu chuẩn giữa Việt Nam và EU, đây cũng là một yếu tố mà ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham khẳng định là then chốt cho thành công của EVFTA.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị ngày càng gia tăng và các tuyên bố áp thuế đơn phương liên tục xuất hiện, EVFTA nổi bật như một biểu tượng của niềm tin và tinh thần hợp tác. Từ ngày 1/8 năm nay, hiệp định không chỉ đánh dấu tròn 5 năm có hiệu lực, mà còn là thời điểm mang tính bước ngoặt trong cục diện thương mại toàn cầu.

“Giữa lúc thế giới đang phân tích từng chi tiết của các thỏa thuận thương mại mới và do dự trước chính sách thuế đối ứng từ Hoa Kỳ, EVFTA lại mang đến sự rõ ràng và ổn định. Những điều khoản minh bạch và cam kết chung giữa Việt Nam và EU cho thấy sự hài hòa về tiêu chuẩn cùng thị trường mở chính là con đường dẫn đến tăng trưởng bền vững và thịnh vượng lâu dài”, ông Bruno Jaspaert nhấn mạnh.

Theo số liệu sơ bộ từ Cục Thống kê Việt Nam, chỉ trong vòng chưa đầy 5 năm, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – EU đã đạt 298 tỷ USD. Con số này chiếm gần 40% tổng kim ngạch thương mại tích lũy giữa hai bên (815 tỷ USD) trong hơn 30 năm hợp tác giao thương kể từ 1995, là một minh chứng rõ ràng cho vai trò xúc tác của EVFTA trong việc mở rộng thị trường và làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác kinh tế song phương.

Hiện nay, những mặt hàng xuất khẩu sang châu Âu đa dạng từ điện tử, dệt may, nội thất cho đến nông sản... Ở chiều ngược lại, EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba và là nguồn nhập khẩu lớn thứ tư của Việt Nam, cung cấp phong phú sản phẩm chiến lược như máy móc công nghệ cao, phương tiện vận tải, dược phẩm và công nghệ xanh.

Ông Bruno Jaspaert cho biết thêm, EU vẫn là một trong những đối tác kinh tế ổn định và bền vững nhất của Việt Nam. Nếu hai bên tiếp tục tháo gỡ các rào cản và tập trung vào thực thi hiệu quả, EVFTA sẽ tiếp tục chứng minh cho cả thế giới rằng các FTA song phương có thể tạo ra giá trị thực tiễn và lợi ích lâu dài cho cả hai bên.

EuroCham và cộng đồng doanh nghiệp châu Âu cam kết sát cánh cùng Việt Nam trong giai đoạn mang tính bước ngoặt này. Đồng thời xem Việt Nam là ngôi nhà thứ hai của mình và sẽ đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Nắm bắt cơ hội và vượt qua lực cản

Không chỉ dừng lại ở ưu đãi thuế quan, EVFTA còn là chìa khóa giúp doanh nghiệp châu Âu tiếp cận tốt hơn thị trường nội địa đang phát triển nhanh chóng của Việt Nam từ cơ hội đầu tư FDI được hưởng nhiều chính sách ưu đãi đến hợp tác trong dự án hợp tác công tư (PPP). Với quy mô dân số 100 triệu người và lực lượng lao động hơn 55 triệu người, Việt Nam đang dần trở thành một hệ sinh thái chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp châu Âu hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng mới và mở rộng thị trường dài hạn.

Trong một số lĩnh vực như nông nghiệp bền vững, chuyển đổi số và năng lượng xanh, chuyên môn của châu Âu là sự bổ trợ cho nền tảng tài nguyên và ưu tiên phát triển của Việt Nam. Điển hình, những đổi mới từ châu Âu trong nông nghiệp số và công nghệ xanh đang góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc trong ngành nông nghiệp, thực phẩm, nuôi trồng thủy sản… vốn là những lĩnh vực mà Việt Nam đang là nhà cung cấp chủ lực cho thị trường châu Âu. EVFTA cũng đang hỗ trợ Việt Nam định vị mình như một trung tâm sản xuất – xuất khẩu đáng tin cậy trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phân mảnh.

Với tổng GDP lên tới 29 nghìn tỷ USD (tính theo sức mua tương đương) và hơn 450 triệu người tiêu dùng, EU hiện là khối kinh tế thống nhất lớn nhất thế giới. Môi trường thương mại được quản lý bằng hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định và dễ dự đoán, kèm với GDP bình quân đầu người vượt 43.000 USD (theo Ngân hàng Thế giới năm 2024) càng củng cố sức mua cao và nhu cầu đa dạng. Đây chính là điều kiện thuận lợi để sản phẩm chất lượng cao của Việt Nam, từ nông sản, thực phẩm chế biến… cho đến hàng tiêu dùng, công nghệ… chinh phục người tiêu dùng châu Âu.

“Sau 5 năm thì EVFTA đã chứng minh đây là một khuôn khổ hợp tác hiệu quả. Hiệp định này đã củng cố lòng tin, thúc đẩy thương mại và mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai bên. Trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu biến động không ngừng, sự hợp tác bền bỉ giữa EU và Việt Nam càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. EU vẫn cam kết song hành cùng Việt Nam trên hành trình hướng tới một tương lai xanh và bền vững”, ông Julien Guerrier, Đại sứ EU tại Việt Nam chia sẻ.

Đáng chú ý, Hiệp định Bảo hộ Đầu tư EU-Việt Nam (EVIPA) hiện vẫn đang chờ phê chuẩn từ một số quốc gia thành viên EU. Khi chính thức có hiệu lực, EVIPA sẽ thiết lập một khuôn khổ pháp lý vững chắc, góp phần bảo vệ và thúc đẩy dòng vốn đầu tư chất lượng cao, dài hạn từ châu Âu vào Việt Nam. Việc nâng cấp mối quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện được xem là bước phát triển tự nhiên tiếp theo giữa hai đối tác ngày càng đồng thuận trong các lĩnh vực then chốt như thương mại, phát triển bền vững và quản trị toàn cầu.

Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hiện có 328 FTA đang có hiệu lực trên toàn cầu, tăng mạnh so với con số 98 vào năm 2000. Riêng Việt Nam đã ký kết 17 FTA, khẳng định vai trò trung tâm trong mạng lưới thương mại khu vực và toàn cầu.